Advertentie

Waarom kregen omwonenden 3M toch 'blanco' bodemattesten?

©Wouter Van Vooren

De Vlaamse afvalstoffenmaatschappij OVAM leverde blanco bodemattesten af aan omwonenden van de 3M-fabriek in Zwijndrecht. 'Juridisch was dat niet fout, maar er vallen zeker opmerkingen over te maken', zegt milieuadvocaat Isabelle Larmuseau.

Ondanks signalen over grondvervuiling rond de 3M-fabriek in Zwijndrecht leverde de Vlaamse afvalstoffenmaatschappij OVAM nog jarenlang 'blanco' bodemattesten af aan omwonenden. Zo'n attest is geen garantie op onvervuilde grond, maar betekent dat de OVAM simpelweg niet over informatie beschikt die wijst op bodemverontreiniging.

Wie een woning verkoopt, moet een bodemattest opvragen en overmaken aan de koper. Stefanie Bellinx kocht in augustus 2020 een woning op 750 meter van de 3M-site en kreeg een bodemattest zonder informatie over bodemverontreiniging. Dat zei ze woensdag in de studio van het VRT-programma 'De afspraak'. Ze was zich niet bewust van de mogelijke risico's op vervuiling door de 3M-fabriek, maar kreeg inmiddels te horen dat ze verhoogde waarden PFOS/PFAS in haar bloed heeft. 'Ik had dat huis nooit gekocht als ik wist dat er vervuiling was en dat die zo schadelijk zou zijn voor mijn kinderen', zei ze in de studio.

De databank die de OVAM gebruikt om die attesten op te maken, wordt gevoed door resultaten van officiële bodemonderzoeken. Voor heel veel percelen is nog nooit zo'n onderzoek uitgevoerd.
Kurt Deketelaere
Hoogleraar energie- en milieurecht (KU Leuven)

'Al jaren een probleem'

'Die 'blanco' bodemattesten zijn al jaren een probleem', zegt Kurt Deketelaere, hoogleraar milieu- en energierecht (KU Leuven). 'De databank die OVAM gebruikt om die attesten op te maken, wordt gevoed door resultaten van officiële bodemonderzoeken. Voor heel veel percelen is nog nooit zo'n onderzoek uitgevoerd. Dan is er geen informatie in het register en blijft een attest blanco.' De voorbije drie jaar was 84% van alle bodemattesten die in Vlaanderen zijn uitgereikt blanco. Dat zijn er bijna 1 miljoen.

Het jongste beschrijvende bodemonderzoek over de gronden rond 3M dateert van 2006. Daarin zijn lang niet alle percelen rond de fabriek opgenomen. Een nieuw onderzoek is sinds 2019 in de maak. De OVAM verwacht de resultaten daarvan aan het eind van dit jaar. 'Vandaag zal die perimeter veel groter zijn dan in 2006. Omdat de wetenschappelijke evolutie snel is gegaan, zeker de voorbije jaren. In 2018 kwamen er nieuwe toxicologische waarden, waarna er ook nieuwe, strengere bodemnormen zijn gekomen.'

Te veel mensen interpreteren een blanco bodemattest als iets gunstigs. Dat is het niet. Het is juist ongunstig, omdat je niets weet.
Isabelle Larmuseau
Milieuadvocaat

Tot die tijd baseert de OVAM zich op de beschikbare gegevens uit het grondeninformatieregister. Hoewel de PFOS-risico's in 2017 al bekend waren bij OVAM, had dat geen invloed op de bodemattesten, omdat de OVAM daarvoor alleen kijkt naar officiële informatie in het grondinformatieregister.

'Duivelse logica'

'Juridisch gezien heeft OVAM correct gehandeld', zegt milieuadvocaat Isabelle Larmuseau (LDR). 'Vanuit de 'duivelse logica' om niet te communiceren over de verontreiniging en geen bijkomend onderzoek te doen is het verklaarbaar dat de OVAM geen waarschuwing opnam in de blanco attesten. Maar je kan daar wel opmerkingen bij maken. Als de overheid weet van een problematiek, ook als die niet blijkt uit officiële data in het grondinformatieregister, kan zij de bezorgdheden signaleren in een begeleidende brief. Te veel mensen interpreteren een blanco bodemattest als iets gunstigs. Dat is het niet. Het is juist ongunstig omdat je niets weet. '

Dalende waarde

Omwonenden wier gronden nu voor het eerst onderzocht worden, kunnen na het nieuwe beschrijvend bodemonderzoek een melding krijgen dat er verontreiniging in de bodem zit. Bewoners vrezen dat hun woningen daardoor zullen dalen in waarde. Vlaams minister van Zuhal Demir (N-VA) is zich daarvan bewust. 'We nemen dat mee in de gesprekken met 3M', zegt haar woordvoerder. 'We willen garanderen dat de vervuiler betaalt en hen aanspreken over de kosten, ook die die verhaald worden op het Vlaams Gewest.'

In heel Vlaanderen moeten tegen 2036 85.000 risicogebieden onderzocht en gesaneerd zijn. 'Meer dan de helft daarvan - zo'n 50.00 - is al onderzocht', zegt OVAM-woordvoerder Jan Vereyen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud