nieuwsanalyse

Waart de geest van Theo Francken door het regeerakkoord?

©EPA

CD&V en Open VLD ontkennen met klem dat het luik inburgering en integratie in het Vlaams regeerakkoord de handtekening van Theo Francken (N-VA) draagt. Toch wordt 'eerst bijdragen voor je krijgt' het nieuwe credo, een nagel waar Francken al maanden op klopt.

'We gaan meer inspanning vragen aan zij die toetreden tot onze samenleving. Nieuwkomers die succesvol inburgeren, krijgen daarna wel alle kansen.' Dat wordt voor de toekomstige Vlaamse minister-president Jan Jambon (N-VA) het credo van het Vlaamse integratie- en inburgeringsbeleid. De nieuwe krachtlijnen ervan zijn mee ingegeven door de verkiezingswinst van Vlaams Belang op 26 mei, zoals Jambon letterlijk aangaf. Tom Van Grieken en Co. bleven in de campagne maar herhalen dat de Vlaming met moeite rondkomt terwijl de vreemdelingen gepamperd worden. Dat het pijn deed, gaf N-VA-hardliner Theo Francken ook toe. 'Ik krijg het op straat niet uitgelegd dat nieuwkomers meteen kunnen rekenen op een OCMW-uitkering, terwijl de gewone Vlaming met een klein pensioentje moet toekomen', klonk het recent nog op een lezing voor de Brusselse Cercle de Lorraine.

Sociale voordelen

De drie coalitiepartners hopen nu Vlaams Belang het gras onder de voeten weg te maaien. Daarom wordt ten eerste de wal rond de Vlaamse sociale voordelen serieus verhoogd. De voorwaarden worden een wettig verblijf van tien jaar, waarvan vijf jaar ononderbroken, en het voldoen aan de inburgeringsplicht. Die termijnen worden van toepassing op de Vlaamse sociale bescherming - gehandicaptensteun en ouderenzorg - die nu goed is voor een budget van 3 miljard euro. Ter vergelijking: de volledige sociale zekerheid - die vooral federaal zit - bedraagt 80 miljard euro. Ook voor sociale woningen komt er in heel Vlaanderen een voorrangsregel voor mensen met lokale binding. Het houdt in dat kandidaat-huurders de laatste tien jaar voor toewijzing minstens vijf jaar onafgebroken in de gemeente van aanvraag moeten hebben gewoond. Voor de duidelijkheid: de korting op sociale voordelen geldt enkel voor mensen van buiten de EU. Er is binnen het Europese recht amper marge om EU-burgers minder rechten dan Vlamingen te geven.

De voorzitters van Open VLD en CD&V, Gwendolyn Rutten en Wouter Beke, ontkennen met klem dat ze hiermee meegaan in het discours van de N-VA en Francken. 'Weinig nieuws onder de zon. Want in de Vlaamse sociale bescherming bestaat die inschrijvingsplicht van vijf jaar al.' Bij CD&V wordt erop gewezen dat ook rond sociale woningen enkel een verhoging komt van drempels die al bestaan. 'In 109 gemeenten is het de facto al tien jaar, in meer dan de helft drie jaar', luidt het. Van de huidige 124.000 sociale huurders komen er vandaag ongeveer 20.000 uit het buitenland.

In 109 gemeenten moeten mensen al tien jaar in een gemeente wonen voor ze recht hebben op een sociale woning, in meer dan de helft van de gemeenten is het drie jaar.
Een CD&V-onderhandelaar

Open VLD en CD&V benadrukken ook dat er veel tegenover de strengere toegang tot sociale zekerheid wordt gezet. Eens bij de club, zullen mensen ook genieten van alle voordelen en begeleiding die er bij komt kijken. Nieuwkomers zullen nog meer bij het handje genomen worden, om hun kansen op werk en die van hun kinderen in het onderwijs te vergroten. Op de arbeidsmarkt en in het onderwijs behoort België tot de slechtste leerlingen van de Europese klas als het op migranten en Belgen met migratieroots aankomt. De bottomline is dat integratie 2.0 veel meer maatwerk moet worden, waarbij de intensiteit van de stoomcursus Vlaanderen wordt afhankelijk gemaakt van de kansen op een job. Een Indiase IT'er heeft minder begeleiding nodig dan een vluchteling uit een Afghaans bergdorp. Inburgering wordt een viertrapsraket: met een taalopleiding die een hogere kennis van het Nederlands oplegt, een cursus maatschappelijk oriëntatie, economische zelfredzaamheid waarbij de Vlaamse arbeidsbemiddelaar VDAB betrokken wordt en een maatschappelijke stage van 40 uur.

De nieuwe Vlaamse regering wil ook werk maken de taalachterstand bij leerlingen in ons onderwijs. De bedoeling is integratietrajecten in de klas op te zetten, taalbadklassen incluis. 'We moeten tot echte gelijke kansen komen', aldus minister-president Jan Jambon (N-VA).

Geen gratis dienstverlening

Tegenover die uitgebreide inburgering wordt een prijs gezet. Nieuwkomers die zich inschrijven voor het inburgeringstraject moeten daar voortaan 180 euro voor betalen - 90 euro voor de taalles en evenveel voor de maatschappelijke oriëntatie. Wie in zo'n inburgeringstraject stapt, moet daarna ook verplicht een taal- en inburgeringstest afleggen. Dat kost nog eens 180 euro. 'Dat is schappelijk, omdat nu teveel mensen nog tijdens het inburgeringstraject afhaken of nooit examen doen. Die vrijblijvendheid moet eruit', klinkt het bij de regeringspartijen. Tegelijk moet het in de verf zetten dat nieuwkomers niet zomaar gratis dienstverlening krijgen. Binnen die context wordt ook gesnoeid in het systeem van de sociale tolken. Die helpen mensen met onvoldoende kennis van het Nederlands onder meer bij hun ziekenhuisopname, oudercontacten of contacten met OCMW. Het systeem wordt enkel nog gratis voor mensen in de twee jaar na het begin van hun inburgeringstraject.

360
Inburgering
Wie inschrijft voor een inburgeringstraject, betaalt 180 euro. Wie het examen aflegt, moet nog eens zoveel op tafel leggen.

De N-VA klopt zich op de borst dat Vlaanderen het Deense integratiemodel volgt. In dat Deense model is de toegang tot de sociale zekerheid - de werkloosheid en het kindergeld - gekoppeld aan de lengte van het verblijf in het land. CD&V en Open VLD noemen de regeling rond kindergeld - de werkloosheid zit federaal - het beste bewijs dat Francken allerminst een vrijgeleide kreeg. N-VA wilde nieuwkomers zes maand lang uitsluiten van kinderbijslag. Maar dat haalde het niet, onder meer uit schrik voor juridische complicaties met het internationale en Europese recht. Er is één ander mogelijk met sociale zekerheid, waar het principe van verzekering geldt. Mensen moeten eerst bijdragen aan het systeem, voor ze eruit kunnen putten. Kinderbijslag is, zoals leeflonen die federale materie zijn, bijstand. Mensen hebben er recht op, of ze nu bijdragen via werk of niet. 

Kinderbijslag

Er wordt wel gekort op de kinderbijslag voor asielzoekers. Europa is op dat vlak ook milder, omdat de redenering is dat asielzoekers nog geen volwaardig lid van de samenleving zijn. Pas als mensen officieel erkend zijn als vluchteling, geldt het heilige principe dat ze op dezelfde manier moeten behandeld worden als eigen onderdanen. Nu was het zo dat asielzoekers na hun erkenning als vluchtelingen - de procedure duurt gemiddeld een jaar - de volledige kinderbijslag konden claimen vanaf het moment dat ze hun asielaanvraag indienden. 'Een anomalie', luidt het bij CD&V. 'Mensen krijgen bed, bad en brood. Hun kinderen mogen gratis naar school. Die kinderbijslag is echt niet nodig', luidt het.

Toch haalt de N-VA wel deels zijn slag thuis. Er is een kleine groep buitenlanders met recht op Belgisch kindergeld voor hun kinderen in het buitenland. Er geldt een verlaagde toelage voor een groep landen waar Vlaanderen bilaterale akkoorden mee heeft, Bosnië, Algerije, Turkije, Marokko, Tunesië, Montenegro, Servië en Kosovo. Voor elk ander land dat geen EU-lidstaat is, wordt het kindergeld aangepast aan de levensduurte van het land waarin de kinderen wonen. Bijzonder opmerkelijk is ook dat Vlaanderen er bij de EU op gaat aandringen kindergeld voor EU-burgers - die vanuit Vlaanderen doorstorten naar hun kinderen in het buitenland - te laten afhangen van de levensduurte in het verblijfsland. Oostenrijk ligt voor dergelijke maatregel onder het vergrootglas van de Europese Commissie, maar belangrijk is dat landen als Duitsland en Nederland druk zetten op de EU om hun welvaartsstaten minder open te zetten voor nieuwkomers. Vlaanderen - al is België de lidstaat en gesprekspartner op Europees niveau - sluit zich nu bij die groep aan. 

Bijzonder opmerkelijk is ook dat Vlaanderen er bij de EU op gaat aandringen kindergeld voor EU-burgers - die vanuit Vlaanderen doorstorten naar hun kinderen in het buitenland - te laten afhangen van de levensduurte in het verblijfsland. Oostenrijk ligt voor dergelijke maatregel onder het vergrootglas van de Europese Commissie.
Rond de hele sociale kwestie hangt nog één groot vraagteken. De drie coalitiepartners hameren erop dat alles juridisch waterdicht is en de toets van de rechter zal doorstaan. Er gelden namelijk strenge spelregels die voortvloeien uit vluchtelingenverdragen, internationale akkoorden, EU-recht en de Belgische grondwet. Denemarken doet bijvoorbeeld niet mee aan de Europese afspraken rond asiel en migratie. België wel. Vlaanderen heeft minder marge dan Denemarken.

Identitaire strijd

De N-VA claimt ook flink wat scalpen in de identitaire strijd. De belangrijkste is dat Vlaanderen vertrekt uit het interfederale gelijkekansencentrum Unia, een instelling waar de partij de voorbije jaren menig robbertje mee uitvocht over de strijd tegen racisme en discriminatie. De N-VA vond Unia te links en een bende caracteriels die op alle slakken zout leggen. 'De N-VA kreeg weer niet wat het wilde', aldus de andere twee. 'Want Vlaanderen krijgt zijn eigen gelijkekansencentrum die een pak armslag krijgt om de antidiscriminatiewetten op te volgen.' Eensgezindheid is er wel over het lot van het Minderhedenforum, dat nu beschouwd wordt als een clubje die zich nu teveel terugplooit op segregatie en etnisch-culturele afkomst. De subsidies van dat soort organisaties, zoals de Turkse en Marokkaanse Unie, wordt geschrapt en het Minderhedenforum krijgt een volledig andere vorm. Desnoods met een nieuwe naam.

Er komt ook een volledig verbod op levensbeschouwelijke tekenen in het gemeenschaps- en provinciaal onderwijs. Zo'n hoofddoekenverbod blijft een heet hangijzer. Onlangs haalden verschillende moslima's hun slag thuis voor de rechter en wisten individueel af te dwingen dat ze hun hoofddoek in de klas mogen dragen. Mogelijk zet het Grondwettelijk Hof een pad in de korf, door een algemeen verbod van tafel te vegen. De erkenningscriteria voor geloofsgemeenschappen worden ook strenger, nog een N-VA-dada. Concreet komt het erop neer dat het moeilijker wordt als moskee erkenning en dus Vlaamse subsidies te krijgen. Kerkjurist Rik Torfs (KU Leuven) werkte op vraag van ontslagnemend minister-president Liesbeth Homans (N-VA) al een voorstel uit om tot scherpere criteria te komen. Vlaanderen gaat wel werk maken van een betere imamopleiding. Het beleid rond moskeeën en imams was de voorbije jaren voer voor stevige discussie tussen N-VA en CD&V.
CD&V en Open VLD noemen het onzin dat de geest van Francken door het regeerakkoord waart. Maar het valt niet te ontkennen dat de geest van 26 mei wel degelijk zijn stempel drukt. Het regeerakkoord ademt de boodschap dat er geen enkel cadeau meer wordt gegeven aan wie nieuw naar Vlaanderen komt. Eerst bijdragen, en dan krijgen, is het credo.

 

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud