Advertentie
analyse

Wat betekent het Vlaamse klimaatplan voor u?

Als onderdeel van het klimaatplan moet de landbouw minder CO2 uitstoten

Een renovatieplicht, de elektrificatie van het wagenpark, de afbouw van subsidies voor fossiele brandstoffen en een verbod op een gasaansluiting in nieuwbouw. De Vlaamse regering maakte donderdag een nieuw klimaatplan bekend. Wat is de impact van die maatregelen? En wat kost het de gezinnen en bedrijven?

Impact op gezinnen | Verplichte renovatie kost tot 37.000 euro

Gezinnen zullen vanaf 2029 alleen nog e-wagens mogen kopen, tenminste als het gaat om een nieuwe aankoop. Diesel-, benzine- en plug-inhybridewagens mogen tweedehands wel nog verhandeld worden. Daarnaast zal wie een woning met EPC-label E of F koopt, die vanaf 2023 binnen de vijf jaar moeten renoveren tot niveau D. Wie een nieuwe woning wil bouwen, mag vanaf 2023 geen gasaansluiting meer leggen. De Vlaamse regering wil gezinnen naar de installatie van een warmtepomp duwen. Als overgangsmaatregel is het tot 2026 toegelaten nog een hybride warmtepomp - een combinatie van een gasketel en een warmtepomp - te plaatsen.

Op het eerste gezicht lijken die maatregelen gezinnen op kosten te jagen. De Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen (SERV) berekende dat verwarmen met een warmtepomp jaarlijks 2.700 euro kost tegenover 1.800 euro voor aardgas. Het gasverbod in een nieuwbouw zou een gemiddeld gezin jaarlijks 900 euro meer kosten.

Maar de regering voert wel een flankerend beleid dat de switch financieel voordelig moet maken. De premie voor warmtepompen gaat van 1.500 naar 2.250 euro, terwijl de subsidies voor een gasaansluiting verdwijnen. Dat laatste past binnen de lastenverschuiving die moet plaatsvinden: gas moet duurder worden en elektriciteit goedkoper. Ook dat werkt de aantrekkelijkheid van een warmtepomp in de hand.

De renovatieplicht tot niveau D kost gezinnen tussen 26.000 en 37.000 euro, berekende de Confederatie Bouw. Dat vangt de regering op door boven op de bestaande premies in een renteloze lening van hoogstens 20.000 euro te voorzien. ‘Gezinnen kunnen de afbetaling doen met de opbrengst van de bespaarde energie’, zegt Vlaams Parlementslid Robrecht Bothuyne (CD&V). Ook de eigenaars van een woning worden aangezet tot renoveren. Wie zijn woning renoveert tot het EPC-label C, B of A, kan genieten van premies en een lening met een negatieve rente.

20.000
euro
De regering voorziet renteloze leningen van hoogstens 20.000 euro, boven op de bestaande premies.

De vraag is wat de renovatieplicht met de woningprijzen zal doen. Enerzijds zal de waarde van woningen stijgen omdat ze zuiniger worden. Anderzijds is de inschatting dat energieverslindende woningen goedkoper worden, omdat kopers weten dat hen een renovatieplicht boven het hoofd hangt. Ze zullen een lagere prijs eisen.

Of de aankoop van een wagen duurder wordt, moet nog blijken. Dat de regering de verplichte switch naar elektrisch rijden doorzet, komt omdat ze ervan overtuigd is dat dat goedkoper wordt dan rijden op diesel of benzine. De regering zwaait met een studie die aantoont dat e-wagens na 2025-2026 goedkoper zullen zijn dan die met een verbrandingsmotor. Bovendien is de gebruikte stroom per kilometer gemiddeld genomen minder duur dan diesel of benzine.

Blijven e-wagens toch duurder of zijn er in 2029 onvoldoende laadpalen, dan kan de regering nog schuiven met de invoeringsdatum.

De oppositie heeft kritiek dat de gezinnen een te groot deel van de klimaatlasten moeten dragen. ‘Dit pakket klimaatmaatregelen gaat alleen over wat de gewone mensen moeten doen’, zegt parlementslid Hannelore Goeman (Vooruit). ‘Het probleem is dat er veel kritiek wordt gegeven op de situatie die we vandaag kennen’, vindt Bothuyne. ‘Het is net de bedoeling die te veranderen, met goedkopere elektriciteit en warmtepompen en met de opbrengsten van renoveren.’

Impact op bedrijven | Vragen bij aardgasheffing van 980 euro

De grote lijnen van de klimaatdeal zitten volgens de werkgeversorganisatie Voka goed. Ze heeft wel bedenkingen bij de aardgasheffing op bedrijven die de regering volgend jaar invoert. ‘Dat gaat voor grote bedrijven over 980 euro per jaar. De heffing is onnodig en leidt niet tot minder CO₂-uitstoot omdat ze niet slim is’, zegt woordvoerder Eric Laureys. Dat de regering belooft de opbrengsten - zo’n 45 miljoen - aan te wenden om de elektriciteitsfactuur van de gezinnen te drukken en energiebesparende investeringen in bedrijven te doen, moedigt Voka aan. ‘Veel meer bedrijfsprocessen gaan elektrisch draaien, dus dat is goed. Nu hopen dat de regering woord houdt en de factuur verlaagt.’

De schrapping van de subsidies voor warmtekrachtkoppelingen op fossiele brandstoffen gaat ook naar de verlaging van de stroomfactuur. Dat die steun verdwijnt, raakt vooral de landbouw, die daarnaast via innovatieve oplossingen en een krimp van de veestapel tegen 2030 31 procent minder CO₂ moet uitstoten. De Boerenbond wacht met een oordeel, omdat veel maatregelen nog niet concreet zijn. De krimp van de veestapel is gekoppeld aan het veranderende voedingspatroon in de EU.

Voor de industrie werd op een CO₂-reductiedoel van 36 procent afgeklopt. De energiebeleidsovereenkomsten worden verstrengd, de regering verscherpt de wetgeving die niet-ETS-bedrijven (niet-deelnemers aan het emissiehandelssysteem) verplicht meer te doen voor energiebesparing en bedrijven die nog economische subsidies willen krijgen, moeten een klimaatplan voorleggen. ‘Al bij al vallen de maatregelen voor de bedrijven goed mee. Die leveren al langer inspanningen, zoals met de kilometerheffing voor vrachtwagens of de renovatieplicht in kantoorgebouwen’, zegt Laureys.

36
procent
De industrie mag zich opmaken voor een CO2-reductiedoel van 36 procent.

De blinde vlek in het klimaatakkoord is volgens Voka de slimme kilometerheffing. De werkgeversorganisatie pleit daar samen met experts al veel langer voor. ‘Dat is dé ingreep om de files tegen te gaan. Daar ontbreekt het aan politieke moed, die de regering wel getoond heeft met de renovatieplicht of de elektrificatie van de wagens.’

Minister van Mobiliteit Lydia Peeters (Open VLD) legde de slimme kilometerheffing op tafel, maar N-VA-voorzitter Bart De Wever schoot dat meteen af. Op een aantal N-VA-kabinetten zijn de geesten nochtans wel rijp voor rekeningrijden. ‘Het is niet eerlijk dat vrachtwagens een kilometerheffing moeten betalen, want ze krijgen er geen vlotter verkeer voor terug’, zegt Laureys.

Impact op klimaat | Renovatieplicht is belangrijkste klimaatinspanning

De Vlaamse regering sprak in haar klimaatdeal inspanningen af om tegen 2030
40 procent minder CO₂ uit te stoten dan in 2005. Dat is een stuk meer dan de ambitie van 32,6 procent die de regering nastreefde. De bijkomende inspanningen stemmen naar schatting overeen met een besparing van 3,46 megaton CO₂-uitstoot. Daarvan gebeurt met de renovatieplicht al 1,2 megaton tegen 2030, berekende de onderzoeksinstelling VITO. De belangrijkste inspanning komt zo van de gezinnen.

Omdat de verplichte elektrificatie van het wagenpark pas in 2029 ingaat, levert dat tegen 2030 maar 0,4 megaton CO₂-besparing op. Per jaar dat de verplichting in voege is, levert dat een reductie van 0,2 megaton op.

De landbouw en de industrie nemen samen 0,9 megaton uitstootdaling voor hun rekening. Het grootste deel komt van de afbouw van de steun voor warmtekrachtkoppelingen die op fossiele brandstoffen draaien. Met de schrapping van die steun spaart de regering 170 miljoen euro uit waarmee de elektriciteitsfactuur verlaagd wordt.

De meningen lopen uiteen of de Vlaamse ambities ver genoeg reiken. De werkgeversorganisatie Voka vindt van wel. ‘Vlaanderen is toch vrij ambitieus in België. Ik wil wel eens zien waar het Waalse klimaatplan uitkomt’, zegt woordvoerder Eric Laureys.

Voor de Vlaamse oppositie en organisaties als Natuurpunt en Bond Beter Leefmilieu gaan de plannen niet ver genoeg. ‘De Vlaamse regering kiest ervoor de meest energieverslindende gebouwen slechts te renoveren tot het EPC-label D. Daarmee geeft ze het signaal dat D goed genoeg is, terwijl haar eigen langetermijnstrategie tegen 2050 een label A beoogt.’

CD&V-parlementslid Robrecht Bothuyne erkent dat sommige maatregelen ambitieuzer konden. ‘De kritiek op de renovatieplicht is niet onterecht. D is niet heel ambitieus. We moeten vooral vermijden dat gezinnen twee keer moeten investeren: om naar label D te gaan en nadien nog eens naar A.’ Het kabinet van Energieminister Zuhal Demir (N-VA) wijst erop dat een renovatie naar A tussen 80.000 en 100.000 euro zou kosten, tegenover hoogstens 37.000 euro om naar D te gaan.

Ook de federale regering kan nog maatregelen nemen op Vlaams grondgebied. Dat zij nu maar eens over de brug komt met inspanningen.
Robrecht Bothuyne
Vlaams Parlementslid (CD&V)

Volgens de klimaat- en natuur-ngo’s gaat de deal in de juiste richting, maar blijft die ‘ruim onder de Europese lat’. Europa vraagt dat de Belgische overheden inspanningen leveren om de CO₂-uitstoot met 47 procent terug te dringen. Vlaanderen doet 40 procent. Of dat in België genoeg is, moet nog blijken. Binnenkort onderhandelen de regionale en federale klimaatministers over de verdeling van de inspanningen. ‘Dat is niet per definitie te weinig, want ook de federale regering kan nog maatregelen nemen op Vlaams grondgebied. Dat zij nu maar eens over de brug komt met inspanningen’, zegt Bothuyne.

Ervan uitgaande dat Wallonië en Brussel allebei 55 procent minder CO₂ willen uitstoten, zou Vlaanderen volgens berekeningen van het kabinet-Demir een reductie van 41,5 procent moeten doen. Federaal minister van Klimaat Zakia Khattabi (Ecolo) spoorde Demir daarom al aan meer te doen. Die wijst er evenwel op dat Vlaanderen de enige deelstaat met een klimaatplan is. De Vlaamse regering vraagt bovendien dat de doelstelling van 47 procent heronderhandeld wordt met de EU. Ze vindt dat de inspanningen ongelijk verdeeld zijn over de Europese lidstaten.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud