‘Hoe meer schandalen bovenkomen, hoe beter’

Renaud Witmeur: 'Met het annuleren van de verkoop van Elicio hebben we 300 tot 400 miljoen euro kunnen recupereren' ©Kristof Vadino

De voorbije weken vielen tal van bekende Waalse zakenlui van hun voetstuk in onderzoeken naar corruptie en wanbeheer bij Luikse bedrijven die gelieerd zijn aan de intercommunale Nethys. Puinruimer Renaud Witmeur is tevreden met de harde aanpak door justitie. ‘Het is net geruststellend dat daar werk van gemaakt wordt.’

Bekende ondernemer en Mithra-topman François Fornieri die enkele dagen in de celmor belandt, de drie voormalige toplui van Nethys die worden opgepakt door de dienst voor corruptiebestrijding, topman Diego Aquilina van de verzekeraar Integrale die in beschuldiging is gesteld, de CEO van de Luikse luchthaven Luc Partoune die is ontslagen wegens een ernstige fout, het voltallige management van het pensioenfonds Ogeo dat aan de deur wordt gezet.

Wat is Nethys?

Nethys is een soort investeringsholding van Enodia, een intercommunale die in handen is van de provincie Luik en 76 Waalse gemeenten. Nethys is eigenaar van het telecombedrijf Voo, de Oostendse windparkontwikkelaar Elicio (het vroegere Electrawinds), het IT-bedrijf Win en de kwakkelende verzekeraar Integrale. Via een reeks holdings zit Nethys ook in de luchthaven van Luik, de stroomleverancier Luminus en de netwerkbedrijven Fluxys en Elia.


Wat voorafging


Na vele kleinere schandalen was er eind 2016 grote opschudding toen bleek dat in de intercommunale tal van mensen forse vergoedingen kregen als zogenaamde expert voor vergaderingen waar ze vaak niet aanwezig waren. Als reactie legde een nieuw Waals decreet strengere regels rond vergoedingen op. In 2019 barstte de bom toen bleek dat Nethys het management miljoenen toestak om dat decreet te omzeilen en dat de dochterbedrijven Voo, Elicio en Win stiekem waren verkocht.

De voorbije weken heeft het gerecht een spannend nieuw seizoen afgeleverd in de langlopende soap rond de schimmige Luikse intercommunale Nethys die Stéphane Moreau had uitgebouwd tot een economisch koninkrijk, waar vooral hij en zijn entourage beter van werden.

‘Hoe meer schandalen buitenkomen, hoe beter’, zegt Renaud Witmeur, de interim-CEO die Nethys weer op het goede pad moet helpen, in een exclusief gesprek met De Tijd. ‘Dat toont vooral aan dat we nu tot op het bot gaan en dat nadien niets meer gevonden zal worden’.

Al meer dan een decennium stapelen de schandalen zich op bij het Luikse intercommunale kluwen met namen als Tecteo, Publifin, Nethys en Enodia. In Vlaanderen leidde het gelieerde Publipart-schandaal in 2017 tot de val van heel wat Gentse politici. Maar in Luik kon Moreau zich na elk schandaal handhaven. Hoe dat kon gebeuren? ‘Dat is een zaak van het gerecht. Ik was er niet bij en ken de feiten niet’, zegt Witmeur.

Er was een cultuur van geld uitgeven, ontsporingen en geen waarden.
Renaud Witmeur
Interim-CEO Nethys

Op 6 oktober 2019 veranderde plots alles, vertelt hij in het Brusselse kantoor van Voo, de telecomdochter van Nethys. Geflankeerd door minister-president Elio Di Rupo (PS) kondigde de Waalse minister van lokale besturen Pierre-Yves Dermagne (PS) op een zondagmiddag aan dat de omstreden verkoop van dochterbedrijven door Nethys werd geannuleerd. En er werd een klacht ingediend bij het gerecht. Een schokmoment.

De drie grote Waalse partijen vonden dat het nu welletjes was in Luik. De top van Nethys had kroonjuweel Voo op eigen houtje verkocht aan de Amerikaanse groep Providence voor een niet-marktconform bedrag, maar met een lucratieve bonus voor zichzelf. Ook de dochterbedrijven Elicio en Win waren voor een appel en een ei verpatst aan vrienden (zie inzet).

Er komt een tabula rasa met nieuwe bestuurders: Laurent Levaux (Aviapartner), Jean-Pierre Hansen (ex-Electrabel) en Bernard Thiry (ex-Ethias). Renaud Witmeur, de topman van de Waalse investeringsmaatschappij Sogepa, krijgt als interim- manager de opdracht de wantoestanden aan te pakken en een nieuwe strategie uit te werken. ‘Ik dacht in drie tot zes maanden klaar te zijn, maar het zal nog ruim een jaar duren’, zegt hij.

De aanzet voor de opkuis kwam niet uit de Luikse incrowd, waar heel wat mensen jarenlang in de zak van Nethys en Moreau hadden gezeten. Het was de Waalse regering die eensgezind aan de noodrem trok. ‘Als dat niet gebeurd was, was men waarschijnlijk nog bezig zoals vroeger. Ook nu is er her en der op lokaal niveau nog wat tegengestribbel, maar dat zijn de uitzonderingen.’

Diefstal van 300 miljoen euro verijdeld

De verkoop van de Oostendse windparkontwikkelaar Elicio, het vroegere Electrawinds, is het hallucinantste dossier bij Nethys. Onder het mom dat dat bedrijf niets waard was, werd het voor een symbolische euro in het geheim doorgeschoven naar de holding Ardentia van Mithra-topman François Fornieri, die als voorzitter van het remuneratiecomité zeer dicht bij de Nethys-top stond. Stéphane Moreau kwam zelf ook voor in de constructie.

De verkoop midden 2019 gebeurde net voor enkele grote offshore projecten werden opgeleverd en de winst explodeerde. Vorig jaar leverde Elicio 118 miljoen euro ebitda en 32 miljoen euro nettowinst. ‘Een hold-up’ titelde deze krant in september over die deal.
Met de rug tegen de muur stemde Fornieri nadien in om de verkoop te annuleren. ‘Daarmee hebben we waarschijnlijk 300 tot 400 miljoen euro kunnen recupereren’, is de voorzichtige schatting van Witmeur. De projecten die draaien, leveren alleen al 40 miljoen euro per jaar op gedurende ruim 15 jaar.

Forensische audit

Witmeurs start bij Nethys was moeilijk, want wie was te vertrouwen? ‘Er was een cultuur van geld uitgeven, ontsporingen en geen waarden. Omdat de top het slechte voorbeeld gaf, straalde dat af op de rest. We hebben onkostenvergoedingen en afwezigheden gezien die onaanvaardbaar waren.’

Bij de eerste stappen hoorden forensische audits door Deloitte bij Nethys en de belangrijkste participaties. Bij de luchthaven van Luik ging dat niet zonder slag of stoot. ‘De vraag voor zo’n audit werd met drogredenen meermaals afgewimpeld. Uiteindelijk hebben we de hele raad van bestuur moeten vervangen. De CEO is nu ontslagen na zware fouten. Je vindt de waarheid wel als je voldoende zoekt.’

De forensische audits brachten tal van problemen naar boven en Witmeur is vastberaden de tientallen miljoenen euro’s die bij Nethys verdwenen zijn terug te krijgen. Er werden meer dan 20 klachten ingediend tegen voormalige managers, maar ook tegen de grote cirkel errond die het kleptocratische systeem in stand hield, van advocaten tot consultants. ‘De recente acties van het gerecht zijn dan ook hoopgevend.’

©Kristof Vadino

Soms werd ook zonder justitie al een oplossing gevonden. McKinsey & Company, dat voor Moreau regelmatig dure rapporten afleverde om strategische beslissingen te rechtvaardigen, betaalde liefst 7 miljoen euro terug. ‘Ze gaven toe dat hun adviezen niet voldeden aan de beste standaarden, om het diplomatisch te zeggen’, zegt Witmeur.

Ophefmakend zijn ook de slinkse 18 miljoen euro aan vergoedingen die het management had gekregen als compensatie omdat hun officiële loon werd begrensd op 245.000 euro, terwijl Moreau bijvoorbeeld meer dan 1 miljoen euro opstreek. Een staaltje van cynisme, want die begrenzing was er net gekomen na een eerder schandaal. Witmeur hoopt die bedragen te kunnen recupereren omdat al beslag gelegd is op bezittingen.

‘In Luik werd vroeger gezegd dat het management misschien niet eerlijk was, maar dat het wel buitengewone en onvervangbare mensen waren. De realiteit is omgekeerd. Sommige prestaties liggen ver onder de benchmark’, zegt Witmeur. De krantengroep L’Avenir en het magazine Moustique, een aankoop van 36 miljoen euro, leverde 25 miljoen euro verlies op. Bij de verzekeraar Integrale moest Nethys 300 miljoen euro kapitaal injecteren. De mediatak werd al verkocht. Volgende week valt de beslissing over de verkoop of ontmanteling van Integrale.

Frisse wind

Bij de overgebleven activiteiten (Voo, Elicio en Win) zorgden nieuwe managers voor een frisse wind. De omzet steeg met 11 procent en de nettowinst klokte 180 procent hoger af op 47 miljoen euro. De winstverbetering bij Voo schept de verwachting dat het bedrijf nu veel meer waard is dan de 1,07 miljard euro die Moreau had bedongen en de latere aanpassing tot 1,2 miljard. In april wordt een nieuw verkoopproces opgestart voor een meerderheidsbelang van 51 of 74 procent.

De verkoop zal Nethys meer dan een half miljard opleveren. ‘Het is een historische kans voor de Luikse regio om in crisistijden over zo’n bedrag te beschikken voor een investeringsstrategie’, vindt Witmeur. Hij hoopt dat het geld geïnvesteerd wordt in toekomstgerichte sectoren die tewerkstelling en dividenden opleveren.

Het windenergiebedrijf Elicio wordt alleszins niet verkocht. ‘Maar we moeten misschien aansluiting zoeken bij andere publieke investeerders als Socofe of SRIW of private spelers zoals Luminus, de grootste Belgische windparkontwikkelaar.’

Witmeur wil nu snel een nieuwe CEO voor de luchthaven. Die is een cruciale economische activiteit en er zijn uitdagingen na het gedeeltelijke vertrek van Fedex. ‘Daar is het schandaalimago een bedreiging. Mijn grootste vrees is dat dit internationale partners bij de luchthaven of in de consortia van Elicio kan afschrikken.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud