Vredesorganisaties leggen Waalse wapenexport in 2020 aan banden

Geweren geproduceerd door FN in Herstal, eigendom van het Waals Gewest. ©BELGAIMAGE

Het Waals Gewest heeft in 2019 de wapenexport bijna zien verdrievoudigen. Procedures die een aantal mensenrechten- en vredesorganisaties aanspanden voor de Raad van State schroefden die export in 2020 terug.

Wallonië heeft vorig jaar voor meer dan 2,6 miljard euro aan exportlicenties voor wapens toegekend, een stijging met liefst 180 procent. Het is van 2014 geleden dat het zo veel wapens verkocht, blijkt uit een rapport dat minister-president Elio Di Rupo (PS) een tiental dagen geleden indiende in het Waals Parlement en dat onze zusterkrant L'Echo kon inkijken.

Het Waals Gewest is de eigenaar van de wapenfabrikant FN en de thuisbasis van John Cockerill (het vroegere CMI). De wapenindustrie is er goed voor meer dan 4.000 jobs.

Wallonië voerde vorig jaar wapens uit naar 64 landen en naar enkele grote privéspelers. De belangrijkste markt in 2019 was Canada. Het kocht voor bijna 1,8 miljard euro aan wapens. Volgens het rapport gaat het om wapens in de categorie 'tanks, pantservoertuigen en losse onderdelen'.

Saoedi-Arabië

De handel kadert in het 'wapencontract van de eeuw' dat John Cockerill (toen nog CMI) in 2014 sloot met het Canadese GD Mission Systems - een dochter van de Amerikaanse defensiereus General Dynamics. Het Belgische wapenbedrijf levert geschutskoepels, die in Canada op pantservoertuigen gemonteerd en vervolgens naar Saoedi-Arabië verscheept worden.

2,6 miljard
exportlicenties
In 2019 heeft het Waals Gewest voor 2,6 miljard euro aan exportlicenties voor wapens toegekend.

Ook rechtstreeks zijn de Saoedi's in enkele jaren tijd een van de belangrijkste klanten van het Waals Gewest geworden. In 2019 kocht de Golfstaat rechtstreeks voor 302 miljoen euro aan bewapening van Wallonië, ruim 75 miljoen meer dan in 2018. De Verenigde Staten staan op de derde plaats, met 107 miljoen euro.

Europese koploper

De banden tussen de Waalse wapenexport en Saoedi-Arabië stuiten al jaren op kritiek van mensenrechten- en vredesorganisaties. Van alle EU-landen leverde ons land de voorbije jaren veruit het meeste wapens aan het koninkrijk, dat wereldwijd kritiek krijgt voor zijn rol in de oorlog in Jemen en zijn schendingen van de mensenrechten.

In maart van dit jaar spanden drie organisaties - Ligue des Droits Humains, CNAPD en Forum voor Vredesactie - met succes een procedure aan bij de Raad van State om alle exportvergunningen naar Saoedi-Arabië te schorsen, ook onrechtstreekse leveringen via Canada. De Raad van State volgde hen in hun redenering dat de Saoedische Nationale Garde, waaraan de wapens geleverd werden, ze inzette in Jemen.

De Waalse regering wachtte de vernietiging van de vergunningen niet af, maar trok deze zomer alle vergunningen in waarop zes nieuwe exportvergunningen werden uitgevaardigd. Het ging om vier exportvergunningen voor FN Herstal, om wapens te leveren aan de Nationale Garde, en twee aan John Cockerill om via Canada wapens te leveren aan de Koninklijk Garde van de oliestaat.

'Dat was een bizarre situatie', zegt Bram Vranken van Vredesactie. 'De Koninklijke Garde is een andere eenheid van het Saoedische leger, die niet betrokken is bij de oorlog in Jemen, maar wel andere zaken op haar kerfstok heeft, zoals de moord op journalist Jamal Khashoggi en andere dissidenten. In 2018 zei toenmalige minister-president Willy Borsus (MR) nog dat de wapens van John Cockerill zowel voor de Nationale als voor de Koninklijk Garde bestemd waren.'

Nieuwe procedure

De drie organisaties spanden opnieuw een procedure aan bij de Raad van State om de exportvergunningen te laten schorsen, maar kregen dit keer niet over de hele lijn gelijk. De exportvergunningen naar Canada werden niet geschorst omdat de Koninklijke Garde niet bij de oorlog in Jemen betrokken is. Momenteel loopt nog een vernietigingsprocedure tegen de geschorste en niet-geschorste vergunningen.

De procedures hebben tot gevolg dat de wapenexport naar Saoedi-Arabië en Canada dit jaar is teruggevallen. Uit cijfers van de Nationale Bank blijkt dat Wallonië normaal voor 200 miljoen euro per jaar wapens en explosieven naar Saoedi-Arabië uitvoert. In de eerste zes maanden van dit jaar ging het slechts om 40 miljoen euro.

Wallonië en de mensenrechten

De grote exportstroom naar Canada uit 2019 is opmerkelijk, omdat Franstalig België - aangevoerd door toenmalig Waals minister-president Paul Magnette (PS) - zich in 2016 als enige in de Europese Unie verzette tegen het verdrag, omdat het schadelijk zou zijn voor de mensenrechten, de rechtsstaat en de voedselveiligheid en multinationals te veel macht zou geven. Uiteindelijk werd aan de tekst niets veranderd, maar werd een brief aan de verdragtekst toegevoegd.

CETA is al voorlopig in werking, waardoor 98 procent van de vroegere handelstarieven tussen de EU en Canada niet meer gelden. Om definitief in werking te treden, moet het nog groen licht krijgen van enkele EU-landen, waaronder België.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud