analyse

Waarom de ECB Athene het vuur aan de schenen legt

ECB-voorzitter Mario Draghi. ©REUTERS

De Europese Centrale Bank (ECB) draait de geldkraan voor de Griekse banken gedeeltelijk dicht. Waarom doet zij dat en wat zijn de gevolgen?

De ECB heeft sneller dan verwacht een ultimatum gesteld aan de nieuwe Griekse regering. Ze beperkt vanaf volgende week haar kredietverlening aan de Griekse banken en zet daarmee Athene onder druk om snel een akkoord te sluiten met de internationale geldschieters over een verlenging van het herstelbeleid.

Wat heeft de ECB beslist?

Banken kunnen obligaties die zijn uitgegeven of gewaarborgd door de Griekse staat niet meer gebruiken als onderpand om geld te lenen bij de ECB. Frankfurt viseert vooral de Griekse regering. Griekse banken kunnen bijvoorbeeld nog steeds Belgische of Duitse staatsobligaties aanbieden als onderpand. Omgekeerd kunnen Belgische of Duitse banken geen Grieks overheidspapier meer gebruiken als onderpand.

Maar in de praktijk zijn de Griekse banken veruit de grootste slachtoffers. Griekse staatsobligaties vertegenwoordigen 60 tot 70 procent van het onderpand dat de Griekse banken gebruiken.

In de praktijk zijn de Griekse banken veruit de grootste slachtoffers.

In normale omstandigheden aanvaardt de ECB alleen obligaties met een kwaliteitsrating (minstens BBB-). Tot dusver aceepteerde zij ook Griekse en Cypriotische staatsobligaties, hoewel die een rommelrating hebben.

Frankfurt maakte een uitzondering voor beide landen omdat zij een herstelprogramma volgen van de Europese Unie, de ECB en het Internationaal Monetair Fonds, de zogenaamde trojka.

Waarom draait de ECB nu de geldkraan dicht?
De nieuwe Griekse regering weigert de voorwaarden van het herstelprogramma te respecteren. Ze besliste onmiddellijk na de verkiezingen om de privatiseringen stop te zetten en hervormingen van de arbeidsmarkt terug te draaien. Dat waren belangrijke onderdelen van het herstelprogramma.

‘De voorwaarden voor toegang tot liquiditeit zijn duidelijk’, zei ECB-hoofdeconoom Peter Praet in een interview met de Franse krant Les Echos. ‘Als de voorwaarden niet gehaald worden, moeten wij als ECB onze conclusies trekken.’

Als de voorwaarden niet gehaald worden, moeten wij als ECB onze conclusies trekken.
Peter Praet
ECB-hoofdeconoom

Toch is het een verrassing dat de ECB nu al ingrijpt, want het herstelprogramma loopt nog tot eind februari. Veel analisten dachten dat de ECB pas eind februari de geldkraan zou dichtdraaien.

Kunnen de Griekse banken elders geld lenen?
Ja. Griekse banken die onvoldoende ‘goed’ onderpand hebben om geld te lenen bij de ECB kunnen Griekse staatsobligaties als pand gebruiken om noodkredieten (emergency liquidity assistance of ELA) te krijgen van de Griekse centrale bank. Maar dergelijke kredieten zijn duurder.

Een Griekse bank die een noodkrediet vraagt aan de Griekse centrale bank moet 1,55 procent rente betalen, terwijl de ECB slechts 0,05 procent rente aanrekent. Sommige Griekse banken krijgen al enkele weken noodkredieten van de Griekse centrale bank omdat ze werden geconfronteerd met een grote uitstroom van deposito’s.

1,55
Een Griekse bank die een noodkrediet vraagt aan de Griekse centrale bank moet 1,55 procent rente betalen, terwijl de ECB slechts 0,05 procent rente aanrekent.

De ECB heeft wel een vinger in de pap bij de toekenning van noodkredieten. De raad van bestuur bespreekt om de twee weken de noodkredieten en legt een maximumbedrag vast. Het plafond bedraagt nu 10 miljard euro. Op 11 februari, wanneer de beslissing van woensdagavond van kracht wordt, zal dat plafond substantieel stijgen.

De ECB wil geen bedrag noemen, maar volgens de Duitse krant Die Welt heeft ze het plafond vastgelegd op zowat 60 miljard euro. Als dat klopt, stijgen de rentelasten van de Griekse banken met 900 miljoen euro op jaarbasis.

Heeft de ECB nog een stok achter de deur?
Ja. Een tweederde meerderheid van de bestuurders van de ECB kan beslissen dat een centrale bank geen noodkredieten meer mag toekennen. Ze zullen dat doen als de noodkredieten het monetair beleid doorkruisen, maar dat is nu niet het geval. Een andere vereiste is dat een centrale bank alleen noodkredieten mag toekennen aan banken die voldoende eigen vermogen hebben.

Die voorwaarde vormt voorlopig geen probleem voor de Griekse banken, omdat zij onlangs zijn geherkapitaliseerd. Maar als de economische onzekerheid lang aanhoudt en de Griekse economie opnieuw in een recessie duikt, zal de solvabiliteit van de banken verslechteren.

Als de economische onzekerheid lang aanhoudt en de Griekse economie opnieuw in een recessie duikt, zal de solvabiliteit van de banken verslechteren.

Het is weinig waarschijnlijk dat de ECB in de nabije toekomst beslist om noodkredieten van de Griekse centrale bank aan de Griekse bank te verbieden. Als de ECB toch dat ultieme wapen inzet, lijkt een vertrek van Griekenland uit de eurozone onvermijdelijk.

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud