Catalanen stemmen over onafhankelijkheid

Om 9 uur zijn in Catalonië verschillende stembureaus opengegaan. ©Photo News

In een groot deel van de wereld zijn de ogen zondag gericht op Catalonië. De inwoners van de Spaanse regio stemmen over onafhankelijkheid, ook al heeft het Spaans grondwettelijk hof het referendum onwettig verklaard.

De Catalaanse regering heeft 5,3 miljoen Catalanen opgeroepen naar het stemhokje te trekken. Daar krijgen ze een vraag voorgeschoteld: wil u dat Catalonië een onafhankelijke staat wordt en zich omvormt tot republiek?

Op papier kunnen de Catalanen van 9 uur tot 20 uur zondagavond in 2.315 gebouwen en meer dan 6.200 stembureaus terecht. Maar de hamvraag luidde hoeveel van die bureaus effectief de deuren zouden openen.

Agenten op pad

De Spaanse regering stuurde de afgelopen dagen en uren honderden agenten op pad om miljoenen stembiljetten in beslag te nemen en scholen en andere gebouwen waar normaal gestemd kan worden, te vergrendelen. De voorstanders van het referendum zochten evenwel manieren om de sluiting te voorkomen.

In verschillende scholen organiseerden ouders en buurtbewoners het hele weekend activiteiten om de gebouwen open te houden. Ze brachten er zelfs de nacht door. Op andere plaatsen probeerden boeren met hun tractoren politie-ingrijpen te voorkomen.

Sluiting bureaus

De Catalaanse politie, de Mossos d'Esquadra, had de Catalanen eind vorige week opgeroepen de gebouwen tegen zondagmorgen 6 uur te ontruimen. Maar heel wat mensen hielden zich Oost-Indisch doof voor die oproep.

Het was zondagochtend dan ook met spanning uitkijken of de Catalaanse agenten zouden overgaan tot de ontruiming van de gebouwen. Zij gingen evenwel enkel ter plaatse om vaststellingen te doen maar grepen ze niet in. Tot opluchting van de aanwezigen.

Leden van de Mossos d'Esquadra, de Catalaanse politie, krijgen applaus.

Ook niet toen in verschillende stembureaus de eerste van ruim 6.200 stembussen en honderden stembiljetten uitgestald werden. Die moeten de agenten in principe allemaal in beslag nemen.

Daarom stuurde de Spaanse regering de Spaanse politie en de Guardia Civil op pad. Spaanse media zagen enkele colonnes voertuigen van de Guardia Civil vertrekken vanuit de haven van Barcelona. En bij een stembureau in de wijk Eixample in Barcelona doken rond 8.30 uur leden van de oproerpolitie op. 

Zodra de stemlokalen opengingen, begonnen de Spaanse agenten op verschillende plaatsen in het land stembussen in beslag te nemen.

Tot woede van de burgers. Op verschillende plaatsen vonden schermutselingen plaats. Desalniettemin kon volgens de Catalaanse regering in drie op vier stembureaus gestemd worden zondagvoormiddag.

Stembiljet printen

Omdat de Catalaanse regering er ernstig rekening mee hield dat verschillende stemlokalen toch niet zouden kunnen opengaan, maakte ze zondagmorgen in alle vroegte al bekend dat de 5,3 miljoen stemgerechtigde inwoners van de regio in gelijk welk stemlokaal hun stem kunnen uitbrengen. 

 

Ze mogen ook zelf de stembiljetten meebrengen die de afgelopen dagen op verschillende plaatsen in de regio uitgedeeld zijn. En kunnen hun stembiljet thuis zelfs afprinten en meenemen naar een stembureau. 'De stembussen zijn transparant. U kan gerust zijn dat uw stem geheim blijft', luidde het bij de Catalaanse regering.

Een reactie van de Spaanse regering bleef niet uit. 'Nergens ter wereld zijn de stemregels ooit 45 minuten voor het begin van een stembusgang nog aangepast. Er blijft geen greintje respect voor de democratie over.'

Opkomst

Niemand durft voorspellen hoeveel Catalanen zich de moeite zullen getroosten om naar een stemhokje te trekken. Bij een vorig, officieus onafhankelijkheidsreferendum, op 9 november 2014, gingen 2,3 miljoen mensen hun stem uitbrengen.

Dat kwam neer op een opkomst van zowat 37 procent. Van de kiezers sprak 80 procent zich destijds uit voor afscheuring van Spanje.

Separatistische verenigingen spraken zaterdag de hoop uit dat 'een miljoen mensen' gaat stemmen vandaag. 'Rekening houdend met het machtsvertoon van de Spaanse staat om het referendum te verhinderen zou dergelijke opkomst een groot succes zijn', luidde het bij de Asamblea Nacional Catalana en bij Òmnium Cultural.

Kritiek op Rajoy

De Spaanse premier, Mariano Rajoy, volgt het verloop van het referendum samen met zijn vicepremier Soraya Sáenz de Santamaría vanuit La Moncloa, zijn ambtswoning in Madrid. Zijn aanpak van het Catalaanse dossier lokte de voorbije weken heel wat kritiek uit.

De Spaanse premier, Mariano Rajoy, krijgt heel wat kritiek voor zijn aanpak van het dossier Catalonië. ©REUTERS

Door de Guardia Civil massaal op pad te sturen om stembiljetten in beslag te nemen en topmedewerkers van de Catalaanse regering te arresteren wekte hij heel wat wrevel op. Ook in gerechtelijke kringen is heel wat gemor te horen over Rajoy's optreden.

'In plaats van een politieke oplossing te zoeken voor het dossier schoof hij de verantwoordelijkheid door naar justitie. 'Maar via gerechtelijke weg is dit conflict niet op te lossen. Integendeel. Het was een grote fout te denken dat je het Catalaanse probleem via repressie kan oplossen', luidt het in gerechtelijke kringen in Catalonië.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect