analyse

Corona, de crisis te veel voor Macron?

President Emmanuel Macron is de afgelopen drie jaar van crisis naar crisis gegaan. ©AFP

Emmanuel Macron is drie jaar aan de macht in Frankrijk en maakte al vier crisissen mee. De coronacrisis brengt de president in nauwe schoentjes. Wordt dit zijn Waterloo of is er nog politieke toekomst in 'le monde d'après'?

'Emmanuel Macron, de meest vervloekte van alle presidenten', kopte de Franse krant Le Figaro. Sinds de oprichting van de Vijfde Republiek hebben Franse presidenten altijd te maken gehad met contestatie en crisissen, maar Macron heeft de twijfelachtige eer van de ene crisis naar de andere te gaan. 

Drie jaar geleden kwam hij aan de macht als de achtste president van de Vijfde Republiek. Als neofiet kreeg hij het voordeel van de twijfel van de kiezer. Macrons hervormingsdrang en zijn uitgekiende campagne brachten hem aan de macht en deden de traditionele partijen in de lappenmand belanden. 'Wat we maandenlang hebben gedaan, is zonder voorgaande, zonder gelijke', zei hij in 2017 in zijn overwinningsspeech aan de piramide van het Louvre. Dat bleek achteraf maar al te waar.

Hervormingen

De president had bij zijn aantreden een prestigieus programma. Hij wilde Frankrijk met een reeks hervormingen de 21ste eeuw binnenloodsen. 'Onze prioriteit is niet aan de macht te blijven, maar dingen te doen', klonk het onveranderlijk. 

Het ging niet zoals Macron had gehoopt. Vanaf juli 2018 ging het mis en bleef het fout gaan. Eerst was er de affaire-Benalla, de lijfwacht die zijn boekje ver te buiten ging en ongeziene privileges had. 'Een storm in een glas water', oordeelde Macron.

Veel zekerheden en overtuigingen zijn weggeveegd.
Emmanuel Macron
Franse president

De echte storm kwam met het protest van de gele hesjes. Die protestbeweging leek, net als de president zelf, uit het niets te komen. Ze begon als verzet tegen de milieubelasting op diesel, maar groeide uit tot de grootste en gewelddadigste protestbeweging sinds de Tweede Wereldoorlog.

De beroemde Avenue des Champs-Elysées werd een slagveld. De president werd in het defensief gedwongen. Het 'grote nationale debat' was zijn antwoord van om met de grommende bevolking om te gaan.

Naadloos veranderde dat sociale protest in een stakingsbeweging tegen zijn pensioenhervorming. Macrons onverzettelijkheid leidde tot de langste staking ooit. En dat wil wat zeggen in Frankrijk.

Terwijl dat conflict nog nasmeulde, sloeg de coronacrisis toe. In Frankrijk hield het virus lelijk huis. De regering ging over tot draconische maatregelen. De sanitaire noodtoestand werd afgekondigd. De gezondheidszorg hield nipt stand en maatregelen als tijdelijke werkloosheid moesten de economische pijn verzachten.

Wantrouwen

Maar ook nu bleef het wantrouwen groot. Een meerderheid van de Fransen vindt niet dat hun president tegen de crisis is opgewassen. Opvallend is dat premier Edouard Philippe meer vertrouwen inboezemt, wat de relatie tussen president en premier niet ten goede komt.

De reeks van crisissen heeft het hervormingsprogramma van de president overhoop gegooid. De pensioenhervorming is sine die uitgesteld, andere hervormingen eveneens. En door de coronacrisis is er geen weg meer terug naar de oude toestand.

De ravage van de coronacrisis is groot. Er zijn al meer dan 28.000 doden te betreuren en economisch is Frankrijk in een zeer zware recessie beland. 

Opnieuw uitvinden

Voor de president is het nu de opdracht zichzelf opnieuw uit te vinden en een nieuw politiek traject te vinden. 'Veel zekerheden en overtuigingen zijn weggeveegd. De wereld na de crisis zal niet meer lijken op die van gisteren', verklaarde hij onlangs tijdens een tv-toespraak. Hij beloofde 'alle gevolgen' van de coronacrisis in rekening te brengen.

Politieke waarnemers zijn voor één scenario heel erg beducht: als de positie van Macron tegen de volgende stembusslag te verzwakt is, kan de weg naar het presidentschap wel eens wagenwijd openliggen voor de extreemrechtse Marine Le Pen.

Het roer omgooien, zoals Macron belooft, is een vergaande stap. Vooral omdat hij verkozen is met een programma dat hij nu kennelijk wil achterlaten. In theorie kan Macron het parlement ontbinden en nieuwe verkiezingen uitschrijven. Dat is een riskant scenario. Vervroegde verkiezingen kunnen zijn meerderheid in de Assemblée breken.

Een grondige regeringsherschikking is een andere uitweg. Premier Philippe ligt sowieso niet goed bij een groot deel van Macrons partij. En de demarche zou een einde maken aan de spanning die nu tussen beide beleidsmannen heerst. Sommige parlementsleden dromen nog van een 'grote coalitie' naar Duits model, maar politiek lijkt Frankrijk daar niet klaar voor.

Marine Le Pen

Wel hoopt de president een brede meerderheid te vinden voor een nieuw politiek project. Hij weet dat hij politiek alleen een kans heeft als de toestand min of meer weer normaal wordt. Zelfs dan wordt het een moeilijke evenwichtsoefening om een Waterloo te voorkomen.

De president weet dat hij snel opnieuw het initiatief moet nemen, als hij in 2022 weer verkozen wil worden. Politieke waarnemers zijn voor één scenario heel erg beducht: als de positie van Macron tegen de volgende stembusslag te verzwakt is, kan de weg naar het presidentschap wel eens wagenwijd openliggen voor de extreemrechtse Marine Le Pen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud