nieuwsanalyse

Groene golf overspoelt Franse grootsteden

Premier Edouard Philippe en president Emmanuel Macron ontvangen op het Elysée vertegenwoordigers van de burgerconventie voor het klimaat. ©AFP

De Franse milieupatij EELV heeft met brio de gemeenteraadsverkiezingen gewonnen in belangrijke grootsteden. Amper 40 procent van de kiezers bracht zijn stem uit, een historisch dieptepunt.

De tweede ronde van de Franse gemeenteraadsverkiezingen is uitgedraaid op een groot succes voor de milieupartij. In grote steden als Bordeaux, Lyon en Marseille werd de groene partij de grootste.

Voor Bordeaux is dat een aardverschuiving: 73 jaar lang was rechts daar aan de macht. In Lyon sneuvelt een links bastion: gewezen burgemeester en oud-minister van Binnenlandse Zaken Gérard Collomb verloor van een groene, linkse coalitie. In Marseille is EELV de grootste partij, maar heeft ze slechts een relatieve meerderheid. Ook Straatsburg, Grenoble, Besançon en Annecy kleurden groen.

In Parijs kon de zetelende socialistische burgemeester Anne Hidalgo zich handhaven. Hidalgo had een alliantie met EELV en met de communisten afgesloten. In Rijsel kon de socialistische burgemeester Martine Aubry haar vierde mandaat binnenhalen met 227 stemmen overschot op de groene lijst.

Progressieve kiezers

Door het electorale succes keert EELV de machtsverhoudingen aan de Franse linkerzijde om. Het is duidelijk dat deze partij de progressieve kiezers makkelijker aantrekt dan de socialistische PS. PS-voorzitter Olivier Faure bevestigde maandagochtend dat hij zich achter een groene kandidaat wil scharen bij de presidentsverkiezingen in 2022.

Ik wil een sterke economie ontwikkelen die ecologisch, soeverein en solidair is.
Emmanuel Macron
Franse president

Voor de partij van president Emmanuel Macron waren de gemeenteraadsverkiezingen een smadelijke afgang. In geen enkele grote stad kon LREM een burgemeesterssjerp veroveren. Alleen premier Édouard Philippe haalde overtuigend het burgemeesterschap van Le Havre binnen, maar Philippe kwam onder eigen kleur op. LREM bestaat pas sinds 2017 en heeft zichtbaar moeite zich lokaal te verankeren.

Het extreemrechtse Rassemblement National (RN) haalde met 53 procent Perpignan, een stad met 120.000 inwoners, binnen. Het is van 1995 geleden dat extreemrechts zo'n grote stad veroverde. Toen ging het om Toulon.

De conservatieve Les Républicains blijft lokaal de grootste partij, als alle centrumrechtse lijsten worden meegerekend. Meer dan 50 procent van de Franse gemeenten is in handen van de conservatieven, al leden ze enkele pijnlijke nederlagen.

Opkomst

De opkomst was bijzonder laag. Amper 40 procent van de kiezers trok naar de stembus. Sommigen wijten dat aan de coronacrisis waardoor deze verkiezingen in een uitzonderlijk klimaat plaatsvonden. Maar er is meer aan de hand. De deelname aan de verkiezingen gaat verkiezing naar verkiezing achteruit. Het lijkt erop dat de Franse kiezer zich niet langer kan terugvinden in de partijen en wegblijft van de verkiezingen.

De gemeenteraadsverkiezingen zeggen voorlopig bijzonder weinig over de nationale krachtsverhoudingen. Volgens een peiling vorige week in Le Point zou Marine Le Pen van RN de eerste ronde van de presidentsverkiezingen in 2022 nipt winnen, voor Macron. Beiden peilen rond 20 procent. De kandidaten van LR, PS en EELV zitten rond 10 procent. In de tweede ronde zou Macron in dat scenario winnen met 55 procent van de stemmen.

Klimaat

Macron liet eerder optekenen dat hij zichzelf wil 'heruitvinden' en sprak de wens uit 'een sterke economie te ontwikkelen die ecologisch, soeverein en solidair' is. De overwinning van de milieupartij voert de druk op de president op.

In een eerste reactie beloofde hij 'sterke antwoorden' op het vlak van milieubeleid. Hij ontving vertegenwoordigers van de burgerconventie voor het klimaat. Dat is een werkgroep van 150 burgers die voorstellen uitwerkte voor de klimaatcrisis.

Het extreemrechtse Rassemblement National (RN) haalde met 53 procent Perpignan, een stad met 100.000 inwoners, binnen. Het was al van 1995 geleden dat extreemrechts nog zo'n grote stad veroverde. Toen ging het om Toulon.

Die gaan van het beperken van publiciteit over het verplicht verduurzamen van gebouwen tot het beperken van de ruimte voor de auto. Een gevoelig thema is uit de weg gegaan: een milieuheffing op de CO2-uitstoot. Zo'n heffing was eind 2018 de rechtstreekse aanleiding voor het protest van de gele hesjes. De burgerconventie voor het klimaat moest een antwoord bieden op die crisis.

Na het overleg verklaarde de president dat hij haast alle voorstellen overneemt. Maar niet alle vallen onder de bevoegdheid van de regering. Sommige zijn voor het lokale of het Europese niveau.

Een extra belasting op dividenden van bedrijven die meer dan 10 miljoen euro winst maken, verwerpt de president. Voor de voorgestelde verlaging van de snelheid op autowegen van 130 naar 110 kilometer per uur voelt hij evenmin wat. Politiek is dat een gevoelig thema. Macron beloofde wel 15 miljard euro gespreid over twee jaar om de economie te 'vergroenen'.

Herschikking

Voor de verkiezingen was ook veel te doen over een eventuele regeringsherschikking. Premier Philippe zou in dat scenario vervangen worden, maar de sterke uitslag van de premier in zijn thuisstad maakt dat moeilijker.

Zeker is dat Macron de gemeenteraadsverkiezingen niet zomaar kan laten voorbijgaan, al is het maar om te tonen dat hij nog altijd het land leidt. Een eventuele regeringsherschikking komt er voor 14 juli, de Franse nationale feestdag.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud