Juncker legt plan voor meer Europa op tafel

©AFP

Een sterker en democratischer Europa met 27 lidstaten moet een antwoord bieden op de brexit.

Dat bepleit Europees Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker in zijn State of the Union, zijn jaarlijkse beleidsverklaring voor het Europees Parlement in Straatsburg. De vlucht vooruit is nu nodig, beklemtoont Juncker. De Europese economie trekt aan, de werkloosheid daalt en de migratiecrisis is onder controle.

Juncker wil niet de geschiedenis ingaan als de man die de brexit en de ontrafeling van Europa niet kon tegenhouden. 'De Britten vertrekken uit de Unie op 29 maart 2019. Wij betreuren dat, maar zij zullen er ook spijt van krijgen', aldus Juncker. 'Maar we moeten nu de zeilen hijsen en profiteren van de gunstige wind.'

We moeten vandaag de Unie van morgen voorbereiden.
Jean-Claude Juncker
Voorzitter Europese Commissie

Opvallend is dat Juncker een versmelting voorstelt van zijn functie met die van voorzitter van de Europese Raad, momenteel Donald Tusk. 'We hebben één kapitein nodig.'

Juncker pleit ook voor transnationale lijsten voor de Europese verkiezingen en voor een herhaling van het systeem van 'Spitzenkandidaten', Europese kopstukken van de politieke fracties bij de Europese verkiezingen. Juncker werd zelf voorzitter van de Europese Commissie na zo'n duel onder topkandidaten.

Screenen investeringen

Handel staat weer bovenaan op Junckers agenda. Nu de VS zich terugplooien op zichzelf onder president Donald Trump, wil Europa in het gat springen. ‘Elk miljard euro aan bijkomende export naar elders in de wereld levert 14.000 nieuwe jobs in de EU op’, aldus Juncker.

Met Japan ligt al een handelsakkoord op tafel, met het Zuid-Amerikaanse handelsblok Mercosur volgt nog dit jaar de ondertekening. De Commissie heeft ook de turbo gezet op de prille onderhandelingen over een akkoord met Mexico. Juncker wil bovendien onderhandelingen starten met Australië en Nieuw-Zeeland. En hij belooft dat het Europees Parlement daarbij het laatste woord krijgt. Een onafhankelijke internationale rechtbank moet investeringsgeschillen beslechten.

Tegelijk wil hij de uitverkoop van Europese bedrijven stoppen, zonder in protectionisme te vervallen. Hij wil overnames van Chinese of Russische staatsbedrijven kunnen screenen en dus afblokken. 'We moeten onze handelsbelangen kunnen verdedigen', zegt hij. 'Vooral als het gaat om strategische investeringen in onze havens, energie, informatietechnologie of defensie.'

Voluit voor groene wagens

Juncker zegt 'fier te zijn op onze auto-industrie', maar 'gechoqueerd te zijn door het bedrog van Dieselgate', waarbij wetens en willens de uitstoot werd vervalst. De Commissie stelt vandaag daarom een nieuw industriebeleid voor, dat spoort met een Europese voortrekkersrol in het klimaat.

Voluit gaan voor wagens die niet schadelijk voor het klimaat zijn, is de boodschap. Er komt binnenkort ook een EU-voorstel om de uitstoot in het verkeer verplicht te verminderen.

Meer dan de helft van de Europese bedrijven heeft al een incident meegemaakt met de beveiliging van hun bestanden. De strijd tegen de cybercriminaliteit is dan ook een prioriteit. Het bestaande EU-agentschap Enisa, waarin overheden digitaal samenwerken en informatie uitwisselen, zal worden omgevormd tot een heus cyberagentschap.

Legale migratie mogelijk maken

Juncker benadrukt dat de migratiestroom verbeterd is. De komst van illegale migranten via Turkije naar Griekenland is het afgelopen jaar met 97 procent gedaald. De overtocht naar Italië is in augustus met 81 procent verminderd. 'Italië redt de Europese eer', aldus Juncker.

De Commissievoorzitter betwist ook dat Europa de deur sluit voor migratie. 'Europa nam vorig jaar 720.000 vluchtelingen op. Dat is drie keer meer dan de VS, Canada en Australië samen.' Maar hij beklemtoont dat meer werk gemaakt moet worden van een terugkeer voor wie geen kans maakt op asiel in Europa. Momenteel wordt maar 36 procent van de afgewezen asielzoekers teruggestuurd.

Tegelijk houdt Juncker een fors pleidooi voor het openen van legale migratieroutes vanuit Afrika. Hij roept de lidstaten op om het Afrikafonds zoals beloofd voldoende te spekken, anders dreigt een nieuwe exodus.

Oost-west

Juncker benadrukt dat de toekomst van Europa gebaseerd moet zijn op onze waarden van vrijheid, gelijke kansen en de rechtsstaat. Dat is tegelijk een sneer naar landen als Polen en Hongarije, die problemen hebben met Europa omdat ze die rechtsstaat tarten. 'Europa is niet het recht van de sterkste. We hebben een onafhankelijke justitie nodig. En arresten van het Europees Hof van Justitie moeten gerespecteerd worden. Eerbied voor de rechtsstaat is geen optie, maar een verplichting', zegt Juncker.

Tegelijk wil hij er alles aan doen om de verdeeldheid tussen oost en west weg te werken. 'We moeten met onze beide longen ademen. Anders verstikken we.' Juncker hekelt ook het feit dat dezelfde producten in de rekken in landen als Tsjechië, Slovakije of Hongarije niet dezelfde kwaliteit hebben als gelijkaardige producten in het westen.

Ook inzake detachering moet er een compromis komen, benadrukt Juncker. Wie hetzelfde werk doet op dezelfde plek, heeft recht op hetzelfde loon. 'Het is absurd dat we een bankenautoriteit hebben die toeziet op de banken, maar niet iets vergelijkbaars voor sociale rechtvaardigheid. We gaan dit opzetten.'

Turkije verwijdert zich met reuzenpassen van Europa, aldus Juncker. Maar de Balkan moet het perspectief op toetreding behouden: 'De deur blijft open voor wie op basis van onze waarden met ons wil werken.'

Juncker wil ook dat Bulgarije en Roemenië lid worden van de Schengenzone van vrij verkeer, en Kroatië als het daar klaar voor is.

Sterkere eurozone

Juncker pleit ervoor dat alle EU-landen toetreden tot de euro en tot de Europese bankenunie. Hij steunt het voorstel van de Duitse kanselier Angela Merkel voor een Europese minister van Financiën, die tegelijk voorzitter is van de Eurogroep (momenteel Jeroen Dijsselbloem) en vicevoorzitter van de Europese Commissie.

Net als Merkel pleit hij ook voor de omvorming van het Europees noodfonds ESM tot een Europees Monetair Fonds, een Europees IMF dus. Maar een apart parlement voor de eurozone, waar onder meer de Franse econoom Thomas Piketty voor pleit, wijst hij af. Ook een apart eurobudget ziet hij niet zitten. Er moet wel voldoende ruimte komen in de EU-begroting.

Inzake fiscaliteit moet meer beslist kunnen worden met meerderheidsstemmingen, om de interne markt te versterken. Dat kan zonder de Europese verdragen aan te passen. Juncker belooft een voorstel om de internetgiganten belasting te doen betalen in het land waar ze inkomsten boeken. Een gelijkaardig voorstel dat de steun heeft van Frankrijk, Duitsland, Spanje en Italië wordt zaterdag informeel besproken door de EU-ministers van Financiën.

Ook in het buitenlandse beleid moet afgestapt worden van het vetorecht. Enkel zo kan Europa meer gewicht krijgen in de wereld.

Gesponsorde inhoud

Partner content