Nieuw scenario voor verdeling Europese topjobs

Charles Michel. ©REUTERS

Er zou alweer een nieuw scenario voor de verdeling van de Europese topjobs op tafel van de EU-leiders liggen. De Duitse defensieminister Ursula von der leyen zou Juncker opvolgen op de Commissie en Charles Michel zit in poleposition om Raadsvoorzitter te worden.

'Als de vermoeidheid niet zo groot was geweest, zat er dinsdag een akkoord in over de Europese topfuncties', zei de Portugese premier Antonio Costa bij zijn aankomst op de top. Raadsvoorzitter Donald Tusk schorste maandagmiddag de zitting na een avond en nacht ononderbroken overleg. Dinsdag begon de top, net als zondag, met vertraging. Tusk hield eerst bilateraal overleg met een aantal regeringsleiders. Pas om 15.15 uur begon de top.

De Pool zou intussen wel een nieuwe namenlijst klaar hebben en afgetoetst bij de 28 EU-lidstaten. Of dit scenario het haalt, is niet helemaal gegarandeerd, maar de kaarten zijn wel grondig geschud. De opvolger van Jean-Claude Juncker aan het hoofd van de Europese Commissie wordt de Duitse minister van Defensie, Ursula von der Leyen en de vervanger van Donald Tusk op de Europese Raad wordt de Belgische afscheidnemende premier Charles Michel.

De Spaanse sociaaldemocraat Josep Borrell zou de  Europese minister van Buitenlandse Zaken worden en de Bulgaarse ex-premier Sergej Stanishev de nieuwe voorzitter van het Europees Parlement voor vijf jaar. Bovendien wordt nu ook een naam ingeschreven als opvolger van Mario Draghi aan het hoofd van de Europese Centrale Bank: het wordt de Franse topvrouw van het IMF, Christine Lagarde.

Spitsen uit de boot

Dat betekent dat de drie spitsen voor de politieke fracties in het Europees Parlement helemaal uit de boot vallen. De sociaaldemocraat Frans Timmermans en de liberale Margrethe Vestager worden wel vicevoorzitter van de nieuwe Commissie. Voor de Duitse spits, Manfred Weber, is geen plaats in de Commissie om die al een vrouw telt. Hij kan ook niet aan het hoofd van het parlement komen omdat er dan twee topjobs naar Duitsland zouden gaan.

Ursula von der Leyen, die geboren is in Elsene, staat dicht bij de Duitse bondskanselier Angela Merkel en geniet de steun van de Oost-Europese landen. De 72-jarige Borrell is de kandidaat van Zuid-Europa en vooral van de Spaanse premier Pedro Sanchez. Michel is de enige uit de Benelux en past dus in het plaatje. Ook het Frans-Duitse evenwicht - elk een functie - blijft bewaard.

Of het Europees parlement instemt met Stanishev is niet gegarandeerd. Daarover loopt nog overleg met de politieke leiders in het parlement. Morgen verkiest het zijn eigen voorzitter. De eerste zitting in Straatsburg ging deze morgen van start.

Oost-West

Timmermans, die lang in de running was als Commissievoorzitter, werd gecontesteerd door de Oost-Europese landen en Italië. Bij de Oost-Europeanen heeft dat te maken met zijn huidig mandaat in de Europese Commissie. Timmermans is als rechterhand van Juncker bevoegd om op te treden tegen inbreuken tegen de democratie en rechtsstaat in Europa en botste daardoor al herhaaldelijk met de Hongaarse premier Viktor Orbán en de Poolse nationalistische PiS-partij. Hij had onder meer kritiek op de politieke controle van de Poolse rechterlijke macht.

De Oost-Europeanen maken van de benoeming van Timmermans een Oost-Westconflict. De Spaanse premier Pedro Sanchez noemde het dinsdagochtend 'onaanvaardbaar dat Timmermans wordt geweigerd omdat hij de Europese principes en waarden verdedigt'. De Italiaanse premier Giuseppe Conte is zoals altijd de gevangene van de sterkste man in de regering, zijn vicepremier Matteo Salvini. Die wil ook niet weten van Timmermans.

De puzzel ligt dus bijzonder moeilijk. 'Kan je grote landen als Italië of het Oost-Europese blok zomaar wegstemmen?' vroeg de Duitse kanselier Angela Merkel zich maandag af. 'We moeten creatief zijn,' gaf ze dinsdag bij het binnenkomen in het Raadsgebouw aan. 'Iedereen moet wat bewegen,' voegde ze eraan toe.

Dat de Bulgaarse premier Bojko Borisov zijn handen van Georgieva aftrok, alleszins als voorzitter van de Europese Raad, maakt het allemaal nog ingewikkelder. Georgieva was zelf nooit premier en normaal gezien wordt de Raadsvoorzitter gekozen uit de 'eigen kring' van Europese leiders.

Partijspitsen verdwijnen

Om vandaag een akkoord te vinden, moest een deel van de puzzel dus zeker worden herlegd. Dat de EU-leiders nu afstappen van de partijspitsen is een belangrijk feit en dat is moeilijk verteerbaar voor het Europees Parlement. Het halfrond wilde zo een dikkere vinger in de pap krijgen voor de benoeming van de Commissievoorzitter. Die heeft niet alleen de steun nodig van minstens 21 op de 28 lidstaten, maar ook een werkbare meerderheid in het Europees Parlement. Merkel was gisteren de laatste en enige EU-leider die vasthield aan het principe van de spitsen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect