Advertentie

'Maffiastaat' Bulgarije neemt afstand van ex-premier Borissov

De voormalige Bulgaarse premier Bojko Borissov werd donderdagavond weggevoerd uit zijn woning. ©AFP

De omstreden Bulgaarse ex-premier Bojko Borissov is aangehouden. Zuivert de armste en meest corrupte Europese lidstaat zich eindelijk van zijn erfzonden?

De Bulgaarse politie heeft donderdagavond de voormalige premier Bojko Borissov gearresteerd. Ook zijn jarenlange minster van Financiën, een pr-adviseur en het ex-hoofd van de parlementaire begrotingscommissie werden aangehouden.

De essentie

  • Bojko Borissov, Bulgaars premier van 2009 tot 2021, wordt al jaren beticht voor grootschalige corruptie en banden met de georganiseerde misdaad.
  • Terwijl de VS vorig jaar sancties uitvaardigden tegen Bulgaarse oligarchen, zweeg Brussel vooral over de Europese partijgenoot van Commissievoorzitster Ursula von der Leyen.
  • Bulgarije is de armste EU-lidstaat, waar het bruto binnenlands product vier keer en de levensverwachting zes jaar lager ligt dan het Europese gemiddelde.

Borissov wordt beticht van chantage. Volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken vloeide de 'grootschalige operatie' voort uit het onderzoek dat het Openbaar Ministerie van de Europese Unie voert naar zo'n 120 mogelijke fraudezaken in Bulgarije. 'Niemand staat boven de wet', maakte premier Kiril Petkov zich sterk. Dat was nochtans wel jarenlang het geval in de gewezen Sovjet-vazalstaat, die zowat synoniem geworden is voor endemische corruptie en massaal misbruik van Europese fondsen.

Niemand staat boven de wet.
Kiril Petkov
Bulgaars premier

Bodyguard

Borissov was van 2009 tot vorig jaar bijna onophoudelijk aan de macht. Sinds Bulgarije, als exponent van de oostwaartse uitbreiding, in 2007 toetrad tot de EU, zag de voormalige bodyguard van de communistische dictator Todor Zhivkov miljarden euro's uit Brussel zijn land binnen vloeien.

Als onderdeel van 's werelds grootste vrijhandelszone is de Bulgaarse economie in die 15 jaar verdubbeld in omvang. Maar ze blijft wel veruit de armste van alle 27 lidstaten, met een bruto binnenlands product (bbp) per capita dat ruim vier keer kleiner is dan het Europese gemiddelde. Ondanks de gulle steun scoort geen enkele lidstaat ook slechter wat betreft infrastructuur, onderwijs en gezondheidszorg. Bulgaren leven zes jaar minder lang dan de gemiddelde Europeaan. Ook illustratief: met 519 doden per 100.000 inwoners is Bulgarije wereldwijd, op Peru na, het hardst door de coronapandemie getroffen land.

'Maffia, ga weg!'

Waar ging al dat Europese geld dan heen? De jaarlijkse corruptie-index van Transparency International is veelzeggend. Bulgarije haalt er slechts 42 bedroevende punten op 100, goed voor plaats 78 op de wereldranglijst, samen met Benin, Burkina Faso en Bahrein. Geen enkele Europese lidstaat doet slechter, al blijft Bulgarije wel nog nipt de oostelijke kandidaat-lidstaten Servië, Montenegro en Noord-Macedonië voor. Net als Oekraïne trouwens, dat door de Russische oorlog steeds luider om Brusselse toenadering smeekt.

De VS steunen alle Bulgaren die ernaar streven corruptie uit te roeien door corrupte functionarissen die de economie en de democratische instellingen ondermijnen, ter verantwoording te roepen.
Amerikaans ministerie van Financiën

Onder Borissov werd de innige verwevenheid tussen de politiek - zijn rechts-populistische partij GERB voorop - een oligarchische elite en de georganiseerde misdaad steeds duidelijker. Hun straffeloze greep op de economie, het gerecht, de media en de veiligheidsdiensten groeide zozeer dat bij recente verkiezingen een protestpartij deelnam onder de naam 'Sta Op! Maffia, ga weg!'

Tal van ministers traden de jongste jaren met frisse tegenzin af omdat ze met Europees geld privévastgoed bleken te hebben vergaard. Foto's doken op van Borissov te midden van wapens en stapels 500-eurobiljetten. Gefabriceerd door politieke tegenstanders, aldus Borisov. Best mogelijk, maar niettemin exemplarisch voor zijn steeds autocratischer cliëntelisme.

Amerikaanse sancties, Europese stilte

Terwijl de Europese Commissie de Poolse regering en de Hongaarse premier Viktor Orbán er steeds vaker van beticht de rechtstaat uit te hollen, bleef Borissov lang gevrijwaard van Brusselse kritiek. Het helpt dat hij en GERB lid zijn van de Europese Volkspartij van voormalig Duits bondskanselier Angela Merkel en Commissie-voorzitster Ursula von der Leyen.

Bojko Borissov was een medestander van de Duitse bondskanselier Angela Merkel in de Europese Volkspartij. ©AFP

Extra pijnlijk voor het Europese stilzwijgen is dat de Verenigde Staten vorig jaar wel ruim 60 Bulgaarse oligarchen en entiteiten op hun sanctielijst zetten. 'De VS steunen alle Bulgaren die ernaar streven corruptie uit te roeien door corrupte functionarissen die de economie en de democratische instellingen ondermijnen, ter verantwoording te roepen', liet het Amerikaanse ministerie van Financiën verstaan.

Schiet de EU in actie met haar fraude-onderzoek, en maakt Bulgarije zelf komaf met zijn erfzonden? In 2020 nam het Bulgaarse volk het heft in eigen handen. Maandenlange straatprotesten brachten de regering van Borissov ten val. Er kwam, na drie verkiezingen in amper tien maanden tijd, eind vorig jaar een centrumlinkse anticorruptie-alliantie aan de macht onder leiding van Petkov, een 41-jarige econoom die in de VS opgeleid werd.

Borissov schreeuwt zijn onschuld uit. 'Achter ons bevindt zich een van Bulgarijes moderne concentratiekampen,' laakten medestanders die samentroepten voor het politiekantoor waar hun leider vastzit, 'opgericht door een regering die politici met wie ze het oneens zijn gevangennemen.' Het is een omschrijving die volgens steeds meer Bulgaren net het regime van Borissov en zijn entourage perfect samenvat.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud