ANALYSE - Wat als Griekenland failliet gaat?

Een Grieks faillissement is niet langer taboe. De Duitse minister van Economie, Philip Rösler, liet afgelopen weekend de donkere geest van de eurozone uit de fles. Spierballengerol van een politicus? Of is een begeleid bankroet van Griekenland een realistisch scenario?

Griekenland is vandaag voor zijn financiële overleven afhankelijk van het Europese noodfonds EFSF. Die opeenvolgende stroom van kredieten gaat er evenwel nog altijd van uit dat Griekenland enkel een liquiditeitsprobleem heeft, terwijl de financiële markten duidelijk de boodschap geven dat Griekenland met een solvabiliteitsprobleem kampt.

Het virtueel failliete Griekenland zal zijn schulden nooit kunnen terugbetalen, tenzij het een schuldherschikking krijgt. Daarbij rijst de vraag hoe de rest van de eurozone dat zal verteren. Volgens een recent rapport van de zakenbank Goldman Sachs zit 85 procent van alle Europese staatsobligaties in de portefeuille van Europese banken. Met als gevolg dat een crisis van de eurozone meteen ook een bankencrisis wordt.

Devaluatie

Onder meer in Frankrijk zitten de banken met massale hoeveelheden staatspapier opgescheept. Maar ook de Duitse banken zijn blootgesteld. Dat verklaart ook de berichten dat Duitsland aan een noodplan voor zijn banken werkt. Het geld dat nu nog opzijgezet wordt voor Griekse noodkredieten zou bij een default herbestemd worden voor de herkapitalisering van de Duitse banken. Daarnaast zullen speculanten gebruikmaken van een Grieks faillissement om de andere zwakke eurolanden - Portugal, Ierland, Spanje en Italië - nog meer onder vuur te nemen.

Zelfs als de overslageffecten van een faillissement ingedamd worden, zijn de Griekse problemen niet van de baan. Het land kampt immers met een rampzalige concurrentiepositie. In normale omstandigheden valt dat op te lossen door een muntdevaluatie. Maar als lid van de eurozone beschikt Griekenland dus niet over die optie. Een mogelijk scenario is dat Griekenland uit de euro stapt en de drachme weer invoert.

Als Griekenland uit de eurozone stapt, zijn de gevolgen bijzonder moeilijk in te schatten. Simpelweg omdat zo’n exit uit een muntunie zich nog nooit in de geschiedenis heeft voorgedaan. Met een exitscenario betreden de Europese beleidsmakers onbekend terrein.

Dat maakt de Griekse situatie vergelijkbaar met het bankroet van de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers in 2008. Toen liet de regering-Bush de bank bijna bij wijze van experiment over de kop gaan. Het gevolg was een ongeziene financiële crisis die wereldwijd banken in de problemen bracht en een mondiale economische recessie tot gevolg had.

Nachtmerrie

Een Grieks vertrek uit de euro zou niets minder dan een nachtmerrie betekenen, blijkt uit een analyse van de Zwitserse zakenbank UBS. De nieuwe drachme zou bij zijn invoering ongeveer 60 procent minder waard zijn dan de euro, wat de al torenhoge Griekse schuld nog zal doen toenemen. Omdat het Griekse spaargeld van euro in drachme omgezet wordt, zal een run on the bank ontstaan. Banken gaan failliet en het betalingsverkeer raakt verstoord. Daardoor gaan bedrijven op hun beurt massaal failliet. In het eerste jaar na de exit zal de helft van het Griekse nationale inkomen in rook opgaan, aldus nog UBS. De kosten per Griek zouden in dat jaar oplopen tot 10.500 euro.

Een dergelijk bloedbad wil niemand in de eurozone op zijn geweten hebben. Het enige aanvaardbare alternatief voor het Griekse concurrentieprobleem is een al bijna even pijnlijke interne devaluatie. Dat betekent een jarenlang volgehouden beleid van reële loon- en prijsdalingen. Deflatie, zoals dat in economische termen heet. Maar door die deflatie stijgt de hoge Griekse schuldenlast in reële termen. Om zijn schuldenlast te verminderen heeft het land eigenlijk inflatie en reële groei nodig.

De hoop op dat laatste mag sinds vorige week helemaal opgeborgen worden. In het tweede kwartaal van 2011 liet de Griekse economie een krimp van 7,3 procent optekenen. Griekenland dreigt zo in een duivelse neerwaartse spiraal van sanering en krimp terecht te komen. Wat de noodzaak van een schuldherschikking weer op het voorplan brengt. Griekenland zit zo al drie jaar gevangen in een dodelijke vicieuze cirkel. Valt die cirkel nog zonder ongelukken te doorbreken?

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud