Britse bedrijven betalen voor Act Big-coronastimuli

Uit zijn traditionele rode koffertje diepte Britse minister van Financiën nog veel dieperrode begrotingscijfers op. ©REUTERS

'Act Big' is de mondiale mantra om de economische coronacrisis te counteren. Ook in het VK. Al ijvert Conservatief minister van Financiën Rishi Sunak stilaan als een van de eersten voor begrotingsdiscipline. De bedrijfstaks stijgt op termijn met 6 procentpunten.

Rishi Sunak werd een jaar geleden gepromoveerd tot Brits minister van Financiën. Luttele weken later kreeg de gewezen hefboomfondsmanager - die amper vijf jaar parlementaire ervaring telde - meteen de economische shock van de coronacrisis op zijn bord.

Woensdag diepte Sunak uit zijn traditionele rode begrotingskoffertje de nog veel dieper rode rekening op. En hij verhulde zijn uiterst moeilijke evenwichtsoefening allerminst: hoe schroef je het grootste naoorlogse tekort zo snel mogelijk terug naar een 'houdbaar niveau', zonder het herstel te fnuiken na de zwaarste recessie in drie eeuwen?

16,9
procent
De coronastimuli sloegen een krater van 355 miljard pond in de Britse begroting, 16,9 procent van het bbp. Dat is ongezien in vredestijd.

Act Big, daarmee legitimeerde Sunaks Amerikaanse collega Janet Yellen het stimuluspakket van 1.900 miljard dollar dat president Joe Biden wil doordrukken. Het is stilaan de mondiale mantra, met rugdekking van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), de Wereldbank en de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). Overheden blijven tegen historisch lage rentes lenen, de inflattoire druk lijkt behapbaar.

80 procent loongarantie

'Whatever it takes', was ook Sunaks belofte om de midscheeps getroffen Britse bevolking en bedrijven te blijven ondersteunen. Hoewel de regering van Conservatief premier Boris Johnson een zeer succesvolle vaccinatiestrategie ontplooit, zal het economische leven in het VK pas eind juni weer enigszins normaal verlopen.

Sunak verlengde het overheidsprogramma waarmee technisch werkloze Britten 80 procent van hun loon gegarandeerd zien tot eind september. Ook extra steun voor zelfstandigen en de armste gezinnen, lagere btw voor de horeca en het toerisme, en belastinghulp voor bedrijven worden tot dan volgehouden.

Zonder die stimulus was de Britse coronamalaise nog vele malen groter geweest. 's Werelds zesde economie sloot 2020 af met een krimp van 9,9 procent. Ongezien sinds 1709, en van alle rijke G7-landen veruit de grootste klap.

Ter vergelijking: het Belgische bruto binnenlands product (bbp) kelderde vorig jaar met 6,2 procent. En omdat de derde lockdown maar traag afgebouwd wordt, zal het Britse herstel dit jaar slechts 4 procent bedragen, en niet 5,5 procent zoals eerst geraamd.

Thatcheriaanse neoliberaal

De kostprijs is enorm. Alle hulpmaatregelen sloegen een krater van 355 miljard pond in Sunaks begroting, wat neerkomt op 16,9 procent van het bbp en wat in vredestijd nooit groter was. In België liep het deficit 'maar' op tot 10,6 procent.

De Britse staatsschuld is dan weer opgepompt tot 100,2 procent van het bbp, het hoogste niveau sinds 1961, en komt stilaan in Belgisch territorium - wij denderen richting 120 procent.

Als een van de eersten onder zijn internationale collega's wil Sunak weer aanknopen met de discipline die hij als overtuigde thatcheriaanse neoliberaal en begrotingshavik als een 'heilige plicht' beschouwt. 'De intrestvoeten en de inflatie zullen niet eeuwig laag blijven', zei hij woensdag. 'Niet ingrijpen zou compleet onverantwoord zijn. Het zal het werk worden van vele regeringen en vele decennia om deze schulden terug te betalen.'

Bij zijn begrotingsupdate in november bevroor Sunak de lonen van miljoenen ambtenaren. Nu bevriest hij belastingschalen van alle Britten tot 2026, zodat hun lonen via indexering sneller meer fiscale inkomsten opleveren.

Maar vooral kijkt Sunak naar de bedrijven. Hij kondigt nu al aan wat onder meer de Verenigde Staten en Nederland overwegen: de vennootschapsbelasting op winsten wordt van 19 naar 25 procent verhoogd vanaf 2023. Dat zal tientallen miljarden opleveren, terwijl het nieuwe Britse tarief toch een van de laagste van de OESO-lidstaten blijft.

De intrestvoeten en de inflatie zullen niet eeuwig laag blijven. Niet ingrijpen zou compleet onverantwoord zijn. Het zal het werk worden van vele regeringen en vele decennia om deze schulden terug te betalen.
Rishi Sunak
Brits minister van Financiën

Voor alle duidelijkheid: die verhoging is dus pas over twee jaar in, later dan de meeste economen verwachtten. En op korte termijn profiteren bedrijven van een fiscale 'superaftrek' voor investeringen, wat het feitelijk tarief zal verlagen. Een aftrek die samen met de andere pandemiesteun het tekort ook het komende begrotingsjaar boven 10 procent zal doen uitkomen.

Niettemin: de droom van sommige Conservatieve hardliners om na de harde brexit een fiscale race to the bottom te voeren en van het VK een Singapore aan de Thames te maken, lijkt zo voorgoed voorbij. Dat Sunak de impact van de brexit niet eens vermeldde, zegt veel over hoe groot de coronaschade is.

Arbeiderskiezers

Toch is zijn bewegingsvrijheid beperkt om de staatskas op te schonen. De vennootschapsbelasting verhogen is allerminst populair bij bedrijfsleiders en rijkere Britten, toch de klassieke achterban van de tory's.

Maar Johnson, die met zijn rechts-populistisch discours veel arbeiderskiezers weglokte van de socialistische oppositiepartij Labour, wil zijn verkiezingsbelofte van 2019 waarmaken: de inkomensbelastingen, de btw en de socialezekerheidsbijdragen mogen niet stijgen.

Een terugkeer naar het snoeiharde austerity- of soberheidsbeleid dat Conservatief premier David Cameron na de kredietcrisis invoerde, lijkt dus niet aan de orde. Voorlopig toch niet.

Verwacht wordt dat Sunak en Johnson de komende maanden en jaren veel meer besparingen en belastingverhogingen zullen doorvoeren. Dat wacht ook hun internationale collega's, alle Act Big-retoriek ten spijt. Of zoals een adviseur van Sunak het verwoordde: 'Wat is het punt van de Conservative Party als we de overheidsfinanciën niet op een gezonde leest schoeien.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud