Coronacrisis wordt gigatest voor Europees project

©Photo News

De Europese top van donderdag wordt er een voor de geschiedenisboeken. De factuur voor coronasolidariteit splijt Europa. Is een politieke crisis nog af te wenden?

Gaan de Europese landen gezamenlijk de recessie door de coronacrisis te lijf en worden ook de schulden voor die solidariteit gedeeld, ook al is niet elk land in dezelfde mate onderuitgehaald door het virus? Over die vraag buigen de Europese leiders zich donderdagnamiddag via een videoconferentie.  

Het is de eerste grondige discussie onder de 27 EU-leiders over een gezamenlijk herstelbeleid. Voor een beslissing is het nog te vroeg, klinkt het op het kabinet van Europees Raadsvoorzitter Charles Michel. De Europese ministers van Financiën keurden twee weken geleden, op aandringen van de EU-leiders, al een crisispakket van 540 miljard euro goed om lidstaten, bedrijven en jobs financieel te stutten in het heetst van de coronacrisis.

Noord-zuid

Toch is de inzet van de top in geen tijd uitgegroeid tot een test van het Europese project. Dat komt omdat de twee meest getroffen landen, Italië en Spanje, de lat van solidariteit direct op de hoogste sport leggen. En die prijs willen de noordelijke landen, Nederland op kop, niet betalen. De breuklijnen van de eurocrisis zijn helemaal terug.

De Italiaanse premier Giuseppe Conte zweert al weken bij 'corona-obligaties', de uitgifte van gezamenlijk Europees schuldpapier. Rome wil ook geen gebruikmaken van een kredietlijn bij het Europees noodfonds ESM, ook al zijn de voorwaarden voor toegang tot die Europese tapkraan extreem versoepeld.

De Spaanse premier Pedro Sánchez legde maandag een eigen plan op tafel om massaal geld in het Europees herstel te pompen zonder zware schulden te maken. Sánchez stelt een herstelfonds voor dat voor 1.000 tot 1.500 miljard euro aan eeuwigdurende obligaties ophaalt. Het geld zou verdeeld worden via de Europese begroting aan de lidstaten. 

De Franse president Emmanuel Macron pleitte eerder al voor een tijdelijk fonds dat met gezamenlijke schulduitgifte wordt gefinancierd. Macron zette zich met die variant van euro-obligaties neer als leider van het zuiderse kamp. Dat stuurt zo aan op een politieke clash met het 'vrekkige' noorden, met de Nederlandse premier Mark Rutte als opperhoofd.

Voor Nederland, maar ook voor de Duitse kanselier Angela Merkel, zijn euro-obligaties onbespreekbaar. Gezamenlijk schulden aangaan strookt niet met de Europese verdragen. Er zijn natuurlijk ook praktische bezwaren: Nederland en Duitsland, maar ook België, lenen veel goedkoper op de markt dan in een gezamenlijk Europees verband.

'Meneer nee'

Rutte staat in Europa dezer dagen bekend als 'meneer nee', de grootste hardliner. Wopke Hoekstra, zijn nog onverzoenlijker minister van Financiën, presenteert zich steeds nadrukkelijker als kandidaat-premier en dat maakt het voor Rutte nog moeilijker zijn nipte coalitie bijeen te houden. Dat veel op het spel staat, bewijst het feit dat Rutte het traditionele debat met de Tweede Kamer over de inzet van de Europese top donderdag links laat liggen.

Geen enkel land heeft schuld aan de coronacrisis.
Angela Merkel
Duits bondskanselier

De politieke impasse tussen noord en zuid, een kwade herinnering aan de eurocrisis, mag niet blijven duren. Als de Europese top geen duidelijk perspectief biedt - en die kans is reëel - dreigt een echte politieke crisis. Merkel beseft dat intussen. Ze verklaarde maandag aan de Duitse pers dat 'Duitsland solidair zal zijn' en benadrukte ook dat 'geen enkel land schuld heeft aan de coronacrisis', een vingerwijzing naar Rutte.

Bovendien heeft Merkel een directe lijn met Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. Ze steunt het plan van von der Leyen om een speciaal herstelfonds te maken door de marges van de Europese meerjarenbegroting voor de periode 2021-2027 op te hogen. De Commissie zou op basis van die marges, via een hefboomeffect en met extra garanties van de lidstaten, dat fonds spijzen. Met dat soort financiële hocus-pocus kon ook haar voorganger Jean-Claude Juncker meer dan 500 miljard euro aan goedkope leningen verstrekken voor bedrijven.

Merkel nam ook Macron in de arm om beide kampen te proberen verzoenen. Dat dat lukt, is allesbehalve gegarandeerd. Maandag was er al een eerste video-overleg tussen Merkel, Macron, Rutte, Sánchez, Conte en Michel. Die laatste hoopt dat de leiders de Commissie een mandaat geven voor die heroriëntatie van de Europese begroting. Zo'n aangedikte meerjarenbegroting ook goedgekeurd krijgen, wordt nog een ander paar mouwen. Michel kan daarvoor niet de Commissie of de ministers van Financiën het pad opsturen. Hij zal de mouwen zelf moeten opstropen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud