nieuwsanalyse

‘De Italiaanse regering drijft het wel heel ver'

Italiaanse vicepremier Matteo Salvini. ©EPA

Zelfs als Italië en Europa een compromis bereiken over het begrotingstekort, dreigt het probleem volgend jaar ‘in moeilijker omstandigheden’ weer op tafel te komen. Dat zegt ING België-hoofdeconoom Peter Vanden Houte.

Beleggers blijven bloednerveus over Italië sinds de rechts-populistische regering vorige week duidelijk maakte dat ze de volgende drie jaar de begrotingsdiscipline laat varen.

Claudio Borghi, de economisch adviseur van vicepremier Matteo Salvini (Lega), gooide dinsdag olie op het vuur met zijn uitspraak dat Italië zijn problemen zou kunnen oplossen als het een eigen munt had. Meteen flakkerde de vrees voor een ‘italexit’ op, al ontkende Borghi nadien dat er plannen zijn om de eurozone te verlaten.

Salvini zei dan weer een schadeclaim voor te bereiden tegen ‘hooggeplaatste EU-bureaucraten’ die met hun ‘dreigende’ kritiek op de begrotingsplannen het renteverschil tussen het Italiaanse en het veilig geachte Duitse staatspapier zouden opdrijven en zo de rentelasten voor Italië vergroten.

Dat verschil of de spread, een veel gevolgde maatstaf voor de risicovergoeding die beleggers eisen om Italiaans schuldpapier te kopen, ging dinsdag verder omhoog richting 3 procentpunt. De rente op tienjarig staatspapier steeg alweer 10 basispunten tot 3,4 procent, het hoogste niveau in vier jaar. De Milanese aandelenbeurs zakte verder weg, terwijl ook de euro terrein verloor.

Peter Vanden Houte, hoofdeconoom van ING België, waarschuwt al geruime tijd voor de sluimerende spanningen in Italië.

Maken beleggers zich terecht zorgen over een mogelijke nieuwe eurocrisis?

Peter Vanden Houte: ‘Het vervelende is dat nog geen officieel document met details bekend is. Maar het geplande begrotingstekort van 2,4 procent van het bruto binnenlands product (bbp) is sowieso een grote afwijking van wat de vorige Italiaanse regering beloofd had. De nieuwe regering drijft het wel heel ver. De extra economische groei waarop ze rekent dankzij haar begrotingsmaatregelen is grotendeels wishful thinking, al zal er wel enig positief effect zijn: de ervaring in Portugal en Griekenland heeft geleerd dat een te streng bezuinigingsbeleid het omgekeerde effect heeft en de zaken alleen maar erger maakt.’

Zelfs met een meerderheid van de Italianen die voor het behoud van de euro is, heb je het risico dat de regering het zodanig verknoeit dat de financiële markten Italië naar de exit van de eurozone duwen.
Peter Vanden Houte
Hoofdeconoom ING België

‘Vicepremier Luigi Di Maio (Vijfsterrenbeweging) heeft een succes nodig nadat alle schijnwerpers tot nog toe naar regeringspartner Salvini zijn gegaan. Maio’s dada, een basisinkomen voor de armeren, is een transfer die weliswaar wat extra consumptie oplevert, maar het doet niets om het structurele groeipotentieel van Italië op te krikken.’

De hernieuwde zorgen over de houdbaarheid van de Italiaanse overheidsschuld dreigen ook de ratingbureaus in actie te doen schieten. Hoe ongerust bent u over een verlaging van de kredietrating van Italië?

Vanden Houte: ‘Als het begrotingstekort de schuldgraad doet toenemen, zullen de ratingbureaus hun rating verlagen. Zodra de rating nog twee trapjes daalt naar rommelstatus mogen heel wat grote beleggers zoals pensioenfondsen of verzekeraars niet langer in dat papier beleggen. Als zij moeten verkopen, stijgt de rente verder en wordt de Italiaanse overheidsschuld nog meer onhoudbaar.’

De Italiaanse rente staat alweer op 3,4 procent, de spread gaat naar 3 procentpunt. Wanneer wordt het link?

Vanden Houte: ‘De voorpagina’s van de serieuze Italiaanse kranten hebben zeker aandacht voor de spread. Al is er geen onmiddellijk probleem. Omdat de Italiaanse overheidsschuld gemiddeld een vrij lange looptijd kent en het herfinancieringsrisico dus relatief beperkt is, zet de stijgende spread niet meteen een rentesneeuwbal in beweging. Als de rente lange tijd hoog blijft, zal de schuldgraad wel stijgen.’

‘Mij verontrust dat de Italiaanse regeringspartijen garen spinnen bij een conflict met Europa. Vooral Salvini doet graag stoere uitspraken over hoe Italië zich als soeverein land de wet niet laat dicteren. Voor populisten is het een beproefde tactiek Calimero te spelen en te roepen dat ze niet mogen doen wat goed is voor de bevolking, ook al ontwijken ze moeilijke maar structurele maatregelen zoals pensioenhervormingen of de flexibilisering van de arbeidsmarkt.’

Gaat het dan louter om profilering op de kap van Europa, waarna de regering zal inbinden?

Vanden Houte: ‘Voor de markten zou inbinden op korte termijn de gunstigste oplossing zijn. Wij gaan ook uit van een compromis met Europa voor het jaareinde, maar daarmee is het gevaar niet geweken. Volgend jaar, wanneer er Europese verkiezingen zijn, komt dit probleem weer op tafel, waarschijnlijk in moeilijker omstandigheden. Salvini wil die verkiezingen aangrijpen om meer invloed te verwerven, zowel in Europa als in eigen land, waar bij een goede score nieuwe verkiezingen mogelijk zijn.’

‘De Europese economie versnelt allerminst, terwijl ook de Amerikaanse economie vanaf eind 2019 sterk zal vertragen. Zodra de groei vertraagt, krijg je meer twijfels over de Italiaanse overheidsschuld. Bovendien is de Europese constructie nog altijd niet voldoende afgewerkt – er is nog geen bankenunie of depositogarantiestelsel – om een volgende zware crisis te bestrijden. In combinatie met tragere groei en een sterkere populistische regering kan dat een gevaarlijke cocktail opleveren. Zelfs met een meerderheid van de Italianen die voor het behoud van de euro is, heb je het risico dat de regering het zodanig verknoeit dat de financiële markten Italië naar de exit van de eurozone duwen.’

Welke rol kan de Europese Centrale Bank (ECB) als schokdemper blijven spelen door het opkopen van Italiaans schuldpapier?

Vanden Houte: ‘De ECB stopt eind dit jaar met de netto-aankopen van Europees schuldpapier (voor het  stimulusbeleid, red.), maar blijft papier dat op vervaldag komt herbeleggen. Ze kan bijvoorbeeld meer langetermijnpapier van Italië kopen, al geldt één voorwaarde: het schuldpapier mag geen rommelstatus hebben. Dat is voor de ECB het geval als de vier ratingbureaus tegelijk een rommelstatus toekennen. De kleinste speler, DBRS, is typisch wat trager en minder agressief, dus dat kan nog even duren.’

‘De ECB kan tot slot nog het nooit gebruikte OMT-programma inschakelen, dat in 2012 ingevoerd werd om massaal staatsobligaties van één land te kopen. Maar die steun is voorwaardelijk: het land in kwestie moet begeleidende maatregelen aanvaarden. Met Salvini die zich niet de wet laat dicteren, is zoiets onvoorspelbaar.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud