nieuwsanalyse

Duitse klimaatambities botsen op starre begrotingsdoctrine

In een knalrode parka voor de smeltende ijsschotsen in Groenland riep Angela Merkel in 2007 de wereldleiders op de strijd tegen de klimaatverandering op te schroeven. Haar regering presenteert vandaag een nieuw klimaatpakket. ©belga

De Duitse regering trekt miljarden uit om de klimaatverandering in te dammen. De ambitie van kanselier Merkel botst op de fetisj van het begrotingsevenwicht, de ‘zwarte nul’.

In een knalrode parka stond Angela Merkel voor de smeltende ijsschotsen in Groenland en riep ze de wereldleiders op de strijd tegen de klimaatverandering op te schroeven. Dat beeld leverde haar toen, in 2007, meteen de reputatie van ‘klimaatkanselier’ op.

Vervolgens bakte ze er niets van, allerlei ambitieuze plannen ten spijt. Het ziet er naar uit dat Duitsland zijn klimaatdoelstelling om volgend jaar 40 procent minder CO2 uit te stoten dan in 1990 niet haalt.

Om het tij te keren kondigde Merkel aan dat haar regering vandaag met een nieuw klimaatplan uitpakt, drie dagen voor ze in New York de klimaattop van de Verenigde Naties toespreekt om haar gehavende blazoen uit te blutsen.

Het is een herculestaak. Maar we moeten iets doen.
Angela Merkel
duitse bondskanselier

Nu het doel voor 2020 niet haalbaar lijkt, ligt de focus op 2030. Dan moet de CO2-uitstoot volgens eerdere afspraken 55 procent lager liggen dan in 1990. ‘Het is een herculestaak’, gaf Merkel onlangs toe. ‘Maar we moeten iets doen.’ Al was het maar om de Groenen, die zijn uitgegroeid tot de tweede partij, op een afstand te houden.

De coalitiepartners bleven gisteren evenwel steggelen over de details van het plan. Het voorstel van de sociaaldemocratische SPD voor een CO2-taks deed Merkels christendemocratische partijgenoten kokhalzen. Als alternatief schoof de CDU een uitbreiding van het systeem van de emissiehandel naar voren. Als oliebedrijven 30 tot 50 euro per ton CO2 moeten betalen, rekenen ze dat volgens de partij door aan de pomp en passen de burgers hun gedrag aan.

Ook de financiering van de klimaatplannen - geschatte kostprijs: 40 tot 50 miljard euro, volgens sommigen zelfs 75 miljard - bezorgden de coalitiepartners kopzorgen. Minister van Economie Peter Altmaier, een vertrouweling van Merkel, kwam op de proppen met het idee voor een investeringsfonds waarin de overheid 5 miljard euro zou storten. De rest van het geld zou worden opgehaald bij investeerders, die zouden kunnen rekenen op een rente van 2 procent.

Schwarze Null

Met zijn fonds zou Altmaier buiten de begroting om kunnen werken. De Duitse regering moet immers rekening houden met de ‘schuldenrem’ die in de grondwet - artikel 109 - staat gebeiteld. Dat principe beperkt het structureel begrotingsdeficit van de federale overheid tot 0,35 procent van het bruto binnenland product.

Maar de SPD ziet er geen gaten in om, zeker in tijden van negatieve rente, nieuwe schulden aan te gaan om de klimaatrekening te betalen.

Het is uitkijken in hoeverre de regering vasthoudt aan de ‘schwarze Null’, de doctrine die bepaalt dat de overheid de begroting niet in het rood mag laten gaan.

De fixatie op begrotingsoverschotten was de afgelopen jaren mede de oorzaak van een fors gebrek aan investeringen in onder andere infrastructuur. Volgens analisten is het nieuwe klimaatplan een uitgelezen kans om de investeringen op te krikken, desnoods door de fetisj van de zwarte nul los te laten.

Maar de roep om extra investeringen komt op een moeilijk moment. De Duitse economie is de voorbije maanden op de sukkel geraakt en stevent af op een lichte recessie. In die omstandigheden staat Merkel niet te springen om de riem af te leggen. Bovendien wil Berlijn vermijden dat ze de industrie te hard treft en de economie onderuitgaat. Merkel staat met andere woorden voor een lastige evenwichtsoefening om, met de eindmeet in zicht, haar imago als ‘klimaatkanselier’ alle eer aan te doen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect