Europa nog ver verwijderd van akkoord over verdeling herstelpot

Europees Raadsvoorzitter Charles Michel (rechts) en Commissievoorzitter Ursula von der Leyen (links) nemen deel aan een Europese top per videoconferentie. ©EPA

De politieke wil is er, maar een akkoord over de Europese centen nog lang niet. Over de verdeelsleutel voor geld uit het herstelfonds klinkt brede kritiek. Volgens premier Sophie Wilmès (MR) houdt die te weinig verband met de coronacrisis en met de brexitschade.

De videotop tussen de 27 EU-leiders vrijdag zadelt Raadsvoorzitter Charles Michel en Commissievoorzitter Ursula von der Leyen op met moeilijk huiswerk. De topvrouw van de Europese Centrale Bank, Christine Lagarde, waarschuwt voor onrust op de financiële markten als een krachtig herstelbeleid uitblijft.

'Het is tijd om elkaar tegemoet te komen', beklemtoont ook kanselier Angela Merkel. Zij wenst in juli een akkoord over de Europese meerjarenbegroting voor zeven jaar en een tijdelijk herstelfonds, samen goed voor 1.850 miljard euro. 

Ook premier Sophie Wilmès (MR) oordeelt dat langer wachten de Europese geloofwaardigheid aantast. Maar de eensgezindheid beperkt zich tot enkele algemene principes: dat een uitzonderlijke crisis een ongezien antwoord vergt, bijvoorbeeld. De Europese Unie blijft twisten over de omvang van een Europees herstelfonds, de verdeling tussen subsidies en leningen en de voorwaarden die aan de tapkraan verbonden worden.

De oase van Rutte

Charles Michel belooft alvast een compromisvoorstel met het oog op een niet-virtuele top in Brussel half juli. 'Ik heb Michel al hulp aangeboden zodat zijn voorstel meer landingsgrond heeft dan de vorige keer', zegt een cynische Mark Rutte.

In februari, bij Michels eerste cententop, was de Nederlandse premier als spreekbuis van de noordelijke 'zuinige' landen de belangrijkste dwarsligger. Voor Rutte is er ook nu geen haast bij. Het Europees noodpakket van 540 miljard euro van eind april is voorlopig onaangebroken. 'Het is dus niet zo dat iedereen smachtend op weg is naar de oase.' 

Het is niet zo dat iedereen smachtend op weg is naar de oase.
Mark Rutte
Premier Nederland

De 'zuinige vier' zijn tegen 'gratis' geld voor de meest getroffen zuidelijke landen. Italië kijkt uit naar 172 miljard euro uit het herstelfonds, Spanje naar 140 miljard, telkens ongeveer de helft in de vorm van subsidies. Zowat alle grote lidstaten steunen de begrotingsplannen die Von der Leyen eind mei voorlegde. Ook kleine landen als België en Luxemburg, die weinig uit de EU-pot halen, stellen zich constructief op.

In Oost-Europa valt de koppeling van EU-geld aan het eerbiedigen van de rechtsstaat slecht. De EU-Commissie bergt zelfs haar migratieplannen op tot na de zomer om turbulentie te vermijden. De Tsjechische premier en oligarch Andrej Babiš is de enige die hardop dreigt met een veto. Babiš zit zelf verstrikt in een EU-onderzoek naar belangenvermenging en misbruik van EU-geld.

Geen geld voor brexit

Brede kritiek is er op de criteria voor het verdelen van het geld uit de Europese herstelpot van 750 miljard euro. De Commissie kijkt daarbij naar bevolking, nationaal inkomen en werkloosheidscijfers in de jaren voor de coronacrisis. Een band met de pandemie ontbreekt. Von der Leyen is bereid tot meer transparantie, maar blijft erbij dat die cijfercombinatie de kwetsbaarheid voor de coronacrisis blootlegt.

Ik vraag geen voorkeursbehandeling, wel een Europees instrument om de brexit op te vangen.
Sophie Wilmès
Belgisch premier

Ook premier Wilmès hoopt dat nog aan de criteria gemorreld kan worden, bijvoorbeeld door naar de overheidsinvesteringen te kijken. Dat zou de Belgische bijdrage aan het EU-budget iets draaglijker maken.

Wilmès benadrukt ook dat de brexit boven op de coronacrisis komt. Voor België kan een harde brexit een verlies betekenen tot 2,4 procent van het bruto binnenlands product (bbp). 'Ik vraag geen voorkeursbehandeling', zegt ze. 'Wel een Europees instrument om de brexit op te vangen.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud