Advertentie

Europa vreest kortsluiting Green Deal door galopperende energieprijzen

Europees Raadsvoorzitter Charles Michel. ©AFP

Leiders uit oostelijke en zuidelijke lidstaten dringen hard aan op een Europees antwoord op de galopperende energieprijzen. De Commissie temporiseert. Het energiedebat dreigt de Europese klimaatagenda open te breken op het moeilijkste punt, de financiële solidariteit.

De druk op Europa stijgt recht evenredig met de energieprijzen. Zuid- en Oost-Europa dringen steeds nadrukkelijker aan op Europese maatregelen om de consument te beschermen. Ook op de informele top in het Sloveense Brdo verhit de kwestie de gemoederen. Europese leiders zijn gevoeliger voor klachten van hun kiezers dan voor de geopolitieke keuzes die Europa te wachten staan.

In de meeste lidstaten is de stijgende energieprijs een serieus politiek probleem. Een twintigtal lidstaten nam al maatregelen op korte termijn om het effect te beperken voor de huishoudens. De Europese regels bieden daarvoor ruimte. Maar de maatregelen lopen uiteen omdat de energiemix verschilt van land tot land.

Tegelijk roepen steeds meer lidstaten om Europese maatregelen. De Europese Commissie tempert de verwachtingen op korte termijn. Volgende week komt ze met een menukaart van maatregelen die lidstaten kunnen nemen. Maar op middellange termijn ziet de Commissie, net als in de coronacrisis, mogelijkheden voor fundamenteler aanpassingen.

De oplossingen die lidstaten voorstellen, lopen fel uiteen. Spanje breekt een lans voor Europese groepsaankopen van gas. Dat zou, net als bij de vaccins, Europa meer onderhandelingskracht geven. In 2016 dook dat idee al eens op, maar het stierf een stille dood. Gascontracten worden aangegaan met privébedrijven. Dat is juridisch lastig om in bindende Europese wetgeving te gieten.

Een softere optie is het opzetten van een grote strategische Europese reserve. Nu beschikken slechts 14 landen over een eigen strategische reserve en die voorraden zijn al tien jaar historisch laag. Zo'n plan krijgt de steun van meerdere Zuid-Europese landen en heeft vooral op vrijwillige basis kans op slagen.

Frankrijk

Frankrijk dringt, als nucleaire natie, aan op het ontkoppelen van de prijzen van gas en elektriciteit. In de plaats moet voor elektriciteit een prijsmechanisme komen op basis van de gemiddelde productiekosten in elke lidstaat. Madrid gaat een stap verder en dringt aan op het herdenken van het marktmechanisme dat de prijzen bepaalt. 'We hebben de voorbije drie jaar de uitstoot van onze energiemix gehalveerd en het gebruik van fossiele brandstof in de elektriciteitsopwekking sterk verminderd. Maar de producenten van fossiele brandstoffen zetten nog altijd de prijs', schrijft de Spaanse regering aan de Commissie. 'Net die fossiele centrales zitten achter de stijging van de elektriciteitsprijs.'

Madrid roomt de winsten van energiebedrijven af om daarmee de huishoudens te compenseren. Andere landen zien de prijsstijging als een tijdelijk fenomeen. De energieregulatoren mikken op een normaler prijsniveau tegen de lente.

Polen wil zijn bevolking paaien met geld uit de Europese handel in uitstootrechten.

Oost-Europese lidstaten dringen aan op extra Europees geld om de bevolking te paaien. Polen wil daarbij putten uit de opbrengsten van de Europese handel in uitstootrechten. Daarvoor is weinig animo. Dat geld zijn gereserveerd voor echte klimaatmaatregelen in het kader van de ambitieuze Green Deal.

De Commissie beseft dat het energiedebat het moeilijke overleg over de klimaatagenda voor voor 2030 nog bemoeilijkt. Want die bevat maatregelen die diep ingrijpen op de portemonnee van burgers, met hogere prijzen aan de pomp en voor huisbrandolie. Net die financiële solidariteit is het moeilijkste element in het hele pakket.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud