Europese Moderna-topman: 'Derde booster-prik zal werken tegen varianten'

Vaccinproducent Moderna heeft nieuwe bemoedigende resultaten over de werking van zijn vaccin tegen coronavarianten. ©REUTERS

Pas vrijgegeven resultaten van nieuw onderzoek wijzen erop dat een derde prik nodig zal zijn om te vermijden dat coronavarianten ons weer ziek maken. Dat zegt Dan Staner, topman in Europa voor vaccinmaker Moderna, in een exclusief gesprek met De Tijd.

In één jaar van onbekende Amerikaanse farmastart-up naar planetaire superheld met een verwachte omzetpush van 15 miljard euro dit jaar. Om maar te zeggen: het biotechbedrijf Moderna uit Cambridge, Massaschusetts behoort samen met de Duits-Amerikaanse tandem van BioNTech en Pfizer tot de grote winnaars van de coronacrisis.

Patentenban

De VS gaan mee op zoek naar een consensus over de opschorting van vaccinpatenten: ‘Dit is een wereldwijde gezondheidscrisis, en de buitengewone omstandigheden van de pandemie vragen om buitengewone maatregelen.’

Ook in Europa is het hoog tijd voor een patentenban, zegt biomedisch experte Els Torreele in een interview: ‘Europa moet niet wachten op VS’.

Nu de leveringen aan Europa na initiële leverproblemen op kruissnelheid komen - België krijgt in mei en juni 700.000 dosissen - werkt het bedrijf parallel aan een andere uitdaging. De opkomst van varianten en hoe die mogelijk onze bescherming tegen het virus en ziekte ondermijnen.

Moderna heeft daarover - weliswaar heel provisoire - resultaten klaar. Dan Staner, de Zwitserse topman voor Europa, het Midden-Oosten en Afrika van Moderna, licht de data toe in een exclusief gesprek voor België.

Boosterprik

De belangrijkste conclusie: door rondwarende gevaarlijke varianten zal na twee prikken zes maanden tot een jaar later een derde prik nodig zijn om de immuniteit van de oudste en meest kwetsbare groepen op te krikken - te boosten - zodat ze weer voldoende beschermd zijn tegen ziekte.

De technologie die Moderna doet winnen

Het Moderna-vaccin is net als dat van BionTech/Pfizer gebaseerd op mRNA-technologie. Die komt erop neer dat een envelopje met daarin genetische code wordt opgestuurd naar onze cellen. Als dat is afgeleverd, leidt een biochemisch proces tot de aanmaak van eiwitten met dezelfde typische uitsteeksels als het coronavirus. Daarop maakt ons lichaam antistoffen waardoor ons lijf bij natuurlijke infectie met het coronavirus meteen het immuunsysteem in gang zet.

'De technologie is nieuw voor de wereld, maar Moderna ging tien jaar geleden all-in op mRNA. Dat was een reusachtige gok, maar een die goed heeft uitgepakt', zegt Dan Staner, de Europese topman van het farmabedrijf.

Covid-19 gaat de geschiedenis in als de eerste ziekte die met mRNA succesvol bestreden is. Het is de opstap naar een revolutie die mogelijk de medische wetenschap voorgoed verandert. 'De sky is the limit. Er zitten beloftevolle therapieën in de pijplijn rond kanker, hart- en vaatziekten, allerlei zeldzame aandoeningen, aids en zelfs griep.'

Moderna checkte in de studie hoeveel de antistoffen in het bloed stegen bij volledig ingeënte mensen nadat ze zes maand later een derde boosterprik hadden gekregen. Interessant aan de studie is dat 20 mensen - dat lage aantal is gebruikelijk in de eerste fase - een derde spuit kregen met het huidige Moderna-vaccin.

Nog eens 20 mensen kregen een derde prik met een experimenteel vaccin dat gebaseerd is op de Zuid-Afrikaanse variant.

'Die kozen we specifiek omdat in onze ogen de Zuid-Afrikaanse variant de gevaarlijkste is. Bij al gevaccineerde mensen is vastgesteld dat de antistoffen na blootstelling aan de Zuid-Afrikaanse variant enorm dalen, tot vier, vijf en zelfs zes keer minder dan op de piek na volledige inenting. Bij andere varianten, zoals de in België dominante Britse, is er amper een effect', zegt Staner, een ervaren farmaveteraan die vorig jaar aan boord kwam bij Moderna.

Moderna voert ook onderzoek naar een derde groep die geprikt is met een mix van het klassieke en het nieuwe experimentele vaccin. De resultaten - waarvan het bedrijf veel verwacht - worden ten vroegste over een paar weken verwacht. Enkel de resultaten van het klassieke en 'Zuid-Afrikaanse' vaccin zijn klaar.

Staner: 'Die tonen duidelijk dat beide boosterprikken de immuunrespons verhogen tegen zowel de klassieke, Braziliaanse als Zuid-Afrikaanse variant. Dat is goed nieuws. De theorie is: hoe meer antistoffen in het bloedplasma, hoe beter de bescherming tegen het virus en de ziekte Covid-19.'

'Er zijn in Israël en Singapore al gevallen gerapporteerd van ingeënte mensen die weer besmet zijn omdat hun immuniteit door contact met varianten te fel was gezakt. Het ziet ernaar uit dat een boosterspuit dat euvel zal oplossen. Meer nog: de kans is groot dat de bescherming na de derde prik nog beter zal zijn dan na de tweede spuit.'

Binnen welke termijn na een eerste dubbele dosis is de derde prik aangewezen?

Dan Staner: 'Dat moeten we via verdere studie verfijnen. Maar wellicht zal het binnen een termijn van zes, negen tot twaalf maanden na de tweede prik zijn.'

Wanneer kunnen we die derde boosterprik zetten?

Staner: 'We mikken op augustus of september om een dossier in te dienen bij de Europese medicijnwaakhond EMA. Niet voor alle drie onderzochte boosters, maar voor die met de hoogste bescherming en de minste bijwerkingen. Het doel is de booster tegen oktober of november op de markt te brengen.'

Verwacht u dat we ons elk jaar opnieuw moeten laten vaccineren?

Staner: 'Dat is te vroeg om te zeggen. Het aantal beschikbare vaccins is relatief laag met momenteel slechts een paar fabrikanten die produceren voor 8 miljard mensen. Dat maakt dat het virus op veel plaatsen vlot blijft circuleren, met een hoge kans op mutaties.'

Moderna alleen voorziet voor 2022 in een productie van 3 miljard dosissen, tegenover 900 miljoen tot 1 miljard dit jaar.
Dan Staner
Moderna

'Die situatie wordt volgend jaar anders omdat dan miljarden dosissen beschikbaar worden. Moderna alleen voorziet voor 2022 in een productie van 3 miljard dosissen tegenover 900 miljoen tot 1 miljard dit jaar. De vraag is hoe het virus zal reageren onder druk van een gestegen vaccinatiegraad en een afgenomen kans om bij elke nieuwe besmetting te muteren.'

Anders dan Pfizer duurde het lang bij Moderna om de productie op niveau te krijgen. Hoe komt dat?

Staner: 'We zijn onze contractuele afspraken met de Europese Unie voor de eerste drie maanden van dit jaar perfect nagekomen, en zijn ervan overtuigd dat hetzelfde zal gebeuren in de drie maanden tot en met juni. Er is geen vertraging op wat afgesproken is.'

'Het is natuurlijk wel zo dat een aantal landen al in juni vorig jaar, nog voor de opstart van de klinische studies, deals met ons sloot (Europa deed dat in november, red.). Het is logisch dat die landen prioritair aan bod komen.'

Wat is er zo lastig aan productie?

Staner: 'Vaccinproductie verloopt altijd exponentieel. Het duurt even voor de productielijnen op kruissnelheid komen, en daarna een stabiele flow van kwaliteitsvol lot na lot kunnen afleveren. We investeren zwaar om dat tegen de zomer voor elkaar te krijgen.'

'Eén distributieketen draait op volle toeren in de VS om die markt exclusief te bevoorraden. Een tweede lijn produceert in Zwitserland, vult de flesjes in fabrieken in Spanje en binnenkort Frankrijk en doet de distributie vanuit een farmahub in België voor de hele wereld behalve de VS.'

Moderna is samen met BionTech/Pfizer de grote winnaar van de race naar vaccins. Er wordt gefluisterd dat jullie de dosisprijs fors willen optrekken.

Staner: 'We onderhandelen momenteel met de Europese Commissie over nieuwe leveringen voor volgend jaar. Daarbij ligt alles op tafel, ook de prijs. We zijn er gerust in dat het snel tot een akkoord komt. Dat gebeurt het best nu. Te lang talmen, betekent dat er in het eerste en tweede kwartaal van volgend jaar misschien minder dosissen zullen zijn. Het blijft een race.'

De Amerikaanse overheid heeft net beslist een voorstel te ondersteunen van ontwikkelingslanden om het patent op coronavaccins vrij te geven. Kunnen jullie nog anders dan meegaan?

Staner: 'We vinden dat niet de juiste weg. Moderna heeft net deze week een grote deal van een half miljard dosissen gesloten met Covax (een internationaal programma dat vaccins beschikbaar stelt aan armere landen, red). Dat verschaft 92 landen, waaronder heel wat in Afrika, direct toegang tot kwaliteitsvolle vaccins. Dat is beter.'

Het zal niet sneller gaan door zomaar knowhow aan een ander te geven.
Dan Staner
Moderna

'Het zal niet sneller gaan door zomaar knowhow aan een ander te geven. Het is beter te investeren in meer capaciteit voor kwaliteitsvolle productie en distributie om de wereld sneller te bevoorraden.'

'Mag ik u erop wijzen dat de grootste innovatie op het vlak van coronavaccins niet van de klassieke big pharma komt. Maar van relatief kleine start-ups en biotechbedrijven zoals BionTech, Moderna en straks wellicht Novavax en Curevac. Alleen door bescherming van intellectueel eigendom waren die bedrijven in staat blijvend investeerders te vinden om in onderzoek en ontwikkeling te investeren.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud