Eurozone in verbouwing is niet klaar voor nieuwe crisis

De Franse president Emmanuel Macron. ©REUTERS

De beloofde versterking van de eurozone vordert slechts met ministapjes. Kan een politiek verdeelde eurozone met aanslepende renovatieplannen een Italiaanse crisis aan?

De hervorming van het Europese asiel- en migratiebeleid zit al jaren geblokkeerd door verdeeldheid. Minder bekend, maar even dramatisch, is dat ook de renovatie van de eurozone al jaren hapert.

Na de bijna-grexit in 2015 zette Europa een grootscheepse verbouwing van de eurozone in de steigers. Maar met het einde van de eurocrisis viel de druk voor een grondige renovatie weg. Er loopt een scheidingslijn in Europa tussen de zuidelijke pleitbezorgers voor meer solidariteit en de ‘verantwoordelijke’ noorderlingen die vragen dat iedereen eerst voor de eigen deur veegt.

De moeizame manier waarop de eurozone momenteel beslissingen neemt, contrasteert met de daadkracht na het uitbreken van de eurocrisis.

Al drie jaar vergaderen de ministers van Financiën van de eurozone over telkens dezelfde maatregelen waarover geen definitieve overeenstemming kan worden bereikt. Elke vergadering van de eurogroep heeft daardoor een groot déjà-vugehalte. Er wordt gegoocheld met termen als een budget voor de eurozone, de omvorming van het noodfonds ESM tot een Europees IMF en een Europese geldpot die alle depositohouders in de eurozone op dezelfde manier verzekert. Maar bij elke vergadering worden de deadlines verschoven. Telkens duiken nieuwe technische problemen op.

Glas

Vrijdag is er een top op het niveau van de regeringsleiders en staatshoofden van de eurozone. Dus probeerden de ministers van Financiën donderdag toch iets uit de kast te halen. Toch eindigde de marathonvergadering alweer met een minder dan halfvol glas. Definitieve beslissingen worden doorgeschoven naar het jaareinde. Nochtans stond de eurogroep ook in het teken van de ongerustheid over de oplopende Italiaanse overheidsschuld en het risico op een confrontatie met Rome over de Europese budgetregels.

Het principebesluit van december dat er een apart geldpotje komt voor hervormingen en investeringen in de eurozone blijft wel overeind. Alleen mag dat potje geen eurobegroting meer heten, maar wel ‘budgetinstrument’ of BICC. Het blijft beperkt tot 2,5 miljard euro die jaarlijks in de EU-begroting wordt opgenomen en het komt niet tussen bij het opvangen van economische schokken. Ook blijft onduidelijk of de lidstaten zelf extra geld moeten storten in het fonds. Onder meer België is daar niet voor te vinden.

KORT
KORT

De beloofde versterking van de eurozone verloopt bijzonder traag.

Dat komt door de grote verdeeldheid tussen de noordelijke en de zuidelijke lidstaten.

Er komt een heel beperkt eurobudget om landen te helpen bij hervormingen en investeringen.

Het Europese noodfonds wordt opgewaardeerd.

De concrete details worden later dit jaar uitgewerkt.

Dat concept is een heel eind verwijderd van een eurozonebudget dat beheerd wordt door een Europese minister van Financiën, zoals de Franse president Emmanuel Macron bepleitte in zijn lezing aan de Sorbonne twee jaar geleden. De Franse minister van Financiën Bruno Le Maire is wel blij dat ‘de deur is opengezet naar een eurobegroting’.

De moeizame politieke beslissingen contrasteren met de daadkracht na het uitbreken van de eurocrisis. In mei 2010 slaagden de ministers van de eurozone er in één nacht in een ‘bazooka’ van 500 miljard euro op poten te zetten om eurolanden in problemen bij te staan. Die bazooka werd een heus Europees noodfonds, het ESM.

Vangnet

Het ESM-verdrag moet in de loop van dit jaar worden aangepast, zodat het tegelijk een vangnet wordt voor het Europese bankenfonds, dat spaarders vergoedt bij falende banken, en ook meer preventief kan helpen landen op het rechte pad te houden. De ESM-experts krijgen een grotere rol bij het beoordelen van de lidstaten, samen met de Europese Commissie.

Griekenland kreeg de voorbije jaren 204 miljard euro uit de Europese noodfondsen. De laatste afbetaling komt er eind 2070. Maar wat als Italië in de problemen belandt? De vuurkracht van het ESM is groot genoeg, zeggen de ESM-experts. ‘We kunnen Italië drie jaar afkoppelen van de markten.’ Maar de politieke slagkracht en eendracht van de eurozone zijnmomenteel ver weg. Dat is het echte probleem.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect