Gericht bankentoezicht zet rem op zombiebedrijven

De nasleep van de financiële crisis blijkt een vruchtbare bodem voor voortstrompelende zombiebedrijven. ©EPA

De coronamaatregel om de kredietkraan voor getroffen bedrijven open te houden dreigt onbedoeld het aantal zombiebedrijven te doen toenemen. Gerichte inspecties bij banken bieden soelaas, leert onderzoek.

Bedrijven die te weinig inkomen genereren om hun schuldverplichtingen na te komen zijn ten dode opgeschreven. Ze strompelen voort als zogenaamde 'zombiebedrijven' in afwachting van de fatale nekslag. Maar in een klimaat van historisch lage rentes kunnen ze het langer dan ooit uitzingen én groeit hun aantal, leerde eerder onderzoek van de Bank voor Internationale Betalingen. In 2016 had liefst 12 procent van alle bedrijven in 14 westerse economieën - waaronder België - een zombiestatus. De nasleep van de financiële crisis blijkt een vruchtbare bodem voor zombies.

Onschuldig is dat niet. 'Zombiebedrijven ondermijnen de groeikansen van gezonde bedrijven en wegen zo op de productiviteit van de economie', zegt economieprofessor Hans Degryse (KU Leuven), die met enkele collega's het fenomeen onderzocht. Zombies slorpen investeringen en tewerkstelling op die naar gezonde, productievere en nieuwe bedrijven zouden kunnen vloeien.

Levenslijn

De financiële bazooka's die onlangs in stelling zijn gebracht om de coronacrisis te bestrijden werpen zombiebedrijven andermaal een levenslijn toe. Zoals de 50 miljard euro van de federale overheid, die banken in staat stelt kredietlijnen en overbruggingskredieten met staatsgarantie te verlenen. 'We kunnen op dit moment niet anders. Binnen één, twee jaar kunnen we kijken hoe we de zombiebedrijven eruit halen', zegt Degryse. Het idee is dat het beter is de noodzakelijke faillissementen gespreid te verwerken dan dat vandaag iedereen tegelijk - inclusief gezonde bedrijven - over de kop gaat.

Hoewel de overheidsregeling volgens Degryse 'vrij goed ontworpen' is - zo hebben enkel bedrijven die voor de coronacrisis gezond waren recht op hulp - ziet hij enkele potentiële gevaren. 'Spaanse banken blijken de coronabazooka te gebruiken om de eigen kredietportefeuille op te kuisen.' Concreet herfinancieren ze maar al te graag kredieten van hun bedrijfsklanten, nu dus met staatsgarantie. Het risico wordt dan grotendeels afgewenteld op de overheid, waarbij banken een prikkel hebben om vooral hun twijfelachtige kredieten te herfinancieren met een staatsgarantie.

Pervers

Er is gevaar dat zombiebedrijven zich concentreren in de kredietportefeuilles van zombiebanken met weinig kapitaal.
Hans Degryse
Economieprofessor KUL

Zulke perverse prikkels houden zombiebedrijven in leven, ook in tijden zonder staatsgaranties. Banken die willen vermijden dat ze probleemkredieten - en de bijbehorende verliezen - officieel moeten erkennen, kunnen die kredieten simpelweg verlengen en zo het probleem onder de mat vegen, zegt Degryse. Zeker zwakkere banken met kleine buffers zullen die verleiding voelen. 'Met het gevaar dat zombiebedrijven zich concentreren in de kredietportefeuilles van zombiebanken met weinig kapitaal', zegt de econoom. Zo ontstaan risico's voor het financieel systeem.

Maar Degryse heeft samen met enkele collega's vastgesteld dat er een remedie bestaat. Ze keken naar de Portugese banken, waar een speciale inspectie-eenheid van de trojka - het Internationaal Monetair Fonds, de Europese Centrale Bank en de Europese Commissie - samen met de Portugese centrale bank en externe auditeurs in 2012 en 2013 de kredietportefeuilles doorlichtten. 'Dat beïnvloedde het gedrag van de banken. Na de inspecties verleenden ze significant minder kredieten aan zombiebedrijven', zegt Degryse. In het geval van een inspectie die focust op specifieke sectoren - in 2012 waren dat het vastgoed en de bouw - blijft het heilzame effect beperkt tot die sectoren. Daarom zijn brede inspecties over alle sectoren nodig.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud