Groepsclaims binnenkort mogelijk in hele EU

©AFP

Europa opteert na schandalen rond Dieselgate en Facebook voor een wettelijk systeem van groepsvorderingen. Maar dan zonder de kwalijke geurtjes van de Amerikaanse 'class actions'.

In 2013 deed de Europese Commissie al een voorzichtige poging om collectieve schadeclaims mogelijk te maken. België was een van de weinige EU-landen die op de kar sprongen en een systeem van groepsvordering op poten zette. Maar in het gros van de EU-land is er vandaag geen wettelijke basis voor groepsvorderingen.

Grote schandalen, zoals het gesjoemel met uitstootnormen van Volkswagen in  Dieselgate en recent de zwendel met gegevens van 2,7 miljoen Europese Facebookgebruikers door Cambridge Analytica, zorgde voor een mentale kentering: consumenten moeten niet enkel individueel, maar ook collectief hun gram kunnen halen tegen grootschalig misbruik en gesjoemel. De Europese Commissie komt nu tegemoet aan de nood aan een overkoepelende Europese wetgeving om schadeclaims van consumenten te bundelen en af te dwingen over de grenzen heen.

Boete van 4 procent op de omzet

Dieselgate toonde aan dat Europa geen vuist kon maken tegen Volkswagen. Slechts twee landen slaagden erin compensatie af te dwingen van Volkswagen. De amper 5,5 miljoen euro schadevergoeding valt in het niets vergeleken met de 25 miljard dollar die Volkswagen in de VS betaalde in de Dieselgate-zaak.

In Dieselgate stond Europa nergens. Met de nieuwe regels wil de EU haar tanden laten zien.

De consument krijgt ook tanden: consumentenorganisaties zullen misbruiken kunnen bestraffen met sancties. De huidige sancties wegen veel te licht en hebben geen ontradend effect.  'Vals spelen mag  niet goedkoop zijn,' beklemtoont Eurocommissaris voor Justitie Vera Jourova.

De maximale boete in de wetgeving van elk EU-land moet minstens 4 procent bedragen van de omzet van het betrokken bedrijf in dat land. Op die manier kunnen consumenten hun recht laten gelden tegen misleidende reclame of agressieve marketingpraktijken, aan huis of via het net. 'De boete moet een compensatie zijn, geen strafheffing. Dat laatste is verboden,' benadrukt Jourova.

Rechten bij 'gratis' onlinediensten

Consumenten botsen in heel veel sectoren op problemen. De meest voorkomende klachten gaan over financiële diensten, energie, telecom en gegevensbescherming. Vooral voor onlinediensten versterkt de nieuwe EU-wetgeving de rechten van de consument. Bij onlineverkoop bijvoorbeeld moet voortaan duidelijk zijn wie de verkoper is, een handelaar of een particulier, en wat de rechten zijn voor de koper.

Zoekmachines zullen voorts moeten vermelden of voor een bepaald zoekresultaat is betaald door een bedrijf.  Ze moeten ook duidelijk maken op basis van welke parameters de resultaten worden opgelijst. Onlinemarktplaatsen worden voorts verplicht consumenten te informeren over hun rechten. Die gaan ook gelden voor 'gratis' onlinediensten zoals Facebook, waarbij gebruikers betalen met hun persoonlijke gegevens. Het recht om kosteloos een contract op te zeggen binnen veertien dagen wordt uitgebreid tot emailadressen, sociale media en gegevensopslag in de cloud.

Géén class actions

De 'new deal' voor consumenten die de Commissie nu voorstelt, creëert evenwel geen Amerikaanse toestanden. De class actions brachten in de VS een geschillenmolen op gang die vooral lucratief lijkt voor advocatenkantoren en waarbij gedupeerde klanten slechts een fractie overhouden van de compensatie waarop ze recht hebben.

De Europese  Commissie opteert voor een 'faire en evenwichtige procedure' via een aanpassing van bestaande consumentenregels. Het proces zal niet worden gedreven door op winst beluste advocatenfirma's maar door organisaties die de belangen van consumenten vertegenwoordigen, zoals Test-Aankoop of overheidsinstanties. Bovendien kan een groepsvordering enkel  na een gerechtelijke aanmaning of uitspraak. De organisaties die de consumenten vertegenwoordigen moeten bovendien open boek verschaffen over hun eigen financiering en  de overheid moet regelmatig controleren of alles koosjer verloopt.

In België slaagde Test-Aankoop er bijvoorbeeld al in compensatie te bedingen voor de passagiers van een vlucht van Thomas Cook  na een aanrijding op de tarmac met een ziekenwagen. Met de nieuwe Europese regels van kracht worden, zal de ruk om oplossingen te vinden voor het tot een rechtszaak komt, groter worden. In elk geval zou de luchtvaartmaatschappij, eens de nieuwe regels in werking zijn, zelf de passagiers op de hoogte moeten brengen over hun rechten op compensatie en die ook uitbetalen.

Geen pakjes terug sturen

De nieuwe EU-wetgeving schrapt wel de mogelijkheid om een product terug te sturen als dat al echt is gebruikt en niet alleen uitgeprobeerd. Goederen die ongebruikt worden teruggestuurd worden wel terugbetaald. De Europese koepel van consumentenorganisaties Beuc is hier niet gelukkig mee. De Europese consumentenvereniging vreest dat het jaren kan duren voordat er een rechterlijke uitspraak is over een klacht.

Bedrijven zijn evenmin gelukkig met de nieuwe consumentenregels. Een oplossing op zoek naar een probleem, reageert patroonsorganisatie BusinessEurope. Jourova verwacht zich dan ook aan stevige tegenwind bij de onderhandelingen met de lidstaten en het Europees Parlement over haar voorstel.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud