'Het is tijd dat Europa de taal van de macht leert spreken'

Josep Borrell, de hoge vertegenwoordiger van de Europese Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid. ©EPA

Europa raakt steeds meer gesandwicht tussen een doldrieste Amerikaanse president en een imperialistisch China. Partij kiezen voor een van beide is niet aan de orde, zegt Josep Borrell. Dat doet de Europese buitenlandchef met een knipoog naar Frank Sinatra's 'I did it my way': Europa moet zijn eigen belangen verdedigen.

De Spanjaard Josep Borrell laat zich met zijn 73 jaar en ruime politieke ervaring geen oor aannaaien. De voormalige Spaanse minister van Buitenlandse Zaken is sinds december vorig jaar het gezicht van het Europese buitenlandse beleid. In een interview met enkele media erkent hij de moeilijke spreidstand van Europa tussen China en de VS.

De Amerikaanse president Donald Trump ruilt het multilateraal overleg in voor pure machtspolitiek. Vorige week vertrok hij uit de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO). Het voorbije weekend stak Trump opnieuw een middelvinger op naar Europa: de president wil de G7, de groep van rijke landen, uitbreiden met Australië, Zuid-Korea, Rusland en India.

De Verenigde Staten gaan daarmee een versnelling hoger in hun aanval op China, na een batterij handelssancties en druk op bondgenoten om het techbedrijf Huawei te weren. Trump kondigde ook sancties af tegen de nieuwe veiligheidswetten waarmee Peking een einde wil maken aan de autonomie van Hongkong.

China sloeg intussen terug met handelssancties tegen Australië, dat de zijde koos van Trump, en zou ook de import van landbouwproducten uit de VS opschorten. 'Dat bewijst dat China de taal van de macht kent. Europa moet dat ook doen', benadrukt Borrell.  

De Europese ministers van Buitenlandse Zaken uitten vrijdag hun 'grote bezorgdheid' over de machtsgreep van China in Hongkong, maar kondigden geen sancties aan.

Josep Borrell: 'Eerlijk gezegd is de verklaring van vrijdag een van de strafste ooit. Ik dacht dat het veel moeilijker zou zijn om een akkoord te bereiken met alle lidstaten. We zitten op dezelfde lijn als het Verenigd Koninkrijk.'

'Sancties zijn nu niet aan de orde. De relatie tussen de Europese Unie en China is erg complex: China is zowel een economische concurrent en een rivaliserend maatschappelijk systeem als een bondgenoot, in de strijd tegen klimaatverandering bijvoorbeeld. We zien wel dat China probeert zijn economische invloed uit te breiden, door kroonjuwelen in de technologiesector te kopen. Maar die strategie is niet nieuw. Precies daarom screenen we nu in Europa al mogelijke Chinese overnames.'

Wordt de druk niet groot om partij te kiezen voor China of de VS?

Borrell: 'We hoeven helemaal niet te kiezen. We hebben onze eigen belangen en moeten die verdedigen. We moeten het doen op onze manier - 'my way', zoals in het lied van Frank Sinatra.'

We delen ons politiek systeem met de Verenigde Staten en willen zeker niet overschakelen op het Chinese. Maar onze belangen lopen evenmin gelijk met de Amerikaanse.
Josep Borrell
Hoge vertegenwoordiger EU voor het Buitenlands Beleid

'We delen ons politiek systeem met de Verenigde Staten en willen zeker niet overschakelen op het Chinese. Maar onze belangen lopen evenmin gelijk met de Amerikaanse. We willen onze economische en handelsrelaties met China niet breken en we willen samen met China de multilaterale aanpak verdedigen.'

Libië, het tweede Syrië

U kreeg eerder dit jaar een mandaat om met Turkije te onderhandelen over een nieuw akkoord voor de opvang van migranten. Hoe ver staat u?

Borrell: 'Ik zou het geen onderhandelingen noemen, maar gesprekken. Zolang Turkije blijft boren naar olie en gas in de buurt van Cyprus, komen die niet van de grond.'

'Voor mij is Turkije een van de prioriteiten, ik wil het daar binnenkort over hebben met mijn EU-collega's. Ik begrijp de reacties uit Ankara: onze relatie met Turkije moet over meer gaan dan migratie en wie daarvoor opdraait. We moeten breed gaan: energie, de visumplicht afschaffen, de geopolitieke situatie in Syrië en Libië.'

Turkije schendt ook het wapenembargo in Libië.

Turkije is een belangrijke speler in de Libische crisis, Rusland ook. Maar dat gebeurt in onze achtertuin.
Josep Borrell
EU-buitenlandchef

Borrell: 'Wat me zorgen baart, is dat Libië dezelfde weg opgaat als Syrië. Turkije is een belangrijke speler in de Libische crisis, Rusland ook. Dat is bijzonder oncomfortabel voor de Europeanen: dat is onze achtertuin. Het kan leiden tot Russische en Turkse vloot- en luchtmachtbasissen langs de Libische kust.'

Europa heeft toch Irina opgezet, een eigen operatie om toe te zien op dat wapenembargo?

Borrell: 'We doen wat we kunnen om het wapenembargo te bewaken. Maar het is wat het is. Het wapenembargo wordt dagelijks geschonden, het staakt-het-vuren is nooit uitgevoerd. Ons probleem is dat wij niet binnen de landsgrenzen van Libië mogen werken. En dus ook geen troepen aan de grens met Egypte en Soedan kunnen posten.'

Dat zegt iets over het geopolitiek gewicht van Europa. Kunnen we wel onze eigen belangen verdedigen?

Borrell: 'Het bewijs is er: in crisissen gaat Europa vooruit. Door de pandemie leren we nu dat een simpel stoffen mondmasker een kritisch product is en dat we dit niet produceren in Europa. De vrije markt kan dus niet al onze problemen oplossen. Beeld u in dat een volgende crisis tekortkomingen in infrastructuur of communicatiemiddelen blootlegt. We moeten werken aan een strategische autonomie.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud