'Ik zal jaloers zijn op het leven van mijn kleinkinderen'

Larry Summers (foto: WEF/Swiss Image)

Er is geen reden tot pessimisme, zei econoom Larry Summers woensdag op het Wereld Economisch Forum in Davos. Ik zal jaloers zijn op het leven dat mijn kleinkinderen kunnen leiden.

Larry Summers is een van die economen met een cv waar weinigen kunnen aan tippen. Hoofdeconoom van de wereldbank, minister van Financiën onder Bill Clinton, voorzitter van Harvard University en ecomisch topadviseur in de beginjaren van Barack Obama op het Witte Huis. 

Summers verwees in Davos in de eerste plaats naar de inauguratiespeech van president Obama en zei dat het inderdaad tijd is ‘to seize the moment’. ‘Jullie zijn wellicht allemaal al eens in JFK-airport geweest, en niemand is er trots op. En dat is een van de belangrijkste toegangspoorten tot de Verenigde Staten. Daarom: als we nu niet kunnen investeren in infrastructuur, nu de rente laag staat en de werkloosheid in de bouwsector hoog is, dan weet ik niet wanneer we het wel kunnen doen.’

Maar er moet meer gebeuren, zei Summers: investeren in gezondheidszorg - waartoe de toegang al beter is geworden maar de kosten te hoog – en in onderwijs. En het begrotingstekort afbouwen. Summers was onder Bill Clinton grote bestrijder van het begrotingstekort, maar is daarin iets milder geworden. Waarom?

'Omdat in 1993 de rentelasten hoog waren, het handelstekort groot en de productiviteit laag’, zei hij. Je kon toen dus door het begrotingstekort terug te dringen de rente verlagen en economische groei teweeg brengen. 'Nu is de situatie anders', vindt Summers. 'De rente staat laag en de productiviteit is hoog, al zijn de lonen niet meegestegen. Nu kan je veel minder groei veroorzaken door het deficit af te bouwen. Toch moet je het blijven doen om een economische catastrofe te vermijden.’

Technologie

 Zitten we ondertussen vast in een economie die niet meer beweegt? Summers vindt dat je niet tegelijk kan vertellen dat er niets gebeurt en dat tegelijk technologie alles op zijn kop zet. Het is het een of het ander en volgens hem is het dat laatste.

Hij verwees naar de gsm’s die we tijdens het gesprek allemaal moesten afzetten. Die bezitten meer computerkracht dan het project voor de Apollo-raket, geven meer toegang tot documenten dan de bibliotheek van het parlement in Washington en zijn krachtiger om mensen te bereiken dan het communicatiesysteem dat JFK in zijn Witte Huis had. En binnen vijf jaar hebben vijf miljard mensen zo’n mobieltje.

Summers ging door en merkte op dat we gemiddeld per jaar onze levensverwachting met drie maanden zien stijgen en dat dat ritme aanhoudt. Hij zei dat per decennium de gemiddelde wijsheid van de mensen met enkele IQ-punten stijgt, wat uitlegt waarom een gesofisticeerde serie als The West Wing in dit tijdperk populaire tv kan zijn, en series in de jaren zestig veel onnozeler waren. ‘Mijn grootouders waren jaloers op het leven dat ik kon leiden’, zei Summers, ‘en ik zal jaloers zijn op het leven dat mijn kleinkinderen zullen kunnen leiden’.

Maar wat met de ongelijkheid die technologie veroorzaakt, omdat ze sommige jobs overbodig maakt? Het is de juiste bezorgdheid, erkende Summers. We kunnen het maar oplossen door concurrentie in de nieuwe sectoren, zodat prijzen laag blijven, door beter onderwijs en door een rechtvaardiger belastingssysteem.

Banken

Daarna ging het over de banken. Summers zei dat hij in zijn carrière van 25 jaar de crash van 1987 heeft meegemaakt, de Latijns-Amerikaanse crisis, de crisis met de savings & loans banks in de VS, de Mexicaanse crisis, de Aziatische crisis en het LTCM-debacle, de internetbubbel, het Enron-schandaal en dan nu ‘the big crisis’. Om de drie jaar is het dus prijs en veroorzaken de markten die net risico zouden moeten beheren en beheersen, zelf nog meer risico.

Dat aanpakken is lastig, erkende hij. Om te beginnen omdat de koehandel groot is. 'Voor iedere Amerikaanse senator en volksvertegenwoordiger die aan de Dodd-Frank-wet over de bankenhervorming werkte, waren er in Washington 4,5 bankenlobbyisten actief'. Bovendien is het complex: de regulatoren zagen dat de instellingen die sneuvelden in de financiële crisis – Bear Stearns, Lehman Brothers, AIG, WaMu, Fannie Mae en Freddie Mac – te weinig kapitaal hadden. Maar ze merkten het een uur voor ze overkop gingen, zei Summers. 

Hij zei vooral geschrokken te zijn van het tradingschandaal bij JP Morgan vorig jaar, dat enkele miljarden kostte. ‘Ik zeg dit met veel bewondering voor Jamie Dimon en de mensen bij JP Morgan. Als zij dit niet zagen aankomen, hoe kunnen ambtenaren in reguleringscommissies dan risico’s controleren? Hij ziet regulering daarom als wat de markten in de eerste plaats moet aanvullen. Om problemen te detecteren zal je eerst naar de markten moeten kijken.

Summers zei ook dat het nog te vroeg is om lessen te trekken uit de aanpak van de crisis. Als binnen drie jaar Japan hyperinflatie kent en het Verenigd Koninkrijk floreert, zal Paul Krugman moeten stoppen met schieten op alles wat austerity is. Als Japan bloeit en het VK in de ellende zit, zal iedereen die schoot op de stimulus moeten zwijgen.

Tot slot nog dit: Summers zei dat het meest slimme aforisme dat hij tijdens zijn opleiding destijds hoorde was dat in economie alles veel trager gaat dan je denkt, tot het begint. Dan gaat het plots veel sneller dan je altijd had gedacht. En waarom hij zo passioneel blijft deelnemen aan het publieke debat? Omdat de autoriteit van ideeën belangrijker is dan het idee van autoriteit.

 

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud