Advertentie
Advertentie
interview

'Meer Europa nodig voor duurzame groei'

De Duitse kanselier, Angela Merkel, en de Franse president, François Hollande, moeten in eigen land niet alleen hervormingen doorvoeren maar ook streven naar nog meer Europese integratie en meer Europese projecten, vindt Carsten Brzeski. ©EPA

Als de politieke leiders Europa echt op weg willen zetten naar duurzame economische groei, dan moeten alle lidstaten hun huiswerk doen. 'Maar er is ook meer Europa nodig, meer integratie', zegt Carsten Brzeski, de hoofdeconoom van ING Duitsland. 'Want met meer grensoverschrijdende projecten kan je gemakkelijker investeerders van buiten de eurozone aantrekken.'

De groei van de economie in de eurozone is in de periode april-juni vertraagd. Met uitzondering van Spanje presteerden de vijf grootste economieën van de eurozone onder de verwachting.

'Ik had dat scenario wel een beetje gevreesd. Maar toch ben ik nog wat verrast. Want de externe omstandigheden zijn eigenlijk heel positief. De rente staat laag, de euro is goedkoop en de energieprijzen zijn sterk gedaald. En toch raakt de eurozone niet in een hogere versnelling', merkt Carsten Brzeski, de hoofdeconoom van ING Duitsland, op.

Welke landen baren u het meest zorgen?

Carsten Brzeski: 'Duitsland bleef wel net onder de verwachting. Maar een groei van 0,4 procent is goed. Frankrijk stagneert. Een terugval na het sterke eerste kwartaal (met een groei van 0,9 procent, red.) is niet abnormaal. Maar als een land als Frankrijk in deze omstandigheden niet sterker kan groeien, dan baart dat zorgen.'

'Italië blijft zwak presteren. Ook het resultaat van Nederland valt op. Begin dit jaar leek die economie uit het dal gekropen te zijn. Maar nu blijkt dat het land in het tweede kwartaal amper groeide. Net als Oostenrijk trouwens.'

De cijfers van de grote landen staan in schril contrast met de zorgenkindjes van de afgelopen jaren. Die ontpoppen zich plots tot groeikampioen.

Brzeski: 'In Spanje gaat het heel duidelijk beter. De vierde economie van de eurozone boekt nu al verschillende kwartalen op rij een hoge groei. En ook de arbeidsmarkt vertoont tekenen van beterschap. De structurele hervormingen van de afgelopen jaren werpen hun vruchten af. De binnenlandse vraag trekt aan en ook de export draait. De zwakke euro en de lage energie helpen de Spaanse economie duidelijk.'

'Ierland is ook aan de beterhand. Het land heeft maar een kleine economie, die flexibel en variabeler is. En dankzij de goedkope euro is het land erg interessant voor buitenlandse investeerders.'

'In Portugal lijkt het herstel ook ingezet omdat de industrie weer wat opleeft en de concurrentiekracht is opgekrikt door een flexibilisering van de arbeidsmarkt en de lagere lonen. Maar het kon in Portugal ook moeilijk slechter gaan.'

Tot ieders verrassing deed ook Griekenland het erg goed in de lente. Een tijdelijke opflakkering?

Brzeski: 'Bij de Grieken zou ik toch graag een slag om de arm houden. Ik twijfel of die cijfers wel kloppen want we zagen de afgelopen weken een pak conjunctuurindicatoren passeren - zoals de bedrijvigheid in de industrie - die sterk in tegenstelling zijn met die sterke cijfers voor het tweede kwartaal.'

'Ik vrees dat het tweede kwartaal slechts een momentopname was. En dat de Griekse economie in het derde kwartaal een serieuze klap gaat incasseren. Door de invoering van de kapitaalcontroles eind juni zal juli heel slecht zijn. En augustus lijkt grotendeels verloren door de onzekerheid van de afgelopen weken.'

Bewijzen die cijfers dat een strikt begrotings- en hervormingsbeleid wel degelijk succes opleveren zoals de hardliners in de eurozone al jaren betogen?

Brzeski: 'Die sterke cijfers voor Spanje, Portugal en Ierland? Dat is een verhaal dat zeker in Berlijn wel lekker ligt. De Duitsers zullen hierin het bewijs zien dat bezuinigen en hervormen werkt, dat het crisismanagement resultaten oplevert.'

'Maar ik vind dit nog te weinig om tot die conclusie te komen. Er zijn immers nog te weinig positieve effecten op de arbeidsmarkt in die landen.'

Deze cijfers lijken vooral aan te tonen dat het economisch herstel in de eurozone broos is. Hoe kan die groei duurzamer gemaakt worden?

Brzeski: 'In de eerste plaats kan de Europese Centrale Bank niet anders dan door te gaan met haar soepel monetair beleid, de zogenaamde quantitative easing (QE). Er zal eerder meer QE komen dan minder.'

'Daarnaast moeten alle lidstaten hun huiswerk doen. De Fransen staan voor de taak hun concurrentiekracht op te krikken. De Italianen zijn de weg van de structurele hervormingen al ingeslaan. Ze moeten dat pad voort blijven bewandelen.'

'Wat in het nadeel speelt van Italië, is de depreciatie van de Chinese munt. De derde economie van de eurozone staat erom bekend te lijden onder de Chinese concurrentie. In tegenstelling tot Duitsland bijvoorbeeld, dat net profijt had bij de opgang van China omdat Chinezen tuk zijn op Duitse auto's.'

'Maar ook Duitsland heeft werk voor de boeg. Het is stilaan een van de hekkensluiters in het uitvoeren van nieuwe economische hervormingen in Europa. De grootste economie van de eurozone heeft veel van zijn economisch vermogen opgegeten omdat Berlijn de afgelopen jaren te veel achterover geleund heeft.'

Wat kan Berlijn nog doen?

Brzeski: 'Het moet de participatie van vrouwen op de arbeidsmarkt opkrikken. Het belastingstelsel kan een vereenvoudiging gebruiken en een scheut investeringen kan ook geen kwaad. Net als in de eurozone trouwens.'

Hoe kan Europa zijn duit in het zakje doen?

Brzeski: 'Het kan nog verder gaan met grote investeringsplannen dan het investeringsplan (van 300 miljard euro, red.) dat de voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker, vorig jaar in de steigers zette. Dat vertrekt nog te veel van nationale projecten waar Europa dan wat geld voor bijpast.'

'Europa zou veel meer baat hebben bij Europese grensoverschrijdende projecten. Bijvoorbeeld in de sector van de energie, de high tech of infrastructuur. Met zo'n projecten word je vanzelf aantrekkelijker voor investeerders van buiten de eurozone.'

'Europa weet vandaag ook te weinig 'buitenlandse' investeerders te lokken omdat velen zich, door het Griekse dossier, afvragen of de eurozone binnen tien jaar nog wel bestaat. Er is dus meer integratie nodig om de wereld te tonen dat de eurozone zal overleven.'

Bestaat het risico dat het Griekse dossier de Europese groei in de tweede jaarhelft fnuikt?

Brzeski: 'Ik denk niet dat Griekenland nog veel effect zal hebben op de Europese economie. De afgelopen drie maanden reageerden vertrouwensindicatoren nog nauwelijks op ontwikkelingen in de Griekse saga. Dat is een groot verschil met twee of drie jaar geleden. Het risico zal eerder uit China komen.'

'Wat wel kan, is dat economische gebeurtenissen in de eurozone gevolgen hebben voor Griekenland. Kijk naar Finland. Dat krimpt nu al vier kwartalen. Als de economie daar blijft worstelen, gaat de bereidheid van dat land om Griekenland te blijven steunen op een bepaald moment wel op zijn.'

U verwees al even naar de mogelijke impact van de problemen in China op Europa. Hoe groot is het gevaar op besmetting?

Brzeski: 'De gevolgen kunnen groot zijn. Maar eigenlijk is het niet meer dan normaal dat China afkoelt. De hamvraag luidt of het een zachte of een harde landing wordt.'

'Bij een zachte landing - denk aan een groei van 6 tot 7 procent de voglende jaren - is er niks aan de hand want dan komt er elk jaar nog 'een Zwitserland' bij. Bij een harde landing moeten we ons wel zorgen maken. Want dan dreigt de Europese export een flinke knauw te krijgen. China is bijvoorbeeld een belangrijke afzetmarkt voor Duitsland. En de binnenlandse vraag in de eurozone is nog niet zo sterk dat die een dip in de export kan opvangen.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud