'We moeten de Europese budgetregels aanpassen aan de nieuwe realiteit'

Europees commissaris voor Economie Paolo Gentiloni: 'We moeten de schuld op een redelijke en geleidelijke manier verminderen.' ©EPA

De Europese economie groeit fors, maar ook de gemiddelde schuld in de eurozone piekt. 'De uitdaging is die groei blijvend en houdbaar maken', zegt Paolo Gentiloni, Europees commissaris voor Economie. 'Dat vraagt ook een aanpassing van onze begrotingsregels aan de nieuwe realiteit.'

Na een sombere winter en herfst zit de Europese economie opnieuw op een groeipad. De eurozone zal dit jaar 4,3 procent groeien, in 2022 4,4 procent. De economische prognoses die de Commissie woensdag voorstelde, beloven ook voor België beterschap: na een krimp van 6,3 procent van het bruto binnenlands product (bbp) in het pandemiejaar 2020 groeit de Belgische economie dit jaar met 4,5 procent. De groei vertraagt in 2022 wel naar 3,7 procent.

'Er is geen negatieve correctie gebeurd voor 2022, wel een positieve aanpassing voor 2021', nuanceert Gentiloni in een gesprek met enkele Europese journalisten. 'Duitsland kende in het eerste kwartaal een krimp, maar België tekende een groei van 0,6 procent op in de eerste drie maanden. En dat ondanks de strenge maatregelen. Ik woon in Brussel', knipoogt hij. 'Bovendien zal een exportgerichte economie zoals de Belgische profijt halen uit de wereldwijde opleving van economie en handel. Het klinkt verrassend, maar we verwachten dat 0,5 procentpunt van onze groei de komende jaren een gevolg kan zijn van het Amerikaanse stimulusplan.'

Herstelplannen

'De economische groeicijfers zijn goed', zegt de oud-premier van Italië. 'Maar het mag niet bij een opvering in 2021 en 2022 blijven. We moeten die groei ook daarna blijvend en stabiel houden. Ons tijdskader is 2026. We hebben daarvoor een basis: het Europese herstelplan NextGenerationEU en de Europese fondsen.'

Voor dat herstelplan gaat de Commissie 800 miljard euro lenen op de markten. Dat geld wordt verdeeld over de lidstaten in de vorm van subsidies en goedkope leningen, gekoppeld aan de opmaak van een nationaal herstelplan. België heeft recht op bijna 6 miljard euro aan subsidies en diende zijn herstelplan op 30 april in.

De Commissie beoordeelt de plannen. De ministers van Financiën bepalen of ze door de beugel kunnen. 'We willen de uitbetaling van het herstelgeld zo objectief mogelijk maken, met een precieze timing en te bereiken doelen. Het wordt een hele uitdaging', erkent Gentiloni. 'We moeten in de details duiken van de vele duizenden pagina's die de lidstaten ons toestuurden. Alle projecten worden nu bijvoorbeeld gescreend op het principe 'do no significant harm'. Europees geld mag niet worden gebruikt voor projecten die de natuur of het klimaat schade berokkenen.'

Er zijn ook grote verschillen merkbaar bij het doornemen van die herstelplannen. 'Het risico op fragmentering in Europa is niet weg. Lidstaten herstellen in een verschillend tempo. De uitdagingen om echt te investeren, de bedragen goed te spenderen en hervormingen door te voeren zijn heel groot', erkent Gentiloni. 'Tegelijk is de groei sterker in risicolanden. Dat bevestigt het belang van het herstelfonds. Het biedt extra steun voor landen als Italië met decennialange problemen van lage groei.'

Schuld zonder boete

De pandemie laat wel een slagveld achter van hoge overheidstekorten en nooit geziene schuldcijfers. Dit jaar houden enkel Ierland en Luxemburg hun begrotingstekort onder de kritieke grens van 3 procent van het bbp. Volgend jaar zitten nog 15 landen boven die 3 procent. België kijkt aan tegen een tekort van 7,6 procent dit jaar en 4,9 procent volgend jaar

De gemiddelde overheidsschuld van de 19 landen van de eurozone piekt tot 102,4 procent dit jaar en 100,8 procent in 2022. Griekenland kijkt dit jaar aan tegen een astronomische schuldgraad van 208,8 procent. Italië haalt net geen 160 procent. De Belgische schuld loopt op tot 115,3 procent dit jaar en 115,5 procent in 2022. Bij die groep met hoge schulden zitten - op Duitsland na - ook de drie belangrijkste eurolanden qua bevolkingsaantal en economie: Frankrijk, Italië en Spanje.

Het herstel is in onze handen. We moeten vermijden de dat we de steunmaatregelen te vroeg laten varen. Dit is niet het moment voor een saneringsbeleid.
Paolo Gentiloni
Europees commissaris voor Economie

'Die schuld is er, we moeten ermee leven. Maar dat maakt die schuld niet onhoudbaar', reageert Gentiloni. 'De overheidsschuld daalt veel trager dan het tekort op de begroting. Het beheersen en verlagen van de schuld duurt dus veel langer. We moeten die op een redelijke manier, geleidelijk en gecoördineerd verminderen. Dat zal veel tijd vergen.' Tegelijk waarschuwt hij voor het trekken van verkeerde conclusies: 'Het herstel is in onze handen. We moeten vermijden dat we de steunmaatregelen te vroeg laten varen. Dit is niet het moment voor een saneringsbeleid.'

De Europese Commissie zal begin juni dan ook formeel beslissen ook in 2022 de Europese begrotingsregels tussen haakjes te zetten. Bovendien staat een hervorming van de begrotingsregels op stapel. 'We moeten de hoogte van de gemiddelde schuld en de enorme nood aan overheidsinvesteringen inpassen in die discussie', zegt Gentiloni. 'Er zullen grote inspanningen nodig zijn om een consensus te bouwen. De regels staan in het verdrag. Maar de realiteit verandert. Het is onze taak die budgetregels compatibel te maken met de realiteit. Dat is absoluut noodzakelijk.'

Een permanent herstelfonds?

Intussen gaan stemmen op om het Europese herstelplan NextGenerationEU om te vormen tot een permanent Europees instrument voor het aangaan van gezamenlijke schulden, een horrorscenario voor landen als Nederland en Finland. 'Nextgeneration EU was een buitengewone historische beslissing. Maar dat financieringsplan was eenmalig. Daar is geen twijfel over', zegt Gentiloni.

Wat succes heeft, krijgt een plaats in de historische constructie. Zo werkt het al 60 jaar. Als we nu de middelen bijeenkrijgen, biedt dat de mogelijkheid om in de toekomst nieuwe crisissen of doelen samen aan te pakken.

Toch houdt Paolo Gentiloni een ferme slag om de arm voor de toekomst, 'als we weten dat dit mechanisme werkt en we in staat zijn de noodzakelijke middelen op te halen om die schuld te betalen. In dat geval rechtvaardigt dat succes een discussie. Niet om er een permanent mechanisme van te maken, wel om gezamenlijke uitdagingen aan te gaan, zoals we deden in de pandemie. Wat succes heeft, krijgt een plaats in de Europese constructie. Zo gaat het al 60 jaar. Als we nu de middelen bijeenkrijgen, ligt de mogelijkheid open om in de toekomst nieuwe crisissen of doelen gezamenlijk aan te pakken.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud