portret

António Costa, meester-tacticus en lichtpunt voor Europese socialisten

Socialisten kunnen nog verkiezingen winnen in Europa. Dat bewees António Costa in Portugal. De meester-tacticus mag de volgende dagen weer in zijn trukendoos duiken om voldoende gedoogpartners warm te maken voor zijn project.

Hel, verdoemenis én nieuwe verkiezingen binnen het jaar. Dat staat de Portugezen te wachten. Zo voorspelden de centrumrechtse partijen PSD en CDS vier jaar geleden nadat António Costa aangekondigd had in het parlement voldoende steun gevonden te hebben voor een minderheidsregering onder zijn leiding.

De zet verraste. Sinds het herstel van de democratie in 1974 had het kleine Zuid-Europese land nooit eerder een premier gehad die na verkiezingen in het verliezende kamp zat. Bovendien was de socialist er voor het eerst in vier decennia in geslaagd een bestuurspact te sluiten met zijn twee aartsrivalen op links: de communisten en het Linkse Blok (BE).

Minachting

Dat het avontuur niet alleen de Portugese oppositie maar ook heel wat economen, analisten en Europese leiders weinig vertrouwen inboezemde, hoeft niet te verbazen. Tijdens de campagne hadden de drie linkse partijen volop gepleit voor een terugschroeving van het hervormings- en besparingsbeleid van de vier voorgaande jaren.

De 58-jarige jurist en politieke wetenschapper is niet alleen een ervaren rot maar ook een meester-tacticus en een evenwichtskunstenaar.

Bovendien staken de communisten en het Linkse Blok hun minachting voor het Europese project nooit onder stoelen of banken. Wat hen betreft keert Portugal de Europese Unie én de euro het best zo snel mogelijk de rug toe.

Maar de voorspelde doemscenario's bleven uit. De minderheidsregering van Costa haalde zonder al te grote obstakels het einde van het vierjarige traject. Portugal is onder zijn leiding zelfs uitgegroeid tot een referentie van goed politiek en economisch bestuur.

Apocalyptische taferelen

Het linkse kabinet draaide de voorbije vier jaar weliswaar enkele bezuinigingen terug. Maar Costa verzoende die sociale maatregelen met begrotingsdiscipline. Tot grote tevredenheid van Europa.

Dat het linkse experiment in Portugal niet tot apocalyptische taferelen leidde, zegt veel over de politieke competenties van Costa. De 58-jarige jurist en politiek wetenschapper is niet alleen een ervaren rot, maar ook een meester-tacticus en een evenwichtskunstenaar.

Costa kreeg de passie voor de politiek met de paplepel mee van zijn moeder, een socialistische journaliste, en zijn vader, een communistische schrijver. Op zijn veertiende schafte António Costa zich een lidkaart van de socialistische partij aan.

Lissabon

Met hetzelfde geduld waarmee hij puzzels legt, zijn favoriete tijdverdrijf, bouwde hij aan zijn politieke carrière. Op zijn 34ste maakte hij zijn intrede in de nationale politiek. Toenmalig premier António Guterres - vandaag de topman van de Verenigde Naties - vertrouwde hem sleutelposten toe in zijn minderheidskabinet.

Een volstrekte meerderheid gunden de Portugezen hem afgelopen zondag evenwel niet. De amateurkok mag de volgende dagen en weken weer in zijn trukendoos duiken om voldoende gedoogpartners warm te maken voor zijn project.

Na een korte passage in het Europees Parlement kreeg de fan van voetbalclub Benfica Lissabon in 2005 de portefeuille Binnenlandse Zaken in de regering van José Sócrates. Maar na twee jaar ruilde hij die job al in voor die van burgemeester van Lissabon. Daar wist hij de radicaal-linkse partijen een eerste keer voor zijn project te winnen.

De burgemeesterssjerp legde Costa geen windeieren. In populariteitspolls schoot hij omhoog. Nadat zijn vroegere baas, José Sócrates, in een corruptieschandaal verzeild geraakt was, greep Costa zijn kans: in 2014 kwam hij aan het hoofd te staan van de socialistische partij.

Trukendoos

Zijn eerste grote confrontatie met de kiezer een jaar later leverde in eerste instantie evenwel niet het verhoopte succes op. De PS legde bij de parlementsverkiezingen in 2015 de duimen voor centrumrechts. Omdat de PSD en de CDS er niet in slaagden een stabiele regering op de been te brengen, rook Costa zijn kans en sprong hij in het gat. 

De socialistische partij vierde zondagnacht de zege bij de parlementsverkiezingen. ©AFP

Vier jaar later volgde dan toch de overwinning waarnaar Costa zo snakte. Een volstrekte meerderheid gunden de Portugezen hem afgelopen zondag evenwel niet. De amateurkok mag de volgende dagen en weken weer in zijn trukendoos duiken om voldoende gedoogpartners warm te maken voor zijn project.

De leider van de PS hoopt opnieuw in zee te kunnen gaan met de communisten en het Linkse Blok. 'De Portugezen gaven hun steun aan die alliantie en duwen ons opnieuw in die richting, dit keer met een versterkte PS', zei de aftredende premier zondagnacht. Daarnaast sluit hij een samenwerking met de dierenpartij PAN en een kleine groene partij niet uit.

Evenwichtskunstenaar

Zijn talenten als evenwichtskunstenaar zullen hem tijdens de onderhandelingen weer goed van pas komen. Want de radicaal-linkse partijen beloofden al hun huid duur te zullen verkopen. 

Hun eisen voor een forse verhoging van het minimumloon, massale aanwervingen in de openbare sector, de verbanning van de privésector uit het onderwijs en de gezondheidszorg en een nationalisering van de banksector lijken onverzoenbaar met Costa's streven naar een verantwoord begrotingsbeleid.

In verschillende Europese lidstaten duimen heel wat socialisten, die op het hele continent steeds vaker in de verdrukking zitten door de opmars van populisten en nationalisten, wellicht dat de Portugese premier slaagt in zijn onderneming. De  politicus met Indiase roots is voor hen een van de weinige lichtpunten.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n