nieuwsanalyse

Beierse kiezers veroorzaken aardverschuiving

Markus Söder gaf de verkiezingsnederlaag toe en zei dat zijn partij CSU enkel bescheidenheid past. ©Peter Kneffel/dpa

De Beierse deelstaatverkiezingen zondag zijn uitgedraaid op een pandoering voor de conservatieve CSU. De nederlaag kan ook bondskanselier Angela Merkel in de problemen brengen.

Volgens de voorlopige resultaten draaiden de verkiezingen in Beieren uit op een nachtmerrie voor de CSU. De christendemocraten strandden op 37,25 procent, een verlies van ruim 10 procentpunten en hun slechtste resultaat sinds 1950.

'Natuurlijk is het geen makkelijke dag voor de CSU', zei minister-president Markus Söder. 'We aanvaarden het resultaat met nederigheid.' Toch kondigde Söder aan dat zijn partij de grootste blijft. Hij wil zo snel mogelijk een stabiele coalitie op de been brengen.

Het monsterverlies betekent meteen dat de CSU haar volstrekte meerderheid kwijt is. En dat ze dus op zoek moet naar een coalitiepartner. Dat kunnen de groenen zijn, die zich kroonden tot dé winnaar van zondag. Zij zien hun score meer dan verdubbelen tot ruim 17,5 procent.

Groen succes

Katharina Schulze, co-lijsttrekker van de Beierse groenen. ©EPA

Katharina Schulze, een van de twee groene lijsttrekkers, oordeelde zondagavond dat de verkiezingsuitslag 'Beieren al heeft veranderd'. Schulze was met haar pragmatische verkiezingsprogramma een van de architecten van het groene succes. 

De groenen snoepten heel wat stemmen af van de SPD, die volgens de Duitse zender ARD in Beieren haar slechtste verkiezingsresultaat ooit haalde, in eender welke deelstaat. Het is duidelijk dat de sociaaldemocraten de rol van linkse volkspartij moeten lossen aan de groenen.

De sociaaldemocratische SPD kreeg rake klappen en zakte van 20,6 naar 9,7 procent. Daarmee zakt de partij in de rangschikking naar een vijfde plaats. Het rechts-populistische AfD scoort bij zijn Beierse debuut meteen 10,2 procent.

Klik hier als de grafiek niet zichtbaar is.

Impact op Merkel

De verkiezingen in Beieren hebben ongetwijfeld een impact op de federale regering van bondskanselier Angela Merkel. Zij ziet twee van haar coalitiepartners - de CSU en de SPD - zwaar verliezen, onder meer door de onvrede over het beleid in Berlijn.

De CSU moet de moed hebben de coalitie met Merkel te verlaten
Werte-Union
Conservatieve lobby

De conservatieve drukkingsgroep Werte-Union oordeelde zondagavond dat de CSU indien nodig moet breken met Merkel. 'Als Angela Merkel opnieuw weigert een echte koerswijziging door te voeren, dan moet de CSU de moed hebben om de coalitie te verlaten.'

Merkels partij CDU vormt al decennia een kartel met de Beierse CSU. Maar met haar centrumkoers stootte Merkel de conservatieve vleugel van die alliantie tegen de borst. Vooral haar aanpak van migratie gaf intern aanleiding tot heel wat discussie.

Vluchtelingenbeleid

In de aanloop naar de verkiezingen koos de CSU voor een stevig rechts discours, waarbij ze het vluchtelingenbeleid van Merkel zwaar op de korrel nam. Critici verweten de partij dat ze het rechtspopulisme van het AfD na-aapte, zonder er evenwel in te slagen die nieuwe partij af te blokken.

Horst Seehofer, verliezend CSU-kopstuk. ©Michael Kappeler/dpa

Vooral de Duitse minister van Binnenlandse Zaken, Horst Seehofer (CSU), speelde het hard en bracht de afgelopen maanden de regering-Merkel tot tweemaal aan het wankelen. Mogelijk moet Seehofer, tot vorig jaar minister-president van Beieren, boeten voor het slechte resultaat van zijn partij.

De vrees bestaat dat de regering-Merkel verlamd zal raken wanneer een interne machtscrisis losbarst in de CSU. De Beierse conservatieven kunnen er immers voor kiezen een ruk naar rechts te maken, waarmee ze de alliantie met Merkels CDU onder druk zetten en eventueel het kabinet in Berlijn verlaten.

Ruzie niet exporteren

Merkel is er als de dood voor dat de mogelijke crisis in Beieren afstraalt op haar regering. Haar rechterhand Annagret Kramp-Karrenbauer riep al op de Beierse ruzies niet naar Berlijn te exporteren. De CDU wil vooral werk maken van de campagne voor de deelstaatsverkiezingen in Hessen, die over twee weken plaatsvinden.

De SPD ziet in de desastreuze verkiezingsuitslag in Beieren het signaal dat de regering-Merkel dringend het geweer van schouder moet veranderen. 'Het staat vast dat iets moet veranderen', zei SPD-boegbeeld Andrea Nahles. Zij verweet de CSU eerder al het regeringswerk te verlammen door voortdurend Merkel te ondermijnen.

Meerderheid in Landtag

Het is ook wachten op de coalitie die de CSU in Beieren op het oog heeft. Volgens de voorlopige resultaten halen de CSU en de groenen samen 115 van de 192 zetels in de Landtag. Maar Markus Söder, de aftredende minister-president, benadrukte al dat zijn partij inhoudelijk weinig gemeen heeft met de groenen.

De Freie Wähler (FW), een lokale partij, kan met zijn 11,6 procent de CSU een alternatief bieden. FW-leider Hubert Aiwanger kondigde al aan dat hij graag in een regering met de CSU wil stappen. Aiwanger zei ook tot elke prijs te willen voorkomen dat de groenen aan de macht komen. Samen hebben de CSU en FW 102 zetels, vijf meer dan de benodigde meerderheid.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud