Bremen doet Berlijn en Brussel beven

De Bremer Stadmuzikanten, hét symbool van de Hanzestad ©Carmen Jaspersen/dpa

De Duitse stadstaat Bremen kiest zondag een nieuw bestuur. Die stembusslag wordt met klamme handen gevolgd in Berlijn én Brussel.

Al 73 jaar voeren de sociaaldemocraten (SPD) het bewind in Bremen. Dat komt neer op 19 verkiezingsoverwinningen op rij. Zondag, samen met de Europese verkiezingen, kan de Hanzestad in het noorden van Duitsland niet langer rood kleuren. De christendemocratische CDU ligt voor in de peilingen. Als die juist zijn, betekent dat een politieke aardschok, voelbaar in heel Duitsland, en wie weet in de rest van Europa.

Het wordt een verkiezingsstrijd op het scherp van de snee. Volgens de jongste peiling strandt de SPD op nog geen 25 procent van de stemmen, terwijl de CDU het nipt haalt met 26 procent. De SPD haalde bij de vorige verkiezingen in 2015 nog 32,8 procent en dat was al een historisch slechte uitslag. De CDU wint dan weer 3,6 procentpunten tegenover 2015.

Hoewel de groenen stijgen naar 18 procent, kan de rood-groene coalitie niet voortgezet worden.

Bremen is een stad van uitersten. Troosteloze wijken wisselen af met groene villawijken met riante woningen. De werkloosheidsgraad ligt op 12 procent, wat veel is voor Duitsland. Een van de grootste problemen is het slechte onderwijs. Hoewel de coalitie daar probeerde aan te sleutelen, is het voor veel inwoners een uitgemaakte zaak dat in dat dossier nog veel werk op de plank ligt. De verkeerschaos in de Hanzestad en bijbehorende haven is ook een zorgpunt.

SPD-voorzitter Andrea Nahles op campagne in Bremen. Voor Nahles zou het verlies van de Hanzestad, waar de sociaaldemocraten al meer dan 70 jaar aan de macht zijn, een ramp zijn. ©EPA

De strijd heeft ook een persoonlijke toets. Het is Carsten tegen Carsten. Carsten Sieling is de trouwe partijsoldaat van de SPD die de stadstaat sinds 2015 leidt. Hij kreeg die functie omdat zijn voorganger de handdoek gooide na de slechte resultaten van 2015.

De andere Carsten heet Meyer-Heder. Hij is de topkandidaat van de CDU, leidt een softwarebedrijf en is selfmade miljonair. Zijn stijl is apart: hij trekt graag op campagne in jeans en trui. In tegenstelling tot Sieling heeft Meyer-Heder amper bestuurservaring. Het gaat er hem vooral om symbolisch de macht van de SPD te breken. Zelf droomt hij van een Jamaicacoalitie, een samengaan van de CDU met de groenen en de liberalen. In alle scenario’s zijn de groenen onmisbaar.

Het verlies van Bremen zou een grote psychologische klap zijn voor de SPD. De laatste zekerheid van de sociaaldemocraten zou daarmee verdwijnen.

De verwachting is ook dat de SPD zeer slecht zal scoren bij de Europese verkiezingen. De partij zou met 17 procent ruim onder de drempel van 20 procent zakken en daardoor pas de derde partij worden.

De groenen komen in de peilingen op 20 procent. De slechte prestatie van de SPD is de prijs die de partij moet betalen omdat ze een grote coalitie (GroKo) vormt met de CDU van Merkel om Duitsland te besturen. Als de SPD onder 20 procent zakt, zal de kritiek in de partij op voorzitster Andrea Nahles groeien. In het najaar volgen nog drie deelstaatverkiezingen in het oosten van het land. Ook daar ziet het er somber uit voor de SPD.

Techondernemer Carsten Meyer-Heder probeert met de CDU de 'rode burcht' Bremen te veroveren ©REUTERS

Een spannend moment wordt het jaareinde. Dan volgt een ‘evaluatie’ van de GroKo. De SPD kan in de verleiding komen om de stekker uit het verstandshuwelijk met de christendemocraten te trekken en vervroegde verkiezingen af te dwingen. Maar het probleem is dat Nahles bijzonder slecht scoort als mogelijke bondskanselier.

De CDU heeft met Annegret Kramp-Karrenbauer wel al een opvolger klaar voor Angela Merkel. Ze kan zich rustig profileren en de bakens uitzetten. Merkel is tegenwoordig opmerkelijk afwezig in het politieke debat.

De speculatie dat Merkel na de Europese verkiezingen in aanmerking komt voor een Europese topjob is voorbarig. Aftreden als Duits kanselier en Kramp-Karrenbauer laten aantreden zonder een nationale stembusslag te organiseren ligt moeilijk voor de SPD. Als Merkel naar Europa wil, dringen zich in Duitsland vervroegde parlementsverkiezingen op.

Daarom is naast de uitslag van de Europese verkiezingen de uitslag in Bremen voor Berlijn heel belangrijk. Bij een verlies van de SPD wordt de GroKo erg wankel en tekenen zich een reeks alternatieve politieke scenario’s zich af. Maar eerst moet Carsten het nog uitvechten tegen Carsten.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect