Advertentie
interview

Carsten Brzeski: ‘Duitsland is klaar voor de Groenen in de bondsregering’

De Duitse kanselier Angela Merkel in overleg met Annalena Baerbock. Baerbock is de Groene kandidaat om Merkel op te volgen. ©EPA

‘Hoe je het ook draait of keert, een coalitie tussen de CDU/CSU en de Groenen is de meest waarschijnlijke uitkomst van de Duitse verkiezingen. En Duitsland is daar klaar voor’, zegt ING-econoom Carsten Brzeski.

De Duitse politiek heeft een heftige week achter de rug. Kanselier Angela Merkel (CDU) en minister van Financiën Olaf Scholz (SPD) verschenen voor een parlementaire onderzoekscommissie voor hun rol in de Wirecard-affaire.

Tegelijkertijd werd CDU-voorzitter Armin Laschet de kanselierskandidaat voor de christendemocratische alliantie na een stevig gevecht met de populaire Beierse premier Markus Söder (CSU). Op 26 september hoopt de geboren Akenaar door de Duitsers tot opvolger van Merkel gekozen te worden.

Wat stuurt het kiesgedrag van onze oosterburen en wat zal de uitkomst zijn? We vroegen het aan Carsten Brzeski, de hoofdeconoom van ING Duitsland. Trouwe lezers van De Tijd weten dat Brzeski nauwgezet de Duitse politiek en economie in de gaten houdt en daar om de veertien dagen een spitse column over schrijft in deze krant.

ING-econoom Carsten Brzeski. ©rv

De Duitse politiek was vrijdag in de ban van het verhoor van Merkel over het Wirecard-schandaal. Zal die affaire sporen nalaten?

Carsten Brzeski: ‘Ik geloof niet dat Wirecard politiek enige impact zal hebben omdat de zaak zo financieel is. Het schandaal wordt alleen gevolgd in de financiële pers. Als je de mensen op straat daar iets over vraagt, hebben ze vermoedelijk geen idee waarover het gaat. Er zullen wel hervormingen komen, maar politiek volgt er niets. Olaf Scholz, de minister van Financiën, zit vermoedelijk niet in de volgende regering. Bovendien denk ik niet dat hij zal opstappen. Het gebeurt maar zelden in de Duitse politiek dat iemand opstapt.'

'De val van Wirecard was mogelijk omdat in Duitsland het idee overheerst dat we beter zijn dan de anderen. Natuurlijk was men trots op het bedrijf, het was een Duitse hightechparel. Maar het is door interne fraude en slecht toezicht ten onder gegaan. Vooral de kleine beleggers zijn de dupe.’

Wat wel sporen zal nalaten, is de strijd om de kanselierskandidatuur bij de CDU/CSU. Die leek wel heel on-Duits.

Brzeski: ‘Dat gevecht verliep inderdaad op het scherp van de snee, omdat het bijna een politieke staatsgreep was. In de jaren 70 speelde de rivaliteit tussen Helmut Kohl (CDU) en Franz Josef Strauss (CSU). Kohl was nooit supergeliefd, behalve bij de eenmaking misschien, maar daarvoor niet en erna ook niet. Strauss was wel populair en haalde in zijn deelstaat Beieren altijd meer dan 50 procent van de stemmen. Maar uiteindelijk haalde Kohl het wel.’

De Groenen zijn in de grote steden de CDU geworden, zeker in West-Duitsland.

‘Het gevecht tussen Laschet en Söder begon zondag 11 april, toen beide heren voor de camera verklaarden dat ze graag kanselier wilden worden. Söder voegde daaraan toe dat hij zich zou neerleggen bij het oordeel van de de CDU. Dat leek een geruststelling, maar maandag verklaarde hij plots dat de keuze niet in de achter- kamertjes van de politiek mocht gebeuren. Het is pas na de aanstelling van een Groene kanselierskandidate dat de CDU het laken naar zich toe heeft getrokken.’

Merkel onder vuur voor gelobby Wirecard in China

In Duitsland bereikte het parlementaire onderzoek naar de miljardenfraude bij het betaalbedrijf Wirecard vrijdag een climax. In de bevoegde commissie werd Angela Merkel met vragen bestookt.
De kanselier liep in het vizier van de leden van de Untersuchungsausschuss omdat ze in september 2019 tijdens een economische missie in China lobbyde voor Wirecard. Het bedrijf had destijds zijn oog laten vallen op een Chinese prooi.
Leden van de Duitse oppositie wierpen Merkel voor de voeten dat ze te kritiekloos de belangen van het bedrijf behartigde. Zeker omdat in de pers al berichten opgedoken waren over mogelijk onfrisse praktijken bij Wirecard.
‘Ondanks die verhalen bestond destijds geen reden om aan te nemen dat bij Wirecard sprake was van grote onregelmatig- heden. Wat sinds de zomer van 2020 over het bedrijf bekend is, was in 2018-2019 nog niet bekend.’
Merkel sloot niet uit dat het bedrijf ter sprake kwam tijdens een onderhoud met Chinese gesprekspartners op de missie in 2019. ‘Tijdens bilaterale contacten engageren de federale regering en ik ons geregeld voor Duitse bedrijven, in het belang van de economische groei’, zei Merkel. ‘De inspanningen van Wirecard om de Chinese markt te betreden vielen dus samen met de algemene doelstelling van de Duitse regering.’

‘De CDU kiest voor het partijbelang. Laschet is geen stemmenkanon terwijl Söder een enorme stemmentrekker is. Als een partij die in vrije val is in de peilingen kiest voor een zwakke kandidaat is dat omdat ze wereldvreemd is, of misschien wel in een nieuwe wereld zit. De CDU rekent erop dat de kiezer stemt voor de partij en niet voor de man. Maar de aangerichte schade is aanzienlijk.’

Dan liep de aanstelling van de Groene kanselierskandidaat veel vlotter.

Brzeski: ‘Ja. Het was vanaf het begin duidelijk dat daar twee kandidaten heel graag wilden. Maar er was geen gemor of spanning. Annalena Baerbock haalde het. Het contrast met de CDU was groot. De CDU zou moeten staan voor professionaliteit, maar het waren de Groenen die het het professioneelst aanpakten. Het gevolg is dat de Groenen in de allerlaatste peilingen ruim sterker zijn dan de CDU. Al is dat ook een beetje de waan van de dag. Ik moet nog zien of ze kunnen doorzetten. We krijgen een nek-aan-nekrace.’

De Duitsers moeten dan kiezen tussen het conservatieve blok of de Groenen. Zijn de Groenen aanvaardbaar?

Brzeski: ‘Zeker! Voor een buitenstaander is dat misschien een verrassing, maar de opmars van de Groenen is al meer dan twee jaar bezig. De Groenen zijn, zeker in West-Duitsland, in de grote steden de CDU geworden. Ze spreken vooral kiezers aan tussen 40 en 60 jaar die in de middenklasse of zelfs in de hogere middenklasse zitten, en die gevoelig zijn voor de milieu- en klimaatproblematiek.’

Annalena Baerbock is op dit moment nog geen sterke kandidaat, maar ze heeft wel een ijzersterk programma.
Carsten Brzeski
Hoofdeconoom ING Duitsland

‘Vergeet niet dat de Groenen al acht jaar (1997-2005, red.) in een bondsregering hebben gezeten en een minister-president hebben in Baden-Württemberg, een grote deelstaat. De partij is heel pragmatisch geworden. Hoe je het draait of keert, een coalitie tussen de CDU en de Groenen is de meest waarschijnlijke uitkomst van de verkiezingen. De Groenen hebben bestuurservaring, maar een kandidaat die eigenlijk geen ervaring heeft. Wie kanselier wordt, is onduidelijk, maar Duitsland is wel klaar voor de coalitie.’

Bij een recente rondvraag onder 1.500 bedrijfsleiders bleek Baerbock veel populairder dan Laschet. De Groene recepten voor de economie worden gesmaakt.

Brzeski: ‘Kijk, de CDU heeft nog geen programma. Ik vermoed dat ze uiteindelijk het programma van 2017 nemen en daar 2021 over plakken. (lacht) Ik begrijp dus dat bedrijven snakken naar vernieuwing en nieuwe impulsen. Baerbock is op dit moment nog geen sterke kandidaat, maar ze heeft wel een ijzersterk programma. En ze heeft de tijdgeest mee door de hele klimaatproblematiek. Als je dan toch bezorgd bent over het milieu, ga je voor het origineel en dat zijn de Groenen. Bovendien vermoed ik dat de werkgevers een combinatie tussen de CDU en de Groenen wel zien zitten. De CDU staat voor continuïteit en kan de Groenen ook intomen als dat moet.’

Na de verkiezingen verdwijnt Merkel van het politieke toneel. Ze laat toch een leemte achter, zowel in Duitsland als in Europa. Kan die opgevuld worden?

Brzeski: ‘Zoals zo vaak zal eerst een gat vallen. Maar er komen nieuwe mensen, of dat nu Baerbock of Laschet is, of iemand anders. Ze zullen minder ervaring hebben. Ik weet niet of ze even intelligent zijn als Merkel. Dat is een verbazend slimme vrouw met een groot analytisch vermogen, opmerkelijk voor een politicus. Als de Groenen de leiding krijgen, wordt dat ook in Europa een interessant experiment. Als Laschet wint, krijgen we een pragmatische aanpak.'

'Maar wie het ook wordt, de winnaar zal in het spoor van Merkel stappen en haar schoenen vullen. Ik maak me daar geen zorgen over, en ook Europa moet dat niet doen. Het is dan misschien geen nieuwe ‘Mutti’ die opstaat, maar ik denk dat Europa tijd genoeg gehad heeft om van Merkel te houden. (lacht)’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud