analyse

Catalonië, protagonist in Spaanse verkiezingsrace

©BELGAIMAGE

De hoofdzorg van de doorsnee Spanjaard is het niet. Toch eiste Catalonië een sleutelrol op in de campagne voor de verkiezingen van zondag. Door de nationalistische kaart te trekken effende rechts de weg voor het extreemrechtse Vox.

‘De strijd om onafhankelijkheid? Ik ben apolitiek. Een goede job. Daar lig ik wakker van!’, zegt Francisco Javier, een 41-jarige bouwvakker uit Ciutat Meridiana, de armste wijk van Barcelona. Zijn sentiment delen wel meer inwoners van Catalonië, en bij uitbreiding heel Spanje.

Anderhalf jaar nadat de vierde economie van de eurozone in rep en roer stond vanwege het omstreden Catalaanse onafhankelijkheidsreferendum, prijkt de kwestie bij veel Spanjaarden al even niet meer bovenaan hun lijst met grote hoofdbrekens. De zoektocht naar een goede baan met dito loon des te meer.

Fan van Le Pen

Zijn zoete wraak op de Spaanse ex-premier Mariano Rajoy. Dat moeten de Spaanse parlementsverkiezingen worden voor Santiago Abascal (43). Voor het grote publiek is de leider van het extreemrechtse Vox niet de grote bekende, maar een politieke nieuwkomer is de Bask allerminst.

Voor hij Vox eind 2013 oprichtte, bekleedde Abascal 19 jaar mandaten voor de conservatieve PP. Rajoys ‘te softe aanpak’ van de Catalaanse nationalisten deed hem de PP de rug toekeren.

Met een discours voor Spaanse eenheid, een afschaffing van de regionale autonomie en een streng migratiebeleid is de fan van Marine Le Pen op weg naar een zitje in het Spaanse parlement. En misschien zelfs in de regering.

En toch domineerde het Catalaanse conflict als geen ander de Spaanse verkiezingsrace. Het lokte de electorale koorts zelfs uit. Na een Catalaans njet tegen zijn begrotingsplannen voor 2019 koos de Spaanse premier Pedro Sánchez in februari voluit voor het offensief door vervroegde parlementsverkiezingen uit te roepen.

Berekende gok

Het was een berekende gok. In de peilingen lag zijn socialistische partij op kop. En met wat medewerking van de Spaanse kiezer zou de PSOE-leider na 28 april een coalitie op de been kunnen brengen met het radicaal-linkse Unidas Podemos en de gematigde Basken. Maar vooral: zonder Catalaanse nationalisten.

Die hadden hem in zijn ogen genoeg hoofdbrekens bezorgd. Na zijn aantreden in juni 2018 had Sánchez de Catalanen de hand gereikt. Via een politieke dialoog wilde hij een uitweg uit het conflict zoeken.

Nog voor het overleg goed en wel begonnen was, liep het al spaak op de Catalaanse eis om een onafhankelijkheidsreferendum. In tussentijd hadden de nationalisten in het parlement wel hun steun gegeven aan een resem wetten van Sánchez.

Speerpunt

Dat tot afgrijzen van de conservatieven en de liberalen. Die maakten van de strijd voor Spaanse eenheid prompt het speerpunt van hun campagne. Omdat de twee partijen verwikkeld zijn in een bittere strijd om het leiderschap op rechts, verloren de PP en Ciudadanos zich in een opbod aan straffe uitspraken over Catalonië en forse uithalen naar hun socialistische aartsrivaal.

‘Sánchez is medeplichtig aan de coup die de Catalaanse separatisten pleegden’, zei de liberaal Albert Rivera. Zijn conservatieve collega Pablo Casado verweet de premier een bondgenoot te zijn van ‘separatisten, communisten en terroristen’, alluderend op EH Bildu, de politieke erfgenaam van de ontbonden Baskische afscheidingsbeweging ETA. Catalonië belandt volgens hen ook best zo snel mogelijk weer onder Spaanse voogdij.

Door voluit de nationalistische kaart te trekken hebben de liberalen en de conservatieven misschien wel de doos van Pandora geopend. Casado’s zijsprong naar de Baskische onafhankelijkheidsstrijd lijkt in die regio oude demonen gewekt te hebben. De diehards onder de Baskische nationalisten lieten de afgelopen weken hun ongenoegen blijken door keet te schoppen tijdens verkiezingsmeetings van rechts.

Extreemrechts

Met hun verbeten strijd tegen de Catalaanse hang naar autonomie hebben de liberalen en de conservatieven ook een ander nationalisme gevoed: het Spaanse. En zo speelden ze in de kaart van Vox.

Pedro Sánchez is een bondgenoot van de separatisten, de communisten en de terroristen.
Pablo Casado
Conservatieve leider

De vijf jaar oude extreemrechtse partij doet straks wellicht haar intrede in het Spaanse parlement. Het zou de eerste keer zijn sinds 1982 dat extreemrechts daar vertegenwoordigd is.

Een oplossing voor de Catalaanse kwestie is na de bitse electorale strijd van de afgelopen weken evenwel nog geen stap dichterbij. De nieuwe premier krijgt het dossier onvermijdelijk weer op het bord. Catalonië lijkt dus nog wel een tijdje een hoofdrol op te eisen in de Spaanse politiek.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud