nieuwsanalyse

Coronavirus houdt Franse verkiezingen niet tegen

Verkiezingsaffiches voor de gemeenteraadsverkiezingen in Parijs. ©Photo News

Op 15 maart gaan de Franse gemeenteraadsverkiezingen ondanks een oplaaiende coronacrisis gewoon door. De vraag is of de Franse kiezer komt opdagen.

Niet minder dan 902.465 kandidaten staan klaar om hun zitje te veroveren in 34.967 Franse gemeenten. Terwijl Covid-19 dagelijks meer slachtoffers eist, is de politieke eensgezindheid opvallend groot om de gemeenteraadsverkiezingen gewoon te laten doorgaan op 15 en 22 maart. 

'De verkiezingen vormen, in onze lokale gemeenschappen, een moment van democratisch ademhalen. Er is geen sprake van ze uit te stellen', schreef de Franse premier Edouard Philippe zondag 8 maart aan de Franse burgemeesters.

Om besmettingen zoveel mogelijk te vermijden worden de kiesbureaus uitgerust met ontsmettingszeep waarmee iedere kiezer voor en na zijn handen moet wassen. Voor de zekerheid mag hij ook zijn eigen balpen meebrengen om het desbetreffende vakje te kleuren en bij de stemcomputers wordt onderzocht wat de beste virusdoder is. Ook wordt erop toegezien dat geen nodeloos lange rijen staan aan te schuiven.

Dat laatste is de kernvraag: hoeveel kiezers komen opdagen? De gemeenteraadsverkiezingen zijn niet populair. Bij de vorige editie kwam 62 procent van de kiezers opdagen.

De gemeenteraadsverkiezingen vormen een moment van democratisch ademhalen.
Edouard Philippe
Franse premier

De campagne kreeg door het coronavirus een vreemd karakter. Om gezondheidsredenen werden meetings afgelast, voor sommige kandidaten was dat al een 'patriottische' daad. Maar als de campagnes worden stilgelegd, is dat niet van aard om de Franse kiezer een gevoel van veiligheid te geven.

De lokale verkiezingen zijn in eerste instantie natuurlijk een lokale aangelegenheid. In de kleinere gemeenten zijn de traditionele partijen vaak niet aanwezig. Toch weegt een stem bij de Franse gemeenteraadsverkiezingen driedubbel. Voor de gemeenteraad, voor de senaat én voor de intercommunales is de uitslag bepalend.

De Franse senaat wordt in september via een getrapt systeem verkozen. De kiesmannen komen uit de lokale besturen. En de intercommunales zijn machtige verenigingen in het lokale leven en bieden een grote politieke hefboom.

Voor president Emmanuel Macron is dit de ultieme stemtest voor de presidentsverkiezingen van 2022. Zijn partij, La République en Marche (LREM), werd in 2017 gecreëerd en heeft nauwelijks een lokale verankering. Daarom heeft LREM niet alleen eigen kandidaten op gemeenteraadslijsten staan, maar ook kandidaten die uit het rechtse kamp komen en voor LREM kiezen bij deze verkiezingen.

Drie vrouwen voor Parijs

In de strijd om de sjerp van de Franse hoofdstad staan drie vrouwen op de eerste rij. De huidige burgemeester Anne Hidalgo (PS) wil graag haar mandaat verlengen. Op de rechterzijde moet ze het opnemen tegen Rachida Dati, de kandidate van de verenigde rechtse partijen. Dati was nog minister onder Nicolas Sarkozy en staat voor een keihard veiligheidsbeleid. Agnès Buzyn is de kandidate van LREM. De gewezen minister van Gezondheid diende in allerijl als kandidate op te draven nadat de vorige LREM-kandidaat, Bejamin Griveaux, de baan had moeten ruimen na een seksschandaal. Door de grote verdeeldheid onder de kandidaten maakt Hidalgo een goede kans het pleit te winnen, ook al is ze niet populair in Parijs.

 

 

De verkiezingen komen na het protest van de gele hesjes vorig jaar en de sociale acties tegen de pensioenhervorming dit jaar. De president is niet echt populair. In de Franse media staat het dan ook vol met berichten dat op het Elysée de verkiezingsnederlaag wordt voorbereid. 

Traditionele partijen zoals de rechtse conservatieven (LR) en de socialisten (PS) zijn lokaal sterk verankerd. De gemeenteraadsverkiezingen moeten hun leefbaarheid aantonen nadat ze in 2017 van de electorale kaart werden gemept door Macron. Traditioneel is gaullistisch rechts de sterkste kracht. Dat verklaart waarom die politieke stroming altijd stevig staat in de senaat. Ook nu heeft LR daar de meerderheid.

Voor het extreemrechtse Rassemblement National (RN, voorheen Front National) is het zaak om de veroverde burgemeesterszetels te behouden en er neiuwe aan toe te voegen. Voor partijleidster Marine Le Pen is de lokale verankering de garantie dat haar partij kan blijven groeien. Het is andermaal de springplank naar de presidentsverkiezingen.

Le Pen kent als geen ander de voorspellende kracht van de gemeenteraadsverkiezingen. In 2001 won het Front National al fors stemmen in de gemeenteraadsverkiezingen, terwijl de PS flink verloor. Dat maakte dat in 2002 vader Jean-Marie Le Pen de tweede ronde van de presidentsverkiezingen bereikte door de socialistische premier Lionel Jospin in de eerste ronde uit te schakelen.

De vraag is natuurlijk hoezeer Covid-19 op de stembusgang weegt. Volgens een peiling willen vooral de oudere kiezers nog naar het stemhokje trekken, bij de jeugd is de interesse uitermate laag. Maar de onheilsberichten over het coronavirus zullen eerder de oudere kiezers afschrikken.

Worden de gemeenteraadsverkiezingen dan 'onleesbaar' door het virus? De Franse specialist in gemeenteraadsverkiezingen, Rémi Lefebvre, stelt in Le Monde vast dat de partijen hun best doen om zich van hun nationale etiket te ontdoen. Het wantrouwen tegenover de Franse politici is erg groot en vaak wordt de eigen burgemeester, ongeacht zijn politieke kleur, nog als de betrouwbaarste figuur gegezien.

Voor Macron heeft de verkiezing in deze omstandigheden één voordeel. Hij kan bij een nederlaag de bijzondere omstandigheden van de stembusgang inroepen en meteen de verwachte nederlaag minimaliseren. 

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud