Advertentie
analyse

Europarlement zelf grote verliezer van voorzittersverkiezing

De drie topkandidaten: links Gianni Pittella, (S&D), midden Guy Verhofstadt (ALDE) en rechts Antonio Tajani (EVP). ©REUTERS

Wordt Helga Stevens (N-VA) of Guy Verhofstadt (Open VLD) dinsdag de nieuwe voorzitter van het Europees Parlement?

Het 750-koppige Europees Parlement kiest dinsdag in Straatsburg een nieuwe voorzitter voor 2,5 jaar. De verkiezing wordt een nooit geziene open race met zeven kandidaat-voorzitters: een voor elke politieke familie in het halfrond.

De voorbije dagen probeerde elke politieke fractie in het Europees Parlement de eigen kandidaat-voorzitter te verkopen bij de andere politieke groepen. Maar na die intense burenbezoeken blijven ze alle zeven op de eigen turf zitten. De patstelling blijft.

Oefening in democratie?

Deze verkiezing is een breuk met het verleden: tot nog toe was er altijd een voorakkoord tussen de belangrijkste fracties over één kandidaat. Een afrekening met de achterkamertjespolitiek, zo omschrijft Helga Stevens (N-VA), zelf kandidaat voor de conservatief-nationalistische ECR-fractie, de race.

Toch dreigt het Europarlement zichzelf in de voet te schieten met deze oefening in democratie. Daar zijn vier redenen voor. De voorzitter van het Europarlement doet er niet echt toe, de politieke families hebben hun vingers al verbrand, de strijd polariseert het parlement en het moment is slecht gekozen.

De voorzitter doet er niet toe

Het Europees Parlement is als medewetgever een van de centrale EU-instellingen, naast de Europese Raad en de Commissie. Maar wie de voorzitter van dat Europees parlement wordt, is eigenlijk minder belangrijk en bovendien louter een zaak voor het Europarlement zelf. In verleden ging de job al vaker naar een kleurloze figuur.

De Duitse socialist Martin Schulz die de voorbije vijf jaar het Europarlement leidde, was van een ander kaliber. Hij kreeg een voet tussen de deur bij de Europese leiders. En dank zij zijn ‘grote coalitie’ van centrumrechtse EVP en socialistische S&D leverde het parlement de Europese Commissie onder Jean-Claude Juncker een pro-Europese meerderheid. Het Europees parlement begon te lijken op een echt parlement: er was een gelijkaardige wisselwerking met de EU-Commissie als degene die bestaat tussen nationale parlementen en hun regering.

Polarisering links-rechts

Die twee grote groepen zijn numeriek het sterkst in het Europees halfrond. Maar zowel Antonio Tajani (EVP) als Gianni Pittella (S&D) missen de uitstraling om te wegen op het Europees beleid. De verkiezing benadrukt in feite hoe gefragmenteerd het huidige Europees parlement is.

Bovendien zijn het kandidaten die polariseren. Tajani staat dicht bij Silvio Berlusconi en zijn Forza Italia is een partij die niet te vergelijken is met de christendemocratische EVP-partijen van de Benelux. Als voormalig EU-commissaris voor industrie wordt hij ervan verdacht boter op het hoofd te hebben in de dieselgate-affaire, de sjoemelsoftware in auto's. Pittella staat heel dicht bij Matteo Renzi, de vorige Italiaanse premier die in december ontslag nam nadat hij een referendum over de hervorming van de senaat verloor.

Deze Tajani is onaanvaardbaar voor de hele linkerzijde; Gianni Pittella wordt uitgespuwd op rechts.

Uitschuivers van Weber en Verhofstadt

De politieke families zijn in deze race al aan het slibben gegaan. EVP-fractieleider Manfred Weber was eigenlijk van plan zelf in het strijdperk te treden als de grote verzoener, maar het liep anders. Hij liet dit moment voorbijgaan, wellicht omwille van het heersende anti-Duitse sentiment in de Europese wandelgangen. Webers autoriteit kreeg zo een stevige knauw. Wellicht daarom lanceert hij nu de idee van een parlementaire onderzoekscommissie naar de terreuraanslagen.

ALDE-fractieleider Guy Verhofstadt die zelf ook kandidaat-parlementsvoorzitter is, is verzwakt door het afgesprongen samenwerkingsakkoord met de Italiaanse vijfsterrenbeweging M5S. Hij kreeg vorige week maandag de wind van voren over dit voorakkoord met M5S. Dat vertrouwen is nog niet hersteld. Verhofstadt is nu bovendien dé schietschijf voor de anti-Europese partijen.

Anti-Europese partijen leiden de dans

Om verkozen te worden is de steun nodig van minstens een van de twee grote fracties (EVP en S&D). Dat betekent dat de anti-Europese of anti-establishmentpartijen op links en rechts beslissend kunnen zijn voor wie het uiteindelijk haalt. Die partijen zijn goed voor een derde van het Europees halfrond.

Als er na drie ronden nog geen kandidaat een meerderheid van de aanwezige stemmen haalt, blijven voor een vierde ronde enkel de twee kandidaten met het hoogste aantal stemmen over.

Tajani is sterk, pro-Europees, graag gezien en een man van het centrum.
Ivo Belet
Europarlementslid CD&V

Op papier heeft Tajani het meeste kans om het te halen, in een duel met Pittella. Ook de vier Belgische christendemocratische europarlementsleden hebben zijn stem. ‘Tajani is sterk, pro-Europees, graag gezien en een man van het centrum,’ zegt Ivo Belet (CD&V).

Pittella heeft een centrumprofiel. Hij staat tien keer dichter bij de Vlaamse christendemocraten dan Tajani.
Kathleen Van Brempt
Europarlementslid sp.a

Kathleen van Brempt (sp.a) bestrijdt dat: 'Pittella heeft een centrumprofiel. Hij staat tien keer dichter bij de Vlaamse christendemocraten dan Tajani.'

De stemming is geheim. Dus er kunnen dus wel 'overlopers' komen, zeker na de eerste verkennende ronde. De twee Belgen, Helga Stevens (N-VA) en Guy Verhofstadt (Open VLD) worden het meest genoemd als mogelijk alternatief of de derde hond in het kegelspel.

Tussen de stemrondes zullen de onderhandelingen tussen de fracties verder doorlopen. Wie zijn kandidaat terugtrekt, kan wisselgeld eisen, in de vorm van andere belangrijke posten in het halfrond, zoals vice-voorzitter of voorzitter van een parlementscommissie.

Theoretisch kunnen er zelfs nieuwe compromiskandidaten opduiken in een volgende stemronde. Ivo Belet acht dit weinig waarschijnlijk, gelet op de brede steun die Tajani geniet. En een front zonder de EVP wordt door afscheidnemend voorzitter Schulz eveneens als weinig realistisch afgedaan.

Geen grote coalitie meer?

De polarisering betekent ook dat er geen nieuwe coalitie van de democratische pro-Europese krachten in het Europarlement komt. De obstructiepolitiek van de extremistische partijen kan het halfrond helemaal lamleggen. Voor concrete dossiers zal het telkens knokken zijn voor een meerderheid. 

De 'verkiezing' van de voorzitter zet dus de morele autoriteit van het Europees parlement zelf op het spel. In tijden van Trump en brexit is dit soort polariserende ‘interne’ verkiezing niet de beste optie.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud