‘Ik ben zelf de eerste grote eurocriticus'

©Dieter Telemans

Guy Verhofstadt gooit zich in mei nog een laatste keer in de Europese kiesstrijd. De keuze is ‘existentieel’. Europa moet hervormen of verdwijnen. Met een nieuwe pro-Europese beweging wil de liberaal in het midden van het bed belanden bij het machtsspel in de EU.

Kris Van Haver

©Dieter Telemans

Trots poseert de Belgische oud-premier bij zijn nieuwe koelkast in de kantoren van zijn liberale Alde-fractie. Het exemplaar met de ‘Union Jack’ van twee jaar geleden is vervangen door een prototype, compleet met Europese sterretjes op een blauwe achtergrond. ‘Mooi he?’ Toch zal de Britse vlag de komende maanden nog altijd het leeuwendeel van de tijd van de brexitonderhandelaar van het Europees Parlement opeisen.

We lijken na de stemming van vorige week in het Britse parlement af te stevenen op een brexit zonder akkoord, een ‘no deal’.

Guy Verhofstadt: ‘Ik blijf optimistisch over de mogelijkheid dat er toch nog een akkoord uit de bus komt. Mijn analyse van de stemming in het Lagerhuis is dat de Britten een meer diepgaande relatie willen met de Europese Unie. Als ze in de douane-unie of in de interne markt willen blijven, zal Europa daar niet voor gaan liggen.’

‘De huidige situatie is het resultaat van het Britse politieke systeem. Het belang van de partij weegt er zwaarder door dan het belang van het land. In gelijk welk land, zeker in België, zou er een gemengd comité komen van meerderheid en oppositie. De grote vraag is of het Brits politiek systeem die tweedeling kan overstijgen. Ik zie wel kleine signalen in die richting: backbenchers van de twee partijen die gezamenlijke amendementen uitwerken.’

Zal Europa instemmen met een verlenging van de onderhandelingen?

Verhofstadt: ‘We zijn tegelijk ferm en flexibel. We gaan de onzekerheid niet zomaar langer rekken. Als de Britten meer tijd vragen om eruit te geraken, moeten we wel exact weten waarvoor. We hebben dus een stemming nodig over een toekomstige relatie met Europa die steek houdt.’

Maar als de deadline van 29 maart niet wordt verlengd, zal Londen Europa de schuld geven voor de harde brexit.

Verhofstadt: ‘Ja, maar het probleem ligt niet in Europa, wel bij het Britse politieke systeem dat zo antagonistisch is en de regering en de voorzitter van het Lagerhuis zoveel macht geeft. Als de voorzitter van het Europees Parlement, Antonio Tajani, zou beslissen over welke amendementen al dan niet gestemd wordt, zou een revolutie uitbreken.’

‘Maar als er geen akkoord is, zullen we er samen met het Britse parlement alles aan doen om de rechten van de burgers te beschermen, zowel die van de Europeanen in het Verenigd Koninkrijk als die van de Britten in de Unie. De burgers mogen niet het slachtoffer worden van de brexit.’

Dus komt er ook bij een ‘no deal’ toch een akkoord?

Verhofstadt: ‘We zijn niet van plan bilaterale akkoordjes te maken bij een ‘no deal’. We gaan wel de rechten van de burgers aan beide kanten eenzijdig veiligstellen. We stemmen de komende weken trouwens een twintigtal noodmaatregelen, ook voor de visserij, het wegvervoer en het luchtverkeer. Die sectoren moeten grote disruptie vermijden na een eventuele no deal.’

Alice in Wonderland

Zijn de Britten nog welkom als ze van gedacht veranderen?

Verhofstadt: ‘Ja, ze zijn welkom. Maar zoals bij ‘Alice in Wonderland’ zal de deur waarlangs ze weer binnenkomen niet dezelfde zijn. Als ze opnieuw binnen willen, moeten we toch enkele problemen oplossen. We kunnen niet eeuwig voort met een Europese Unie die geen unie is, en vorderen in het tempo van de traagste. Als we zo voortdoen, barst de zaak.’

‘We moeten af van de veto’s en naar een kleine Commissie en een convenabel budget evolueren. Anders gaan we nooit de migratiecrisis of de volgende financiële crisis oplossen en blijven we geopolitiek zwak. Dan zullen de nationalisten en populisten terugkomen, niet met enkelen maar ‘en masse’.’

De tijdsgeest zit wel tegen. Alles draait nu rond identiteit.

Verhofstadt: ‘Ik ben daar niet zeker van. Sinds de brexit is de pro-Europese beweging groter dan ooit. De mensen geloven in het Europees project, maar dan moet het werken. De wereld van morgen is er een van grote rijken, niet van natiestaten.’

De wereld van morgen is er een van rijken, niet van natiestaten.

‘Ik ben zelf de eerste, grote euroscepticus. Daarom gaan we naar de Europese verkiezingen met een zo breed mogelijke groep die pro-Europese stellingen inneemt. We willen een alternatief voor de nationalisten en populisten. Maar we staan als hervormingspartij ook tegenover de twee oude machtspartijen (de centrumrechtse EVP en de socialisten, red.) die Europa decennialang bestuurd hebben en die verantwoordelijk zijn voor de inertie.’

U zult toch een coalitie moeten vormen met die oude partijen?

Verhofstadt: ‘Ja, we gaan het niet alleen kunnen doen. Daarom is het belangrijk sterker te worden dan de 68 zitjes die de liberale Alde-fractie nu heeft in het Europees Parlement. Als de grote partijen wat pluimen verliezen en wij boeken vooruitgang, stijgt ons gewicht enorm. Dan is geen meerderheid mogelijk zonder ons. Die nieuwe lijn uitzetten is ab-so-luut (hamert op elke lettergreep, red.) noodzakelijk.’

De liefde van de Franse president Emmanuel Macron voor de door u geleide Alde-groep lijkt wat bekoeld te zijn.

Verhofstadt: ‘Ik denk dat ze in Parijs andere katten te geselen hebben (lacht). Macron heeft toegezegd samen met ons de kern te vormen van een nieuwe beweging. Na de verkiezingen gaan we die groep opzetten. Ik kan u nu al zeggen dat die niet Alde zal heten.’

Bent u zelf nog kandidaat om Jean-Claude Juncker op te volgen als Commissievoorzitter?

Verhofstadt: ‘Mijn ambitie is een grote fractie te worden en die hervormingsagenda op gang te trekken. We doen niet mee aan de verkiezingen voor deze of gene post. We hebben genoeg mensen, inclusief Margrethe Vestager, de commissaris voor Concurrentie, om kwaliteit te leveren.’

‘Vijf jaar geleden was ik spitzenkandidaat voor de liberalen. We hebben toen gezegd dat we bij de volgende verkiezing transnationale lijsten wilden, zodat de burger kan kiezen wie Commissievoorzitter wordt. Maar de EVP kreeg koudwatervrees: oeioei, we kunnen de topjob wel eens kwijtraken. Eerlijk, daar kan ik niet goed tegen. Daarom komen we nu met een team kandidaten uit verschillende landen.’

Roemeense perikelen

Intussen vallen autocraten als de Hongaarse leider Viktor Orbán wel de liberale democratie in Europa van binnenuit aan.

Verhofstadt: ‘Dat mensen als Orbán een autoritaire koers willen varen, is van alle tijden. Het gevaar zit hem in onze laksheid. We kunnen niet zeggen: we kunnen er niets aan doen. Orbán heeft een universiteit gesloten. De laatste keer dat dat gebeurde, was in 1943.’

‘Net daarom dreig ik de Roemeense liberalen, die deel uitmaken van de regering, uit te sluiten uit Alde. Ik vraag hen zich te conformeren aan de aanbevelingen van de Raad van Europa, die een goede kijk heeft op de toestand van de rechtsstaat. Ze kondigen daar een decreet aan dat de grote vissen amnestie geeft in corruptieaffaires. Dat kan niet voor ons. Anders zijn we niet geloofwaardig als we over waarden spreken.’

Ook uw liberale groep is niet maagdelijk. De Roemenen zijn niet het enige probleemgeval. De Tsjechische premier Andrej Babis wordt beschuldigd van belangenvermenging. En het Spaanse Ciudadanos gaat in Andalusië in zee met het extreemrechtse Vox.

Verhofstadt: ‘Meneer Babis is niet bezig een universiteit te sluiten, het rechtssysteem te ondermijnen of kranten te verbieden. Babis heeft een probleem en wij willen dat dat opgelost wordt, op de manier die de Europese Commissie vraagt. Hij is dat aan het doen. En Ciudadanos heeft geen uitstaans met Vox. Ik weet dat sommige kringen in Spanje dat doen uitschijnen, maar het is niet juist. Ze hebben enkel een akkoord met de Partido Popular.’

Geen schoonmoeder

Naar België dan. Welke coalitie verwacht u na 26 mei?

Verhofstadt: ‘Dat is een slechte vraag. Het is niet goed dat een voormalige premier zich als een schoonmoeder mengt in het Belgische politiek debat.’

Maar ook bij ons lijken we af te stevenen op een tweestrijd tussen nationalisten en een zogenaamde ‘Marrakeshcoalitie’.

Nationale onderwerpen bepaalden vroeger de Europese verkiezingen. Nu bepalen Europese thema’s de nationale verkiezingen. Dat is een goede evolutie.

Verhofstadt: ‘Nationale onderwerpen bepaalden vroeger de Europese verkiezingen. Nu gaan de nationale verkiezingen over Europese onderwerpen, omdat de beslissingen daar genomen worden. Dat is een goede evolutie.’

Hebt u getwijfeld over het nastreven van een nieuw mandaat? U kon ook kiezen wijn te verbouwen in Italië.

Verhofstadt: ‘Voor mij is het de laatste keer dat ik deelneem. Ik ben net 65 geworden. Maar we willen de handschoen opnemen tegen degenen die aan de rechterzijde Europa willen kapotmaken. Dat laten we niet gebeuren.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud