Advertentie
analyse

Kleurenwiezen om de opvolging van Merkel

De Duitse vicekanselier Olaf Scholz heeft almaar betere kaarten om Angela Merkel op te volgen. ©EPA

Vijf weken voor de Duitse verkiezingen is er nog geen enkele zekerheid over de opvolging van Angela Merkel. De kanselier mengt zich in de electorale strijd om de kandidatuur van haar partijgenoot Armin Laschet te stutten. Maar uiteindelijk zullen de kleuren van de nieuwe coalitie allesbepalend zijn.

Niemand kan met zekerheid zeggen wie de opvolger van Angela Merkel wordt. Het enige wat lijkt vast te staan is dat voor het eerst sinds het ontstaan van de bondsrepubliek niet twee maar drie partijen nodig zullen zijn voor een meerderheid.

Er zijn officieel drie kanselierskandidaten. Voor de christendemocratische familie CDU/CSU (partijkleur zwart) is dat Armin Laschet. Voor de sociaaldemocraten (SPD) is dat Olaf Scholz (partijkleur rood) en voor de Groenen is dat Annalena Baerbock (partijkleur groen). Spelen nog mee: de liberale partij FDP (partijkleur geel) en misschien de links-radicale Die Linke (partijkleur donkerrood). Er is geen plaats voor de extreemrechtse Alternative für Deutschland (partijkleur blauw).

Merkel op campagne met Laschet

Hoewel Angela Merkel dit najaar na zestien jaar kanselierschap afscheid neemt van de nationale politiek, gooide ze zich zaterdag in het campagnegewoel. In Berlijn verscheen de christendemocrate aan de zijde van de kanselierskandidaat van haar conservatieve CDU, Armin Laschet, op een meeting.

'Ik ben er rotsvast van overtuigd dat hij de volgende kanselier wordt', stelde Merkel. Ze wees erop dat ze Laschet als sinds 1994 kent. 'Al die jaren heeft hij de waardigheid van elk individu hoog in het vaandel gedragen. Ik ben er zeker van dat hij zich ook door die attitude zal laten leiden als hij kanselier is.'

Ook Markus Söder, de leider van de Beierse CSU die met Laschet bikkelde om de nominatie als kanselierskandidaat, riep de Duitsers op voor de CDU'er te stemmen. 'Ik wil dat Armin Laschet kanselier wordt', zei hij.

Door met Laschet op campagne te gaan hopen Merkel en Söder de kandidatuur van de premier van de deelstaat Noordrijn-Westfalen te stutten. Na een resem blunders zakte Laschet de voorbije weken weg in de peilingen.

Laschet werd kanselierkandidaat van de CDU/CSU na een felbevochten strijd met Markus Söder, de minister-president van Beieren. De CSU'er is veel populairder dan Laschet, maar door de partijdiscipline kwam uiteindelijk de minister-president van Noord-Rijnland-Westfalen als dé kandidaat uit de bus.

Lachbui

Alles wat fout kon gaan voor Laschet ging daarna fout. Niet alleen bleek dat hij in zijn boek 'Die Aufsteigerrepublik' overvloedig 'geleend' had uit andere boeken. Maar de echte klap kwam toen Laschet in juli bij een bezoek, samen met president Frank-Walter Steinmeier, aan een door watersnood getroffen gebied in zijn deelstaat een onbedaarlijk lachbui kreeg.

Laschet was eerder al in opspraak gekomen door de manier waarop hij de coronacrisis had aangepakt. In zijn deelstaat speelde corruptie mee in de aankoop van de medisch materiaal.

Laschet had voor de start van de verkiezingsrace de beste papieren om Merkel op te volgen maar een reeks flaters heeft zijn blazoen ernstig besmeurd.

De juiste toon vinden blijft ook een eeuwig probleem voor hem. Bij de val van Kaboel was zijn eerste reactie dat een 'nieuw vluchtelingendrama zoals in 2015' voorkomen moest worden.

Laschet had voor de start van de verkiezingsrace de beste papieren om Merkel op te volgen. Als trouwe partijsoldaat had hij een perfect CDU-profiel, maar de reeks flaters heeft zijn blazoen ernstig besmeurd.

Groenen

Een gelijkaardig parcours reed Annalena Baerbock, de kanselierskandidate van de Groenen. Bij haar aanstelling leek ook zij een ideaal profiel te hebben om Merkel op te volgen. Een jonge vrouw die met frisse, duurzame gedachten Duitsland de nieuwe en nodige impulsen moest geven. Kort na haar aanstelling stootte de groene voorvrouw in de peilingen ook door naar de koppositie.

De groene kanselierskandidate Annalena Baerbock. ©Nicolas Armer/dpa

Maar dat beeld werd snel verstoord. Baerbock bleek haar biografie aardig bijgekleurd te hebben. Bovendien had ze neveninkomsten nooit aangegeven. Dat was extra vervelend omdat de Groenen de CDU de afgelopen jaren geregeld gelijkaardige praktijken aanwreven.

Baerbock moest de beker tot op de bodem leegdrinken want ook haar boek 'Jetzt' stond vol met 'geleende' passages. Plagiaat en Duitse politici, het lijkt een onuitroeibare combinatie. Baerbock deemsterde helemaal weg en de Groenen hebben de nodige moeite om nog in beeld te komen voor de parlementsverkiezingen.

Lachende derde

De lachende derde lijkt in dat scenario de huidige minister van Financiën, Olaf Scholz, te worden. Hij komt van heel ver. In november 2019 verloor hij nog de strijd om het voorzitterschap van de SPD, hoewel hij vicekanselier was.

De linkse fractie binnen de SPD vond hem te technocratisch. Scholz was jarenlang SPD-voorzitter en werd spottend Scholzomat genoemd omdat hij op automatische piloot de beslissingen van de toenmalige kanselier Gerhard Schröder goedkeurde.

Een constante is dat Scholz een straatlengte voorligt op Laschet of Baerbock als kanselierskandaat.

Maar Scholz maakte een spectaculaire comeback dankzij de coronacrisis. Door de 'zwarte nul' van de begroting opzij te schuiven en gul steun te verlenen aan het bedrijfsleven, maar ook door de invoering van de tijdelijke werkloosheid, kon Duitsland de ergste rampspoed vermijden. De populariteit van Scholz steeg, zodat de SPD zich genoodzaakt zag hem uiteindelijk toch kanselierskandidaat te maken. Ook daar scoort hij goed.

Kleurenwiezen

Als de Duitsers op 26 september naar de stembus trekken, kiezen ze geen kanselier maar een parlement. De krachtsverhoudingen tussen de partijen bepalen dus uiteindelijk wie kanselier wordt.

De essentie

  • Vijf weken voor de bondsdagverkiezingen is volslagen onduidelijk wie kanselier Angela Merkel opvolgt.
  • De CDU/CSU-kandidaat Armin Laschet beging veel blunders tijdens de kiescampagne.
  • De groene kandidate Annalena Baerbock geraakte in een lastig parket door niet-aangegeven bijverdiensten.
  • De SPD-kandidaat Olaf Scholz kan onverwacht de lachende derde worden in deze verkiezingsrace.

In de peilingen is er de jongste weken een constante: de CDU/CSU brokkelt stelselmatig af, terwijl de SPD bijna even groot is geworden. CDU/CSU zit op een gemiddelde van 23 procent, de SPD op 22 procent en de Groenen op circa 21 procent. Ook een constante is dat Scholz een straatlengte voorligt op Laschet of Baerbock als kanselierskandidaat. Sterker nog, zelfs leden van de CDU/CSU hebben nog liever Scholz als kanselier.

Wat wordt het? Een coalitie met twee partijen lijkt op dit moment uitgesloten, dus ook geen 'Groko' - de 'grote coalitie' tussen christendemocraten en sociaaldemocraten - meer. Blijven over: de Duitslandcoalitie (zwart-rood-geel), de Jamaicacoalitie (zwart-groen-geel) of de stoplichtcoalitie (rood-geel-groen). Heel misschien kan ook een rood-rood-groene coalitie ontstaan.

De Duitse kiezer deelt de kaarten op 26 september. Daarna mogen de politici kleurenwiezen. Om de volgende kanselier van Duitsland te worden, wordt het geen 'abondance', eerder 'miserie op tafel' .

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud