Luis in de pels Omtzigt bepaalt snelheid van Nederlandse formatie

Pieter Omtzigt heeft de sleutel van de Nederlandse kabinetsformatie in handen. ©ANP

Ontslagnemend premier Mark Rutte (VVD) wil snel een gesprek met CDA-parlementslid Pieter Omtzigt om diens partij in de Nederlandse kabinetsformatie te loodsen. Omtzigt houdt de boot af. Hij is 'altijd bereid' tot een gesprek, maar 'niet op dit moment'.

Pieter Omtzigt speelde een sleutelrol in de val van het kabinet-Rutte III. Door zijn onderzoekswerk in de toeslagenaffaire dwong hij de regering uiteindelijk tot ontslag in januari 2021. Het schandaal gaat over de onterechte vervolging van mensen die extra kindertoeslag trokken door ambtenaren van Financiën.

Bij de verkiezingen van maart 2021 won Rutte met zijn rechts-liberale partij wel de verkiezingen voor de Tweede Kamer, maar Omtzigt haalde 342.000 voorkeurstemmen en was in zijn eentje goed voor vijf van de 15 CDA-zetels.

De essentie

  • Ontslagnemend premier Rutte reikt de hand naar Pieter Omtzigt om de Nederlandse regeringsformatie vlot te trekken.
  • Kamerlid Omtzigt houdt de boot voorlopig af.
  • De steun van Omtzigt is nodig om het CDA opnieuw de Nederlandse regering in te loodsen.
  • Van luis in de pels wordt Omtzigt zo de scherprechter in de regeringsvorming.

Omzigt werd altijd al als een luis in de pels aangezien in de Nederlandse politiek, zelfs in zijn eigen partij. Maar als stemmenkanon heeft het CDA zijn steun wel nodig.

Het ging helemaal fout toen een wakkere fotograaf in maart bij het begin van de formatiegesprekken bij een 'verkenner' het briefje 'positie Omtzigt: andere functie' kon fotograferen. Hoewel Rutte aanvankelijk ontkende, bleek nadien wel degelijk over de toekomst van Omtzigt gepraat te zijn.

Het is niet een kwestie van iets goed of iets slecht te doen.
Mark Rutte
Ontslagnemende Nederlandse premier

Het werd er niet beter op toen uit de geheime notulen van een kabinetsraad bleek dat was aangedrongen om lastige parlementsleden zoals Omtzigt bij de les te houden. Dat veroorzaakte in Den Haag een enorme politieke crisis.

Voor heel wat partijen was de positie van Rutte onhoudbaar geworden en kon hij zichzelf niet opvolgen. Rutte wilde van geen wijken weten, waardoor de formatiegesprekken in het slop geraakten.

Nieuwe bestuurscultuur

Bovenaan op de Nederlandse politieke agenda staat nu een 'nieuwe bestuurscultuur'. De Tweede Kamer wil een tegenmacht zijn voor de regering en in open debat gaan over de kabinetsbeslissingen. Dat is altijd een punt geweest waarop Omtzigt hamerde. Rutte regeerde altijd met geheime compromissen. Dat tijdperk moet afgesloten worden, vinden veel Kamerleden.

Op dit moment ben ik niet in staat zulke gesprekken te voeren.
Pieter Omtzigt
Tweede Kamerlid voor het CDA

Rutte koos maandag voor een televisie-interview in 'Nieuwsuur' om zijn ideeën over die nieuwe bestuurscultuur te geven, in afwachting van een groot debat woensdag in de Tweede Kamer. De ontslagnemende premier is de afgelopen maanden erg bedreven geworden in verontschuldigingen. Rutte gaf toe dat hij als premier te sterk alles wilde controleren en dat dat ook tot vergissingen leidde. Desondanks wil Rutte 'niet opeens alles anders doen'. 'Het is niet een kwestie van iets goed of iets slecht te doen', voegde hij eraan toe.

Haast terloops stelde de premier aan het einde van het interview dat hij een gesprek wilde met Omtzigt om dingen uit te klaren. Rutte weet dat het CDA op een groen licht van Omtzigt zit te wachten om weer over regeringsdeelname te praten.

Scherprechter

Het Kamerlid zit al twee maanden thuis wegens 'oververmoeidheid' en houdt zich ver van het politieke debat. 'Op dit moment ben ik niet in staat zulke gesprekken te voeren', liet Omtzigt weten. Zolang hij niet beweegt, zit Rutte vast. Van Omtzigt is bekend dat hij niet wil dat Rutte opnieuw premier wordt.

Mariette Hamer nieuwe informateur

Mariëtte Hamer wordt woensdag vrijwel zeker benoemd tot nieuwe informateur. Ingewijden bevestigen dat de oud-fractievoorzitter van de PvdA de kabinetsformatie voort moet gaan helpen.

Woensdag debatteert de Tweede Kamer over het eindverslag van de huidige informateur, Herman Tjeenk Willink, ook van de PvdA. Volgens hem zijn er voldoende mogelijkheden voor verdere gesprekken over de vorming van een kabinet.

De 62-jarige Hamer is de voorzitter van de Sociaal-Economische Raad, waarin werkgevers, vakbonden en de overheid samenwerken. Het is een van de belangrijkste adviesorganen van de regering.

Voor het CDA is het nu moeilijk om een beslissing te nemen. Volgens Nederlandse media wordt vanuit de partijtop met Omtzigt gepraat. Niet alleen over de formatie, maar ook om hem aan boord te houden van de partij.

Want er is speculatie dat Omtzigt weleens een eigen partij kan stichten. Dat zou een doodsmak betekenen voor het CDA, dat al sterk in de verdrukking zit. De luis in de pels is plots de scherprechter van de Nederlandse politiek geworden.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud