analyse

Merkel wint in Europa, maar wankelt in Duitsland

Angela Merkel. ©BELGAIMAGE

De Franse president Macron suggereerde Ursula von der Leyen als voorzitter van de Europese Commissie. Voor haar partijgenoot Angela Merkel was het een aanbod dat ze niet kon weigeren, maar het dreigt haar regering te doen kapseizen.

De persoonlijke fotografe van Emmanuel Macron zette maandag een foto online van de Franse president, achteruit leunend en nadenkend in een groene sofa met de armen masculien opengespreid. De foto werd gisteren, toen het stof van het woelige tweedaagse overleg over de Europese topjobs was gaan liggen, gretig gedeeld op sociale media. Macron werd neergezet als de meester van het spel.

Macron was de bedenker van het finale voorstel voor de verdeling van de Europese topjobs, waarbij de Duitse minister van Defensie Ursula von der Leyen wordt voorgedragen als de nieuwe voorzitster van de Europese Commissie, premier Charles Michel (MR) voorzitter wordt van de Raad en Christine Lagarde, de Franse topvrouw van het Internationaal Monetair Fonds, naar de Europese Centrale Bank (ECB) verhuist.

Aantrekkelijk aanbod

Zo kreeg Macron wat hij wilde: een landgenote bij de ECB. Tegelijk was het een aantrekkelijk aanbod dat de Duitse bondskanselier Angela Merkel niet kon weigeren. Voor het eerst sinds 1967 mag een Duitse de Europese Commissie voorzitten en voor het eerst zal een vrouw aan de touwtjes trekken in het Berlaymontgebouw.

De benoeming van Von der Leyen is een reden om uit de regering te stappen.
Sigmar Gabriel
Gewezen vicekanselier voor de SPD

Bovendien gaat het met von der Leyen over een partijgenote en vertrouwelinge van Merkel. De CDU-politica maakt al sinds Merkel in 2005 kanselier werd deel uit van haar regeringen. Met Lagarde, met wie Merkel tijdens de eurocrisis intens samenwerkte, kan de kanselier het bovendien ook goed vinden.

Toch was het allesbehalve Merkels geliefkoosde uitkomst. Ze wilde dat de boegbeelden die bij de Europese verkiezingen naar voren geschoven werden een vooraanstaande rol zouden spelen. Omdat haar landgenoot Manfred Weber, de Spitzenkandidaat van Merkels Europese Volkspartij (EVP), over te weinig steun beschikte, trok ze de kaart van het Nederlandse sociaaldemocratische boegbeeld Frans Timmermans. De EVP werd bij de stembusgang de grootste, de sociaaldemocraten de tweede grootste partij.

Voorbijgestoken door groenen

Met haar steun voor Timmermans kon Merkel haar sociaaldemocratische coalitiepartner in eigen land paaien. De SPD, die in 2017 naar de verkiezingen trok met voormalig Europees Parlementsvoorzitter Martin Schulz, was teruggezakt tot een historisch dieptepunt van 20 procent en wilde voor de oppositie kiezen. Toch stapten de sociaaldemocraten in de regering nadat de christendemocraten er niet in waren geslaagd een coalitie te vormen met de liberalen en de groenen.

De SPD sprak af dat ze de regeringsdeelname dit najaar zou analyseren en er gaan almaar meer stemmen op om ermee te stoppen. Bij de deelstaatverkiezingen leed de partij enkele pijnlijke nederlagen en bij de Europese verkiezingen zakte ze terug tot 16 procent. Ze moest de groenen laten voorgaan als leider op links. Een oppositiekuur is meer dan ooit nodig. Dat vindt zeker de linkervleugel van de partij.

Merkel, die eerder al aankondigde dat ze bezig is aan haar laatste legislatuur, wil haar regering koste wat het kost op de rails houden en daarom was ze bereid het Commissievoorzitterschap aan de sociaaldemocraten te laten. Er wordt zelfs gefluisterd dat er in de regering een akkoord was om Schulz als Europees commissaris naar Brussel te sturen. In ruil voor die toegevingen zou de SPD de rit uitdoen.

G20-top

Tijdens de top van de G20 in het Japanse Osaka besprak Merkel het denkspoor-Timmermans met Macron, de Nederlandse premier Mark Rutte en de Spaanse premier Pedro Sánchez. Samen vormen zij de grote vier in Europa en allen zagen het plan zitten. Merkel beloofde dat ze haar eigen EVP ervan zou overtuigen een sociaaldemocraat te steunen.

Von der Leyen is bij ons de zwakste minister. Dat volstaat blijkbaar om Commissievoorzitter te worden.
Martin Schulz
Voormalig Europees Parlementsvoorzitter

Meteen bij de aanvang van een marathonvergadering van de Europese Raad zondagavond bleek evenwel dat het voorstel onhaalbaar was. De Bulgaarse premier Bojko Borisov sneerde dat ‘Merkel de leider is van de CDU, niet van de EVP’. Ook de conservatieve leiders van Ierland en Hongarije kwamen in het verzet.

De Europese top werd maandag afgebroken en begon pas dinsdagmiddag opnieuw. Toen legde Macron uiteindelijk de namen van Von der Leyen en Lagarde op tafel. Alle staats- en regeringsleiders stemden met het plan in, alleen Merkel onthield zich na een telefoontje naar Berlijn. De SPD protesteerde.

'Zwakste minister'

‘De regeringschefs wisselen posten uit, waardoor het proces van de Spitzenkandidaten dood is. Von der Leyen is bij ons de zwakste minister. Dat volstaat blijkbaar om Commissievoorzitter te worden’, tweette Schulz. ‘Als Merkel Von der Leyen zonder een akkoord in de regering benoemt, is dat een duidelijke inbreuk op de regels van de regering en een reden om de regering te verlaten’, stelde oudgediende Sigmar Gabriel, die tussen 2013 en 2017 vicekanselier onder Merkel was.

Bij de SPD is de zin nu groter dan ooit om een einde te maken aan haar lijdensweg in de regering. Voor Merkel eindigt de Europese top zo met een dubbel gevoel. Met Von der Leyen en Lagarde kreeg ze vertrouwelingen op belangrijke posten. µ

Of zoals Macron het op zijn persconferentie uitdrukte: ‘Als iemand mij kan uitleggen hoe dit akkoord Duitsland verzwakt, dat hij het dan doet.’ Vooralsnog kan niemand dat antwoord geven. Maar als de regering van Merkel valt, zitten we in een heel ander verhaal, want dan lonkt het pensioen voor das Mädchen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud