Misnoegde Oost-Duitsers omarmen rechts-radicaal AfD

Een verkiezingsbord van AfD in Zehdenick in de deelstaat Brandenburg ©AFP

De rechts-populistische AfD stevent zondag af op een zege bij verkiezingen in twee Oost-Duitse deelstaten. Dat kan de regering van Angela Merkel aan het wankelen brengen, uitgerekend nu een recessie dreigt.

‘Vollende die Wende’, oftewel: voltooi de omwenteling. Het is een van de slogans waarmee de rechtsradicale Alternative für Deutschland (AfD) zondag naar de kiezer trekt in de oostelijke deelstaten Brandenburg en Saksen. De partij roept de Oost-Duitsers op het werk af te maken, 30 jaar nadat ze massaal op straat zijn gekomen om de communistische DDR ten grave te dragen. Ze recupereerde daarvoor zelfs de leuze van de betogers in 1989: ‘Wir sind das Volk’.

De AfD speelt gretig in op het brede ongenoegen in Oost-Duitsland. Zelfs na drie decennia voelen veel Ossi’s zich tweederangsburgers in een eengemaakt Duitsland waar de West-Duitse elite nog altijd de plak lijkt te zwaaien. Het is een strategie die de AfD duidelijk geen windeieren legt. Volgens sommige peilingen zou de partij zondag weleens de grootste kunnen worden. Zeker in Brandenburg is het een nek-aan-nekrace met de oude machtspartij SPD.

De eerste voorspellingen van de uitslag worden verwacht kort na de sluiting van de stemlokalen om 18 uur.

Meer dan een protestpartij

Zoals populistische partijen elders in Europa profiteert de AfD van de onvrede over de traditionele politiek. Ze is echter meer dan een protestpartij, merkte het weekblad Der Spiegel onlangs op. Zeker in de Oost-Duitse deelstaten is de AfD uitgegroeid tot een volkspartij ‘die diepgeworteld is in het dagelijkse leven in veel gemeenten’. In Saksen levert de rechts-radicale partij bijna een kwart van de lokale mandatarissen.

Zelfs na drie decennia voelen veel Ossi’s zich nog altijd tweederangsburgers in het eengemaakte Duitsland.

Dat de voormalige DDR een uitstekend jachtterrein is voor de AfD bleek nog bij de Europese verkiezingen van eind mei, toen de partij in kiesdistricten in vier deelstaten - Brandenbrug, Saksen, SaksenAnhalt en Thüringen - met de meeste stemmen aan de haal ging, met uitschieters tot 32 procent. Een groot deel van de verkiezingskaart kleurde toen in het oosten blauw, de partijkleur van de AfD. ‘Gespaltenes Land’, besloot het weekblad Die Zeit, gespleten land.

Bij de deelstaatverkiezingen zondag zet de AfD het sloopwerk voort. Zelfs als de partij niet de grootste wordt - de jongste peilingen voorspellen een tweede plaats - zal ze het de gevestigde waarden aartsmoeilijk maken. Zolang de andere partijen een cordon sanitaire rond de AfD handhaven, ziet het ernaar uit dat ze alleen maar kunnen regeren door in Brandenburg en Saksen een coalitie met drie partijen op de been te brengen. Dat betekent doorgaans weinig goeds voor de slagkracht van het bestuur.

In de touwen

De dubbele stembusgang dreigt ook de ‘grote coalitie’ van bondskanselier Angela Merkel grondig dooreen te schudden. De samenwerking tussen het christendemocratische kartel CDU/CSU en de SPD is sowieso een liefdeloos verstandshuwelijk. Beide partijen waren na de verkiezingen van september 2017 tot elkaar veroordeeld omdat een alternatieve meerderheid niet mogelijk was. Sindsdien rollen de coalitiepartners van de ene ruzie in de andere, over pensioenen, belastingen en asielbeleid.

©Mediafin

Vooral bij de SPD dreigt het verzet tegen de ‘grote coalitie’ na zondag weer aan te wakkeren. De sociaaldemocraten hangen uitgeteld in de touwen na een reeks verkiezingsnederlagen en velen menen dat alleen een oppositiekuur de partij kan redden. Na de Europese verkiezingen van eind mei - toen de partij een dramatisch slechte score van 15,8 procent neerzette, een verlies van bijna 12 procentpunten - gaf voorzitster Andrea Nahles er de brui aan. In december beslist een partijcongres over haar opvolging.

Brokkenparcours

Ook bij de christendemocraten staat de barometer op onweer. Na aanhoudende kritiek gaf Merkel vorig jaar te kennen dat ze bezig is aan haar laatste termijn. In een ruk piloteerde ze haar vertrouwelinge Annegret Kramp-Karrenbauer, aka AKK, als partijvoorzitster en haar gedoodverfde opvolger als kanselier. Maar AKK reed de afgelopen maanden een brokkenparcours en slaagde er niet in de CDU een nieuw elan te geven. Bovendien is in de partij de roep om een stevige rechtse koers alleen sterker geworden.

Bij de formatie van hun ‘grote coalitie’ spraken de CDU en de SPD af in het najaar van 2019 een tussentijdse evaluatie te houden. Die komt er waarschijnlijk in de loop van oktober.

De bezinning komt op een slecht moment. De Duitse economie stevent af op een recessie en Berlijn moet een antwoord bieden op de impact van Trumps handelsoorlog en de brexit. Het is niet vanzelfsprekend om in die penibele situatie de stekker uit de regering te trekken.

Het alternatief is dat Merkels vierde regering blijft voortploeteren tot 2021. Met de kans dat de AfD inmiddels slapend rijk is geworden.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud