analyse

Nationalisme zegeviert in Britse verkiezingsrace

De partij van de Schotse premier Nicola Sturgeon ging in de regio met 48 van de 59 te verdelen parlementszetels aan de haal. Sturgeon eist dan ook al een nieuw onafhankelijkheidsreferendum. ©AFP

De Britse premier Boris Johnson heeft zijn slag thuisgehaald. Maar in zijn queeste naar electoraal succes en de brexit wakkerde hij het Schotse en Ierse nationalisme aan. Staat de deur op een kier voor de desintegratie van het Verenigd Koninkrijk?

'De Britse kiezers hebben de Conservatieven een krachtig mandaat gegeven, niet alleen om de brexit uit te voeren maar ook om het land te verenigen en het vooruitgang te doen boeken.' Tot die conclusie kwam de Britse premier, Boris Johnson, vrijdag na de overweldigende zege van zijn partij bij de Britse parlementsverkiezingen.

De leider van de tory's mag in het Lagerhuis dan voortaan wel kunnen terugvallen op een comfortabele meerderheid, een 'walk in the park' lijkt zijn mandaat allerminst te gaan worden. En niet alleen omdat het echte brexitwerk - de onderhandeling van een handelsverdrag met Europa in amper elf maanden - nog moet beginnen.

Nationalistische trom

In zijn zoektocht naar brede electorale steun voor het Britse vertrek uit de Europese Unie roerde de Conservatieve politicus de voorbije jaren de nationalistische trom in Engeland: de Britse gloriejaren zouden terugkeren zodra Londen het Europese juk van zich zou afgegooid hebben en weer controle zou hebben over zijn eigen lot, en nog belangrijker, zijn eigen geld.

48
zetels
In Schotland ging de Scottish National Party (SNP) met liefst 48 van de 59 te verdelen zetels aan de haal.

Met die boodschap raakten de voorstanders van een brexit, onder wie Johnson, in de aanloop naar het referendum van juni 2016 al een gevoelige snaar in Engeland en Wales. Zij stemden destijds dan ook voor een vertrek uit de EU.

Maar in Schotland en Noord-Ierland, de twee andere regio's die al eeuwen deel uitmaken van het Verenigd Koninkrijk, had die strategie een omgekeerd effect. Daar was het 'Remain'-kamp aan de winnende hand.

Brexit

Dat sentiment is 3,5 jaar later niet veranderd. De parlementsrace draaide in Schotland en Noord-Ierland uit op een zege voor de nationalistische partijen die voorstander zijn van een verlengd verblijf in de EU.

Laat ik duidelijk zijn, meneer de eerste minister. Wij vragen u of andere politici in Westminster niet om toelating voor een onafhankelijkheidsreferendum. Het Schotse volk heeft daar gewoon recht op.
Nicola Sturgeon
Schotse premier

In Schotland ging de Scottish National Party (SNP) met liefst 48 van de 59 te verdelen zetels aan de haal. In Noord-Ierland veroverden de republikeinse partijen voor het eerst de meeste zetels in het Lagerhuis. De Noord-Ierse unionisten van de DUP, die de Conservatieve regering de voorbije 2,5 jaar gedoogden, incasseerden klappen.

Door de uitvoering van de brexit tot de absolute inzet van de parlementsverkiezingen te bombarderen heeft Boris Johnson met andere woorden het nationalisme in Schotland en Noord-Ierland flink aangewakkerd.

Schots referendum

En de nationalistische leiders in die regio's lijken ook vastbesloten wat met die electorale steun te doen. 'Boris Johnson mag dan wel een mandaat gekregen hebben om Engeland terug te trekken uit de Europese Unie. Hij heeft geen mandaat om met Schotland hetzelfde te doen', stelde de Schotse premier Nicola Sturgeon vrijdag.

Mary Lou McDonald, de partijleider van Sinn Fein, begon vrijdag al te dromen van een referendum over de hereniging van het Ierse eiland. ©AFP

Ze is vast van plan haar Britse collega nog voor Kerstmis een brief te sturen met een niet mis te verstane boodschap: het Schotse volk heeft het recht zijn lot in eigen handen te nemen en over zijn eigen toekomst te beslissen. De leider van de SNP eist een nieuw referendum over een Schots vertrek uit het Verenigd Koninkrijk.

'Laat ik duidelijk zijn, meneer de eerste minister. Wij vragen u of andere politici in Westminster niet om toelating (voor een onafhankelijkheidsreferendum, red.). Het Schotse volk heeft daar gewoon recht op. En als leider van een partij die in Schotland verslagen werd, kan u de Schotten dat recht niet ontzeggen', poneerde Sturgeon op een persconferentie.

Het zou niet de eerste keer zijn dat de Schotten zich kunnen uitspraken over afscheuring van het VK. In september 2014 vond al eens een volksraadpleging over de kwestie plaats. Toen verwierp ruim 55 procent van de kiezers de onafhankelijkheidspiste.

Ierse hereniging

Ook de Noord-Ierse nationalisten begonnen vrijdag al te dromen van een referendum over hereniging met de Ierse republiek. 'We koersen af op een referendum over de grens tussen Ierland en Noord-Ierland. Ik kan geen definitieve datum naar voren schuiven maar we moeten nu al met het voorbereidende werk beginnen, het debat voeren over een nieuw Ierland en over een grondwetswijziging zodat we klaar staan als het zover is', zei Mary Lou McDonald, de leider van Sinn Fein.

Decennia keken de unionisten voortdurend over hun schouder en waren ze ervan overtuigd dat de Ierse nationalisten de grootste bedreiging vormden. Maar ironisch genoeg blijkt dat nu het Engelse nationalisme te zijn.
Mike Nesbitt
Ex-leider Ulster Unionist Party

Volgens haar hebben de Noord-Ierse unionisten geen reden om bang te zijn. 'Dit is een grote kans voor iedereen die op het eiland woont', meent ze.

De unionistische partijen zijn vooral teleurgesteld in de Britse Conservatieven. Ze voelen zich verraden door Johnson en de brexitdeal waarmee hij instemde. 'Decennia keken de unionisten voortdurend over hun schouder en waren ze ervan overtuigd dat de Ierse nationalisten de grootste bedreiging vormden. Maar ironisch genoeg blijkt dat nu het Engelse nationalisme te zijn', stelde Mike Nesbitt, een voormalige leider van de Ulster Unionist Party (UUP), bij de Britse openbare omroep BBC.

Boris Johnson lijkt de volgende maanden en jaren alle zeilen te mogen bijzetten om de nationalistische geest weer in de fles te krijgen in Schotland en Noord-Ierland als hij wil voorkomen dat het Verenigd Koninkrijk, als gevolg van zijn vurige wens om de EU de rug toe te keren, uit elkaar valt.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud