Ongekende protestgolf rolt over Wit-Rusland

Duizenden Wit-Russen trokken de straat op om de verkiezingsresultaten aan te vechten. ©AFP

Veel Wit-Russen pikken het niet dat president Aleksandr Loekasjenko zondag de verkiezingsoverwinning geclaimd heeft. Maar hun protest botst op zwaar politiegeweld.

In Wit-Rusland zijn zondag en maandag duizenden mensen de straat opgetrokken om te protesteren tegen de uitslag van de presidentsverkiezingen. Volgens het centrale kiesbureau werden die voor de zesde opeenvolgende keer overtuigend gewonnen door president Aleksandr Loekasjenko (65). Hij zou met 80,2 procent van de stemmen zijn belangrijkste uitdager, de 37-jarige Svetlana Tichanovskaja, ver achter zich gelaten hebben. Volgens de officiële cijfers kon zij slechts 9,9 procent van de kiezers overtuigen.

Veel Wit-Russen verwerpen die uitslag en beschuldigen de autoriteiten van massale fraude. Na het sluiten van de stembureaus braken zondag protesten uit in zeker 33 steden en dorpen. Hoewel de politie in enkele kleinere steden weigerde in te grijpen, botsten de demonstranten elders op zwaar politiegeweld. Volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken werden 3.000 betogers opgepakt, van wie 1.000 in Minsk. Meer dan 50 burgers en 39 agenten raakten gewond. Er zou zeker één dode gevallen zijn toen een politievoertuig op een menigte inreed.

'Gewonnen van de angst'

De oppositie is niet van plan zich zomaar te laten intimideren. Op een persconferentie kondigde ze maandag aan dat ze de verkiezingsuitslag betwist en dat de protesten doorgaan tot Loekasjenko instemt met een vreedzame dialoog. Het is voor het eerst in 26 jaar dat de oppositie zo sterk staat in een land dat beschouwd wordt als de laatste dictatuur in Europa. 'We hebben alleen al gewonnen omdat we onze angst en onze onverschilligheid en apathie voor de politiek overwonnen hebben. Zulke overwinningen zijn belangrijker dan alle andere overwinningen', verwoordde oppositiekandidate Tichanovskaja het.

We hebben al gewonnen omdat we onze angst en onze onverschilligheid en apathie voor de politiek overwonnen hebben.
Svetlana Tichanovskaja
Oppositiekandidate

De oud-lerares Engels verscheen op het toneel nadat haar man, een bekende blogger, eind mei werd opgepakt. Terwijl andere oppositiekandidaten in de gevangenis belandden of het land moesten ontvluchten, raakte haar kandidatuur er toch door, waarschijnlijk omdat Loekasjenko haar als vrouw ongevaarlijk achtte. Dat bleek een misrekening. De voorbije weken lokten haar campagnebijeenkomsten tienduizenden Wit-Russen. Omdat minstens acht leden van haar campagneteam werden opgepakt, leeft ze sinds kort ondergedoken. Ze verscheen enkel kort in het openbaar om te stemmen en een persconferentie te houden.

Verdwenen stembiljetten

Tichanovskaja's verhaal is tekenend voor hoe Loekasjenko repressie inzet als laatste redmiddel om nog eens vijf jaar aan de macht te blijven. Maandag waarschuwde hij nog eens dat hij geen revolutie zal dulden. ''We zullen daar een passend antwoord op geven. We laten het land niet verscheuren', zei hij.

Hoewel Loekasjenko aanvankelijk populair was, is de liefde van de Wit-Russen na 26 jaar bewind sterk bekoeld. Om de monsterscore van zondag te halen moest hij zwaar frauderen. Internationale waarnemers waren niet toegelaten, onafhankelijke journalisten kregen geen accreditatie en er werd zwaar gesjoemeld in de kiesbureaus. Op sociale media deed onder meer een filmpje de ronde van een vrouw die uit het raam van een stembureau klimt met zakken stembiljetten.

Tal van Europese toppolitici veroordeelden maandag de gebeurtenissen in Wit-Rusland. Ze riepen op de opgepakte demonstranten vrij te laten en de stemmen eerlijk te tellen. De Russische president Vladimir Poetin koos samen met zijn Chinese evenknie Xi Jinping wel de kant van Loekasjenko. Hij zond maandag zijn felicitaties en zei graag nauwer met Wit-Rusland te willen samenwerken.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud