Opvolg(st)er Theresa May moet brexit klaren én partij redden

Theresa May ©REUTERS

Maandag zijn de kandidaten voor de opvolging van de Britse premier Theresa May bekend. Het duurt nog tot eind juli voor we weten wie de leiding bij de tory’s overneemt en de nieuwe premier wordt.

Het brokkenparcours van May is indrukwekkend. Ze was bijna drie jaar premier nadat ze David Cameron in 2016 was opgevolgd. Ze verloor in 2017 de vervroegde verkiezingen die ze zelf had uitgeschreven en zo haar meerderheid in het Lagerhuis. In dat Lagerhuis verloor ze driemaal de stemming over haar brexitakkoord met de Europese Unie. Uiteindelijk dwong haar totaal verscheurde partij haar tot aftreden op 7 juni, al blijft ze zeker tot eind juli aan als dienstdoend premier.

De ravage die is aangericht is groot. De brexitsaga is uitgedraaid op een hopeloze puinhoop. Mays conservatieve partij zakte weg van de eerste naar de vijfde plaats bij de Europese verkiezingen van mei.

Haar opvolger komt voor dezelfde problemen te staan. De kleurrijke Boris Johnson maakt van de elf kandidaten die zich nu al hebben aangemeld veruit het meeste kans.

Opvallend is dat de meeste kandidaten voor 31 oktober de Europese Unie willen verlaten, liefst met, maar desnoods zonder akkoord. Dat vergroot de kans op een harde brexit.

Een enkeling wil gewoon het akkoord ondertekenen en dan verder gaan, een minderheidsstandpunt. Iedereen wil de brexit wel realiseren voor nieuwe algemene verkiezingen, want zonder brexit lijkt een overwinning van Labour onvermijdelijk.

Topkandidaat, flamboyant en opportunistisch

Boris Johnson, columnist, ex-minister en ex-burgemeester

Volgens opiniepeilingen en bookmakers is Boris Johnson (54) op voorhand al de winnaar in de strijd om de opvolging van May. De flamboyante politicus, ex-burgemeester van Londen en gewezen minister van Buitenlandse Zaken onder May was in de aanloop naar het brexitreferendum een van de gangmakers van de Leave-campagne.

Johnson is echter erg opportunistisch en rekent vooral zijn eigen politieke winst uit. Hij belooft de brexit voor 31 oktober te realiseren, liefst met een akkoord, maar als het moet zonder. Volgens Johnson staat het overleven van de partij op het spel, zonder de brexit is de partij dood. Hij ziet zichzelf als de ideale man om Labour bij de volgende verkiezingen van een overwinning te houden.

Boris Johnson maakt het meest kans. ©AFP

Een blijver die ‘born-again brexiteer’ werd

Jeremy Hunt, minister in elke regering sinds 2010

Jeremy Hunt (52) bekleedde verschillende ministeriele functies sinds de tory’s in 2010 opnieuw aan de macht kwamen. Hij stond net als May in het Remain-kamp maar zag het licht na het referendum en noemt zich nu ‘born again brexiteer’. Hunt wil de brexit realiseren met de conservatieven en de Ierse coalitiepartner DUP, zonder steun van Labour. Voor hem is de Europese deadline van 31 oktober niet onoverkomelijk. Als het wat langer moet duren, is dat echter ook goed. Hunt is een tegenstander van een harde brexit en verklaarde onlangs nog dat dat ‘politieke zelfmoord’ zou zijn.

Doorduwer wil snelle brexit

Dominic Raab, gewezen brexitminister

Dominic Raab (45) was vier maanden brexitminister en zegde toen de job op uit onvrede over de lijn die May volgde. Hij wil de Ierse backstop onderhandelen en als dat niet lukt, zal hij ‘duidelijk’ zijn tegenover Brussel, heeft hij aangekondigd. Een harde brexit schrikt hem niet af: ‘Als je niet bereid bent de onderhandelingstafel te verlaten, is de overkant niet gefocust.’
Raab is bereid het parlement links te laten liggen om een ‘no deal’ af te dwingen. Na de brexit moet er een handelsakkoord met de Europese Unie komen naar Canadees model.

Onderhandelen tot er een akkoord is

Michael Gove, gewezen columnist en staatssecretaris voor Milieu

Michael Gove (51) kreeg goede punten voor zijn werk op het milieudepartement. Hij is een overtuigd brexiteer, maar is tegelijk bereid tot compromissen. Hij steunde de voorstellen van May in de drie stemrondes. Gove wil het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie met een akkoord.

Hij is een tegenstander van een harde brexit en wil desnoods de onderhandelingen over 31 oktober heen tillen. Een harde brexit zou ingaan tegen de belangen van het Verenigd Koninkrijk, meent hij. Hij rekent op een ‘wedstrijd van ideeën’ om uit de brexitimpasse te geraken.

Rivale May ruikt haar kans met brexit

Andrea Leadson, leider van het Lagerhuis

Andrea Leadsom (56) verloor in 2016 verloor de strijd om het leiderschap van May. Nu was ze de laatste die de regering verliet voor de premier tenonder ging. Leadsom heeft altijd tot het ‘leave’-kamp behoord en stelt nu duidelijke voorwaarden: geen vervroegde verkiezingen, geen tweede referendum en geen verlenging van de deadline.

Als het voorstel niet te onderhandelen valt, wil Leadsom werken met kleinere tussenakkoorden om een ‘gemanagede’ brexit mogelijk te maken. De deelaspecten waar beide partijen akkoord over gaan, moeten dan in september op een speciale top bekrachtigd worden. Het probleem is dat Europa die werkwijze heeft verworpen. Als Leadsom de deadline niet wil opschuiven, komt dat neer op een harde brexit.

Excentriek, maar realistisch

Rory Stewart, staatssecretaris van Ontwikkelingshulp

Rory Stewart (46) is wat excentriek: hij voert campagne met de dichter T.S. Elliot en ijvert er nog altijd voor om in de Europese Unie te blijven. Hij is tegelijk ook realistisch. Volgens hem is de enige weg om uit de brexitpuinhoop te raken gewoon het akkoord dat May bereikte goed te keuren, ook als dat meer tijd vergt dan nu gepland.

Rory Stewart. ©AFP
Sinds de campagne is begonnen, houdt Johnson zich ver van alle media die hij anders maar al te graag opzoekt. Hoe hij de brexit wil realiseren, is niet duidelijk. De kans op een harde brexit is bij hem zeer groot. Als premier levert hij gegarandeerd politiek vuurwerk.Hunt vermoedt dat als er een harde brexit komt, er ook een motie van wantrouwen en vervroegde verkiezingen zullen komen. In dat geval zou Labour de verkiezingen winnen, denkt de miljardair. Na de brexit wil Hunt de Britse economie met een ‘turbo’ veranderen: hoog-technologisch, groen, voor het bedrijfsleven en voor samenwerking met Europa. Soms is hij wat verstrooid: hij omschreef zijn Chinese vrouw eens als Japanse.Gove waarschuwt, net als Johnson, dat de brexit gerealiseerd moet worden voor de algemene verkiezingen, anders vreest hij een stevige overwinning van Labour. Opmerkelijk is dat hij bereid is om de Europese onderdanen die momenteel in het Verenigd Koninkrijk wonen gratis het Britse burgerschap te geven en op die manier de delicate kwestie van de rechten van de EU-onderdanen na de brexit te omzeilen.Leadsom wil daarnaast een nieuwe sociale politiek ontwerpen omdat het ‘de volgende generaties zal tekenen’. Ze wordt door velen als een outsider beschouwd, ondanks haar verleden én haar houding in de discussie over de brexit.Om dat doel te bereiken rekent hij op gematigden uit de Labourfractie, maar met een ‘grote meerderheid’ uit het kamp van de conservatieven. Stewart is wel tegen een tweede referendum. Hij heeft goede banden met het Britse koningshuis: hij gaf les aan prins William en prins Harry.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect