analyse

Overleeft Franse premier lokale verkiezingen?

Kan Edouard Philippe premier van president Emmanuel Macron (op de voorgrond) blijven? ©EPA

In Frankrijk vindt vandaag met drie maanden vertraging de tweede ronde van de gemeenteraadsverkiezingen plaats. Alle ogen zijn gericht op premier Edouard Philippe. Wordt hij weer burgemeester in Le Havre? Kan hij zijn post houden als premier? Niets is zeker.

De eerste ronde van de Franse gemeenteraadsverkiezingen vond plaats op 15 maart, op een moment dat Frankrijk vanwege de coronapandemie in lockdown ging. Dat leverde een erg lage opkomst op én een klinkende nederlaag voor LREM, de partij van president Emmanuel Macron.

In 30.143 van de 35.065 gemeenten was de strijd in de eerste ronde beslecht. Daar haalde een kandidaat op 15 maart al een meerderheid van de stemmen. Meestal was dat de zetelende burgemeester. In 4.922 andere gemeenten, onder meer in alle grote stedelijke agglomeraties, drong een tweede ronde zich op om de politieke kaarten te verdelen.

Al snel was duidelijk dat die tweede ronde er door de opmars van Covid-19 niet meteen zat aan te komen. Nu Frankrijk de coronacrisis onder controle heeft en heel wat van de lockdownmaatregelen zijn afgebouwd, is het zondag 28 juni dan toch zover. 

Breuklijn

Politieke analisten speculeren er al geruime tijd op dat Macron de tweede ronde zal aangrijpen als breuklijn. Dat moet het tijdperk na Covid-19 inluiden. En - zoals het refrein inmiddels telkens opnieuw gaat - de wereld zal er niet hetzelfde uitzien.

De strijd tegen het coronavirus leverde Macron alvast geen populariteit op. De waardering voor de president zakte in de peilingen onder 40 procent. 

De aanpak van de coronacrisis verklaart niet alles. Terwijl Macron worstelt met zijn imago van arrogante betweter, stijgt de flegmatieke premier Philippe wel in de poppolls. Hij kan rekenen op waardering voor zijn aanpak en het vertrouwen in hem zit boven 50 procent. Kortom, de premier heeft 15 tot 16 procentpunten voorsprong op zijn baas.

Le Havre

De eerste uitdaging voor Philippe is het behoud van de burgemeesterssjerp in Le Havre. Hij won de eerste ronde met 43,9 procent van de stemmen, voor de communist Jean-Paul Lecoq (35,9 procent). De overwinning zondag is niet verzekerd. Er kan zich een links front vormen, zodat de huidige burgemeester alsnog de duimen moet leggen.

Philippe komt op als onafhankelijke kandidaat. Hij heeft nog steeds geen partijkaart van LREM op zak. Voorheen was hij lid van de conservatieve Les Républicains. Maar de premier staat op zijn onafhankelijkheid, ook politiek.

Philippe komt in Le Havre op als onafhankelijke kandidaat. Hij heeft nog steeds geen partijkaart van LREM op zak.

Als hij in Le Havre wint, zou hij wel eens snel opnieuw in de Normandische havenstad kunnen belanden, want de president wikt en weegt een regeringsherschikking. Al geruime tijd voert Macron consultaties over het tijdperk na de coronacrisis. De verkiezingen zondag moet aangeven dat het 'nieuwe normaal' nu echt wel van kracht is.

Voor de laatste rechte lijn naar de presidentsverkiezingen in 2022 wil Macron daarom zijn presidentschap meer aanzien geven, zonder daarom aan zijn principes te sleutelen. Sommige grote hervormingen lijken sine die uitgesteld, zoals de fameuze pensioenhervorming.

Bovendien beseft Macron dat hij een relancebeleid zal moeten voeren om Frankrijk uit het diepste economisch moeras sinds de Tweede Wereldoorlog te trekken. De begrotingsorthodoxie wordt gelost. Met andere woorden: het tekort en de staatsschuld gaan flink oplopen. Niet voor niets spant Macron zich in om de relance gedeeltelijk op Europees vlak uit te voeren, dat moet de druk een beetje van de ketel halen.

Herschikking

Het is gebruikelijk dat een president zijn regering herschikt als zijn partij een nederlaag lijdt bij een verkiezing. LREM, een partij die pas sinds 2017 bestaat, heeft geen goede lokale basis en dat maakt haar kwetsbaar. De nederlaag bij de gemeenteraadsverkiezingen was ingecalculeerd. Officieel weigert Macron daar een nationale conclusie uit te trekken.

Premier Philippe vervangen stelt president Macron voor een dilemma. Als hij zich van de populaire politicus ontdoet, verbetert dat niet noodzakelijk zijn eigen populariteit.

Een regeringsherschikking geeft wel een signaal aan de kiezer dat de president het geweer van schouder wil veranderen. En dan komt Philippe opnieuw in beeld. Philippe vervangen stelt Macron voor een dilemma. Als hij zich van de populaire politicus ontdoet, verbetert dat niet noodzakelijk zijn eigen populariteit. Bovendien bestaat het risico dat Philippe zelf zijn kansen waagt in 2022.

LREM is een samenraapsel van linkse en rechtse politici. Macron werd in 2017 verkozen omdat hij die oude politieke tegenstelling wilde overbruggen. Maar de tegenstelling blijft terugkomen. Vanuit de linkerzijde staat de president onder druk om een premier met een linkser profiel in het zadel te hijsen. De meest genoemde naam is die van Jean-Yves Le Drian, de huidige minister van Buitenlandse Zaken. Voor een rechts profiel wordt Bruno Le Maire, nu minister van Economie, getipt.

Sarkozy

Maar in verschillende kranten manen anonieme bronnen uit het Elysée aan tot voorzichtigheid. Blijkbaar heeft de president zelf nog niet beslist. Niet alle presidenten veranderen van premier. In 2010, anderhalf jaar voor de verkiezingen, wankelde de positie van François Fillon als premier van president Nicolas Sarkozy eveneens serieus. Uiteindelijk hield Sarkozy zijn premier aan boord. Fillon vervangen kon meer problemen dan winst opleveren voor de president.

Als Macron de gedachtegang van Sarkozy volgt, zit Philippe op rozen. Anders wacht een terugkeer naar Le Havre, met of zonder burgemeesterssjerp.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud