Parlement verliest eerste ronde in Europese stoelendans

©AFP

Ook in het Europees Parlement is het klassieke tweepartijensysteem dood en begraven. Maar de versplintering knaagt aan de invloed van het halfrond in Europa. In de race om de topjobs is het nu al op achtervolgen aangewezen.

De Europese verkiezingen stellen de Unie voor een serieus dilemma. 51 procent van de kiezers daagde op. Dat is 7 procentpunten meer dan in 2014 en dat kan tellen. Sinds 1979, bij de eerste rechtstreekse verkiezingen voor het Europees Parlement, was de opkomst in vrije val.

Tegelijk zetten de Europese verkiezingen een punt achter de meerderheid van de twee grote politieke families, de centrumrechtse EVP en de sociaaldemocraten van S&D, in het halfrond. De liberale Alde nestelt zich in het midden van het bed, met de hulp van een 21-koppige delegatie van En Marche, de partij van de Franse president Emmanuel Macron. Ook de groenen en extreemrechts leggen meer gewicht in de schaal.

Viktor Orbán

De kansen van Manfred Weber om Juncker op te volgen zijn kleiner geworden omdat hij te coulant was voor de Hongaarse premier Viktor Orbán.

Op de Europese Raad, de vergadering van EU-leiders, is die politieke versplintering al langer zichtbaar. Het migratiedossier bijvoorbeeld wordt er systematisch geblokkeerd door de Hongaarse premier Viktor Orbán, en de Poolse nationalisten van de PiS. Italië stuurt aan op een open oorlog met Europa over zijn begroting. De almacht van de Duitse kanselier Angela Merkel tijdens de eurocrisis is fel getaand en Macron probeert op elke Europese top de eerste viool te spelen. Macron krijgt daarvoor vaak ruggensteun van zijn liberale collega’s uit België en Nederland.

De versplintering in Europa leidt dus tot nieuwe machtsverhoudingen, zowel tussen de lidstaten onderling als tussen de landen en het parlement. De arena voor die machtsstrijd wordt de benoeming van de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de Unie.

Hoofdsteden

Voor het Europees Parlement is de eerste manche slecht verlopen. Het halfrond probeert al langer een vuist te maken tegen de macht van de hoofdsteden. In 2014 testte het met succes de formule van Spitzenkandidaten uit - een Europees boegbeeld van een fractie die tegelijk kandidaat-Commissievoorzitter was.

Europese leiders, en vooral Merkel, liepen niet warm voor dat systeem. Maar ze werden in 2014 een dag na de verkiezingen geconfronteerd met een voldongen feit. Jean-Claude Juncker had met tegenpool Martin Schulz afgesproken dat de partij met de meeste stemmen de functie kreeg.

Nu blijft elke fractie in het parlement achter de eigen kandidaat staan. Dat verkleint de kans voor de Duitser Manfred Weber (EVP) om Juncker op te volgen. Weber heeft niet het profiel van een groot leider, en hij was lang te coulant voor Orbán, die nu geschorst is als lid van de EVP. Maar Orbán wil graag bij de EVP blijven en heeft daarvoor zelfs een controversiële gerechtelijke hervorming on hold gezet. Het systeem van de Spitzenkandidaten loslaten, betekent machtsverlies voor het Europees Parlement.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud