Schots parlement heeft meerderheid voor nieuw referendum

De Schotste premier Nicola Sturgeon ©AFP

In het Schots parlement is er met de groenen een meerderheid voor een tweede onafhankelijkheidsreferendum. Londen wil daar niet van weten.

Met 64 zetels komen de Schotse nationalisten van de SNP in het 129-koppig parlement één zetel tekort om een absolute meerderheid te behalen. Maar Sturgeon weet zich gesteund door de groenen (8 zetels), waardoor een meerderheid van het nieuwe parlement gewonnen is voor de organisatie van een nieuw referendum over Schotse onafhankelijkheid.

Bij het vorige referendum in 2014 stemde 55 procent voor verblijf in het VK, maar dat was voor de brexit. Een nog ruimere meerderheid (62 procent) stemde tegen het Britse vertrek uit de Europese Unie.

Niettemin komt de SNP met de vierde kieszege op rij sinds 2007 versterkt uit de verkiezing. En dat Sturgeon slechts één zetel tekort komt voor een meerderheid, is an zich frappant. Het getrapt Schotse kiessysteem is eigenlijk zo opgesteld dat het erg moeilijk is voor één partij om een meerderheid te halen.

Mocht Londen geen referendum toestaan zou dit overtuigend bewijzen dat het Verenigd Koninkrijk geen partnerschap van gelijken is
Nicola Sturgeon
Scottish Nationalist Party

Enerzijds zijn er kiesdistricten, naar Brits model. Daar wint de kandidaat met de meeste stemmen. Van de 73 districten won de SNP er 62, de Conservatieven waren tweede met 5. De overige 67 zetels voor het parlement in Edinburgh worden proportioneel toegekend op basis van de score op regionale lijsten, waarbij in de feiten de 'direct' gehaalde zetels in mindering komen.

De SNP wil het referendum over Schotse afsplitsing van het Verenigd Koninkrijk, in 1707 ontstaan via een vrijwillige 'Act of Union', eind 2023 houden. Maar de Britse premier Boris Johnson heeft al gezegd de raadpleging niet toe te staan. Ook de Britse minister van Kabinetszaken Michael Gove wil niet van een referendum weten. Hij roept de Britse en Schotse regeringen op om zich te concentreren 'op dingen die ons verenigen, in plaats van op constitutionele veldslagen', aldus de vertrouweling van Brits premier Boris Johnson. Debatten over referenda leiden volgens hem de aandacht af van kwesties die belangrijk zijn voor de mensen in Schotland en in het Verenigd Koninkrijk.

Zonder toestemming van Londen is een referendum volgens de meeste experts niet rechtsgeldig. De Scotland Act van 1998 - die het Schotse deelstaatparlement creëerde - stipuleert namelijk dat 'de grondwet' de exclusieve bevoegdheid van Westminster, het Brits parlement in Londen dus, blijft.

Sturgeon, die niet van plan is zoals de Catalanen in 2017 een referendum zonder federale zegen te organiseren, noemt een tweede referendum op basis van het kiesresultaat 'een kwestie van democratie'. 'Mocht Londen geen referendum toestaan zou dit overtuigend bewijzen dat het Verenigd Koninkrijk geen partnerschap van gelijken is. Meer nog, dat Westminster het VK niet langer als een vrijwillige unie ziet'.

Pleidooi voor eenheid

Londense burgemeester Khan herverkozen

De Londense burgemeester Sadiq Khan (50) is herkozen als burgervader van Londen. De Labour-politicus haalde het van Shaun Bailey, die kandidaat was voor de conservatieven van premier Boris Johnson. Hij kreeg 55 procent van de kiezers achter zich.

Khan volgde vijf jaar geleden Boris Johnson op. Voor Labour is de verkiezing van Khan in de grootste stad van het land een opsteker. Bij de lokale verkiezingen in Engeland leed de partij zware verliezen, wat tot een leiderschapscrisis heeft geleid.

Johnson pleitte na de overwinning van de SNP voor eenheid van de verschillende landsdelen van het Verenigd Koninkrijk. 'Het is mijn hartstochtelijke overtuiging dat het in het belang is van de inwoners van het Verenigd Koninkrijk, en vooral van de inwoners van Schotland, als we samenwerken' schreef hij in een zaterdagavond gepubliceerde brief aan Sturgeon.

Johnson nodigde Sturgeon uit voor een ontmoeting met zijn regering en de leiders van de andere landsdelen, Wales en Noord-Ierland, om te praten over hoe de gemeenschappelijke uitdagingen best aangepakt worden. Johnson schreef een gelijkaardige brief aan Mark Drakeford, de regeringsleider van Wales, die de parlementsverkiezingen daar ook duidelijk gewonnen heeft.

Labour kreeg een zware klap bij de lokale verkiezingen, door de macht over verschillende besturen kwijt te raken en door ook het kiesdistrict Hartlepool te verliezen in een bijverkiezing. Hartlepool is steeds een bolwerk geweest van Labour.

In Wales was er een lichtpuntje: daar haalt de partij 30 van de 60 zetels binnen, een evenaring van haar beste resultaat. Sinds de creatie van het Welshe parlement in 1999 is Labour altijd de grootste geweest. Voor de pandemie stond de partij in peilingen op verlies. Maar de kiezers lijken haar nu toch beloond te hebben voor de doortastende aanpak van de coronacrisis.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud