nieuwsanalyse

Socialist Costa dingt naar gunst Portugees met budgetdiscipline

De Portugese premier António Costa hoopt zondag een tweede mandaat te krijgen van de Portugese kiezer. De centrumkiezer poogt hij te verleiden door begrotingsdiscipline te beloven, de linkse kiezer spiegelt hij een verhoging van het minimumloon voor. ©REUTERS

Al vijf jaar zit Portugal in een positieve flow. Door budgetdiscipline met linksere recepten te verzoenen werkte de socialist António Costa zich in de gunst van de bevolking én Europa. Hij loopt zich warm voor een bisnummer.

April 2011. In Europa gaan opnieuw alarmbellen af. Na Griekenland en Ierland biecht Portugal op dat het kopje-onder dreigt te gaan zonder een internationale reddingsboei. Liefst 78 miljard euro pompen de Europese Unie en het Internationaal Monetair Fonds uiteindelijk in het Zuid-Europese land met een bruto binnenlands product van toen zowat 176 miljard euro.

De episode leverde Portugal al snel de stempel 'probleemkind' van Europa af. Vijf jaar nadat de bakermat van de fado van onder het juk van de internationale geldschieters gekropen is, is haar imago in de wereld helemaal veranderd.

Portugal is niet langer het land van kneusjes. Het kroonde zich in 2016 tot Europees kampioen voetbal, won een jaar later het Eurovisiesongfestival en levert sinds 2017 met António Guterres de baas van de Verenigde Naties. Bovendien dwong het de voorbije jaren ook flink wat respect af in Europese middens.

Voorbeeldig clublid

Portugal toonde zich dan ook een voorbeeldig clublid. Minutieus bewandelde de centrumrechtse regering van midden 2011 tot het najaar van 2015 het uitgestippelde besparings-, hervormings- en privatiseringstraject. Tot tevredenheid van Duits kanselier Angela Merkel en co.

Als jullie mij geen stevig mandaat geven, dreigt een Spaans scenario in ons land.
António Costa
Portugese premier

Onder de Portugezen was het enthousiasme over het centrumrechtse beleid evenwel iets minder groot. De PSD en de CSD kwamen in oktober 2015 nog wel als grootste blok uit de parlementsverkiezingen maar ze grepen naast een volstrekte meerderheid.

Opnieuw gingen alarmbellen af in Europa toen de leider van de socialisten, António Costa, een stunt realiseerde: hij wist een minderheidsregering op de been te brengen met gedoogsteun van zijn twee radicaal-linkse aartsrivalen, de communisten en het Linkse Blok (BE). De vrees bestond dat die experimentele alliantie de pas geleverde inspanningen weer teniet zou doen.

Koopkracht

Om de koopkracht op te krikken draaiden Costa en co. inderdaad een resem bezuinigings- en hervormingsmaatregelen terug. Het minimumloon steeg van 500 naar 600 euro per maand, de ambtenarenlonen en de pensioenen gingen omhoog, het aantal betaalde feestdagen dikte met vier aan en in de openbare sector maakte de 40-urige werkweek weer plaats voor de 35-urenweek.

Costa wist die linksere recepten evenwel te verzoenen met budgetdiscipline. Het tekort op de begroting daalt dit jaar wellicht tot 0,2 procent van het bbp, het laagste peil sinds de terugkeer van de democratie in 1974.

©Mediafin

De economie verkeert, mede dankzij een toeristische boom en buitenlandse investeringen, in haar beste vorm sinds 2000 en de werkloosheidsgraad is sinds Costa's aantreden gehalveerd. De staatsschuld is nog de op twee na hoogste in de eurozone maar zat de voorbije vier jaar in een dalende lijn.

©Mediafin

©Mediafin

Linkse en centrumkiezer

De socialisten zetten dat meer dan behoorlijke economische rapport graag in de verf tijdens de verkiezingscampagne. In zijn zoektocht naar een volstrekte meerderheid bespeelde Costa het linkse kamp met de belofte de ongelijkheid aan te pakken en het minimumloon voort op te trekken. De centrumkiezer poogde hij te paaien door hem ook voor de volgende vier jaar begrotingsdiscipline voor te spiegelen.

Met die tactiek zadelde de aftredende premier centrumrechts met hoofdbrekens op. Begrotingsorthodoxie is traditioneel hun leitmotiv. Om zich te onderscheiden van de PS zetten Rui Rio en co. daarom zwaar in op grote belastingverlagingen.

De centrumrechtse PSD speelt Rui Rio, de oud-burgemeester van Porto, uit als kandidaat-premier. De partij belooft grote belastingverlagingen. ©EPA

Lange tijd leek de stembusslag een gelopen race. Maandenlang flirtten de socialisten in de peilingen met een volstrekte meerderheid. De centrumrechtse PSD volgde als tweede op 15 procentpunten. Die voorsprong is de afgelopen dagen evenwel gehalveerd.

Het tij keerde nadat het parket Costa's ex-minister van Defensie in staat van beschuldiging gesteld had in een zaak die draait rond de diefstal van wapens en munitie uit een legerdepot in 2017. De PSD deed haar best om ook de premier aan het schandaal te linken.

Spaans scenario

De socialist bestempelde de strategie als verfoeilijk. Tegelijkertijd poogde hij de Portugezen ervan te overtuigen dat hij de enige garantie op politieke stabiliteit is. 'Als jullie mij geen stevig mandaat geven, dreigt een Spaans scenario in ons land', stelde hij, zinspelend op de vergeefse pogingen van de politieke partijen in het buurland om een stabiele regering op de been te brengen. Bijgevolg trekken de Spanjaarden op 10 november voor de vierde keer in vier jaar naar de stembus.

0,2 procent bbp
begrotingstekort
Het tekort op de begroting daalt dit jaar wellicht tot 0,2 procent van het bbp, het laagste peil sinds de terugkeer van de democratie in 1974.

Onbestuurbaarheid kan Portugal wel missen. Door de onzekerheid over de brexit en de wereldwijde handelsspanningen zijn mogelijk bewogen economische tijden op komst.

Aan binnenlandse uitdagingen ontbreekt het evenmin. De onderwijs- en de gezondheidssector snakken naar meer personeel en meer middelen, net als heel wat andere westerse landen kampt Portugal met een snel vergrijzende bevolking en door de komst van rijke buitenlanders naar het land is een huis voor de doorsnee-Portugees steeds vaker onbetaalbaar.

Afgaande op de peilingen rekent Costa erop dat hij na zondag op die werven aan de slag kan. De hamvraag luidt of hij de volgende vier jaar de enige werfleider is of dat hij een assistent naast zich moet dulden. En uit welke hoek die dan komt: radicaal-links of de dierenpartij PAN? Het woord is zondag aan de Portugese kiezer.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n