analyse

Teleurgestelde Grieken lusten linkse premier Tsipras niet langer

Alexis Tsipras. ©AFP

De Griekse premier Alexis Tsipras moet na de parlementsverkiezingen van zondag allicht het veld ruimen. Zijn radicaal-linkse partij Syriza beloofde minder bezuinigingen en minder corruptie. Maar de Grieken zijn teleurgesteld omdat daar weinig van in huis gekomen is.

‘Ik ben de premier die het land uit de bezuinigingsprogramma’s heeft gehaald waar mijn voorgangers ons in hebben gebracht’, zei de Griekse premier Alexis Tsipras een paar dagen geleden in een tv-interview. Daarmee gaf hij de belangrijkste reden waarom hij vindt dat hij het verdient om bij de verkiezingen van zondag herverkozen te worden. ‘Mij is het gelukt, terwijl zij hebben gefaald.’

Ik ben de premier die het land uit de bezuinigingsprogramma’s heeft gehaald waar mijn voorgangers ons in hebben gebracht.
Alexis Tsipras
Griekse premier

Maar helaas voor Tsipras lijken de Grieken niet onder de indruk. Al tijden ligt zijn partij Syriza in de peilingen zo’n 10 procentpunten achter op de rechtse rivaal Nieuwe Democratie (ND). Die partij leed in 2015 een historische verkiezingsnederlaag. De Grieken waren de ‘oude politiek’ toen helemaal beu, maar nu lijken ze ND een comeback te gunnen. Tsipras zag zich zelfs genoodzaakt de stembusgang met enkele maanden te vervroegen, nadat de rechtse conservatieven Syriza bij de Europese verkiezingen in mei mijlenver achter zich gelaten hadden.

‘Ja, we zijn verlost van het geleende geld dat telkens in pakketten van geldschieters moest komen. Tsipras zou het allemaal anders doen dan de oude partijen. Maar ook hij heeft vier jaar bezuinigd’, vat Giorgos Antoniadis (44) het sentiment samen in de Noord-Griekse stad Drama. In januari 2015 stemden veel Grieken net omdat ze verandering wilden op het radicaal-linkse Syriza, dat daardoor voor het eerst kon regeren.

Het eerste halfjaar na zijn verkiezing hield Tsipras woord. Het was de tijd waarin zijn flamboyante minister van Financiën Yanis Varoufakis zijn hakken in het zand zette tegenover de internationale geldschieters die zijn land met miljardenleningen financieel op de been hielden. Geen nieuwe bezuinigingen, had Syriza zijn kiezers in januari beloofd. En Tsipras ging tot het uiterste, tot grote ergernis van zijn Europese collega’s.

Referendum

Ook de Grieken waren bang. Ze haalden massaal geld af van hun rekeningen, tot de banken dreigden om te vallen en weken moesten sluiten. Het bedrag dat Grieken per dag uit de muur konden halen, werd gelimiteerd. Griekenland dreigde de eurozone te moeten verlaten - goedschiks of kwaadschiks, met mogelijk desastreuze gevolgen voor de hele EU.

Tsipras zou het allemaal anders doen dan de oude partijen. Maar ook hij heeft vier jaar bezuinigd.
Giorgos Antoniadis
Inwoner Drama

Middenin die orkaan, in juli 2015, organiseerde Tsipras een referendum over een nieuw door de geldschieters geëist bezuinigingenpakket. Hij adviseerde zijn landgenoten het pakket te verwerpen. Een meerderheid deed dat ook.

Maar acht dagen later maakte de linkse premier een bocht die zelfs voor Griekse normen ongezien is. Hij tekende voor een nieuwe miljardenlening van de geldschieters, in ruil voor bezuinigingen die nog harder waren dan wat de Grieken daarvoor hadden weggestemd. Tsipras schreef vervolgens nieuwe verkiezingen uit. Varoufakis werd aan de kant geschoven, enkele hardliners scheidden zich af. Tsipras won glansrijk. De Grieken hadden nog altijd hun buik vol van de traditionele partijen en wilden wel eens zien wat Tsipras anders zou doen.

Bijna vier jaar later overheerst bij de Grieken de teleurstelling. ‘Nu zijn alle partijen hetzelfde’, vervolgt Antoniadis. Daar komt nog eens bij dat Tsipras de begroting vooral op orde kreeg door hoge belastingen en het schrappen van investeringen. Zo’n beleid remt de groei op langere termijn, waarschuwen economen. En voor ondernemers als Antoniadis maakt de hoge belastingdruk het lastig om het hoofd boven water te houden. ‘De btw bedraagt 24 procent, de winstbelasting 29 procent. En dan nog eens 20 procent verzekerings- en pensioenpremies.’

Iedereen die het voor het zeggen krijgt, links of rechts, belooft in de overheid en de bureaucratie te snijden. Dat blijkt ontzettend lastig.
Nick Malkoutzis
Griekse internetondernemer

Maar is het wel eerlijk Tsipras daarop af te rekenen? Nick Malkoutzis, een van de oprichters van het online kennisplatform MacroPolis, vindt van niet. ‘Hij heeft de lasten niet verhoogd toen hij aan de macht kwam. Veel van die belastingen, waaronder de gehate onroerendgoedbelasting, waren al ingevoerd toen Nieuwe Democratie het voor het zeggen had.’

Hij vraagt zich af of een rechtse regering een wezenlijk ander beleid had kunnen voeren. ‘De geldschieters lieten niet veel ruimte. Bovendien: iedereen die het hier voor het zeggen krijgt, links of rechts, belooft altijd in de overheid en de bureaucratie te snijden. Dat blijkt ontzettend lastig, dus val je al snel terug op lastenverhogingen.’

Tsipras heeft Griekenland wel bijna vier jaar stabiliteit gebracht. Dat geven zijn tegenstanders ook toe. Dat is lang niet vanzelfsprekend. Tussen 2009 en 2015 waren er maar liefst vijf keer parlementsverkiezingen. En dankzij de hoge begrotingsoverschotten kon de burgerlijk ingenieur de afgelopen maanden de lasten wat verlichten voor de armsten. Gepensioneerden kregen een dertiende maand, de btw in de horeca en op een rist levensmiddelen daalde en er kwam een nieuwe betalingsregeling voor mensen die een achterstallige belastingfactuur hebben. Dat levert hem in die groep stemmen op, maar de middenklasse trekt hij er niet mee aan.

Noord-Macedonië

Tsipras kreeg alvast een voorproefje van het resultaat van zondag bij de Europese verkiezingen eind mei. Nieuwe Democratie won die glansrijk, met een derde van de stemmen. Syriza haalde nog niet eens een kwart. Bijzonder slecht deed de partij het in de regio Macedonië.

En behalve in een district op het schiereiland Peloponnesus was het resultaat van Syriza nergens zo bedroevend als in Drama. Tsipras en co. haalden er slechts 17 procent van de stemmen. Dat had alles te maken met de deal die hij afgelopen zomer sloot met zijn collega uit Macedonië. Dat buurland gaat sindsdien als Noord-Macedonië door het leven. Daarmee kwam na bijna 28 jaar een einde aan een hoogoplopend conflict. Griekenland liet zijn verzet tegen een mogelijke toetreding van het buurland tot de NAVO en de EU vallen.

17%
Drama
In Drama haalden Tsipras en co. maar 17 procent van de stemmen. Dat had alles te maken met de deal over naamsverandering van Macedonië.

Vanuit het buitenland kreeg Tsipras veel lof en in de internationale politiek geldt het zelfs als zijn grootste wapenfeit, maar de Grieken nemen het hem niet in dank af. 70 procent vindt dat alleen Griekenland recht heeft op de naam Macedonië. In Drama dreigt een electoraal pak slaag.

‘Wat voor een akkoord is dat? Wij hebben dat land niet nodig. Zij wilden lid worden van de EU en de NAVO. En nu heeft Tsipras onze naam weggegeven’, zegt Giorgos Giannopoulos (60) in zijn winkel aan het centrale plein van het stadje. Het is een van de redenen waarom hij zondag weer terugkeert naar zijn partij ND. Het is niet de enige reden. Ook hij had op verandering gehoopt. Maar hij moet constateren dat de protestpartij onderdeel van het establishment is geworden. ‘Ik ga voor Kyriakos Mitsotakis, de kopman van Nieuwe Democratie. Hij is een betere leider, denk ik.’

Die laatste roept zijn kiezers op zondag vooral naar de stembus te gaan. Het enige scenario waarin Tsipras nog kan winnen is als veel aanhangers van ND denken dat de buit al binnen is en daarom thuisblijven.

In een tv-interview liet de premier blijken dat hij zijn hoofd rechthoudt. ‘Ik zal worden beoordeeld door de geschiedenis. En het volk.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect