portret

Amerikaanse tiener klaagt Chinese repressie aan op TikTok

Feroza Aziz, een 17-jarige Amerikaanse, werd tijdelijk van het Chinese sociale medium TikTok gegooid na een virale protestvideo over de Chinese repressie van Oeigoerse moslims.

'Hallo, ik ga jullie leren hoe je lange wimpers kan krijgen.' De video die Feroza Aziz begin deze week op TikTok plaatste, begint zoals miljoenen andere make-uphandleidingen op sociale media. ‘Het eerste dat je moet doen, is je wimpertang nemen en, uiteraard, je wimpers krullen.’

Maar dan gaat Aziz verder: ‘Vervolgens leg je je kruller neer en gebruik je je telefoon die je vasthebt om op te zoeken wat in China gebeurt, hoe ze concentratiekampen bouwen voor onschuldige moslims, families splijten, hen ontvoeren, vermoorden en verkrachten, en dwingen varkensvlees te eten, te drinken of zich te bekeren tot andere religies. Dit is een nieuwe holocaust, maar niemand praat erover.’

Al die tijd blijft de 17-jarige Amerikaanse met Afghaanse roots - gebruikersnaam: @getmefamouspartthree - met een onschuldige glimlach haar wimpers krullen. Wie niet oplet of het geluid niet op heeft staan, denkt een tiener te zien die gewoon beautytips uitdeelt. Maar de clip van 40 seconden is een striemende aanklacht tegen de onderdrukking van Oeigoerse moslims in China. ‘Zeg het voort’, zegt Aziz op het einde, kruller nog altijd in de hand. ‘Maar dus, voor je wimpers…’

De video ging snel viraal op TikTok, de vooral bij tieners waanzinnig populaire videoapp. In een tweede en derde deel geeft Aziz extra duiding, en zegt ze dat ze haar boodschap opzettelijk heeft vermomd om de moderatoren te omzeilen en niet gecensureerd te worden. Toch is dat exact wat gebeurde. ByteDance, de Chinese eigenaar van TikTok, haalde de video van het platform en blokkeerde het account van Aziz.

Dat voedde de vermoedens dat Peking meekijkt over de schouders van de TikTok-moderatoren en dat ByteDance onder druk van het regime ongewenste inhoud uit de app filtert. Ook bij niet-Chinese gebruikers, voor wie een aparte versie van de app bestaat. Er zijn al geruchten dat TikTok, dat video’s algoritmisch strikt monitort, verwijzingen naar Tibet, Taiwan, Tienanmen, de protesten in Hongkong en de behandeling van de Oeigoeren niet laat passeren.

In een uitgebreide mededeling zei het bedrijf dat het verwijderen van de video van Aziz een menselijke vergissing was van een overijverige moderator. Haar account was geblokkeerd omdat ze met een eerdere account de interne regels had overtreden vanwege een duidelijk satirische video waarin Osama Bin Laden heel kort voorkomt. TikTok verontschuldigde zich en contacteerde Aziz om te laten weten dat haar account weer actief was en dat de video, na 50 minuten, weer online stond. De Amerikaanse, uitgeweken naar Twitter, was niet onder de indruk. ‘Geloof ik hun uitleg? Nee.’

De boodschap van Aziz brengt de Oeigoerse crisis onder de aandacht op een moment dat de bewijzen van harde ideologische repressie van de moslimbevolking in de oostelijke provincie Xianjing zich opstapelen. Uit uitgelekte documenten van de Communistische Partij bleek deze week nog dat tot 1,5 miljoen mensen, voornamelijk Oeigoeren maar ook andere etnische minderheden, worden vastgehouden in geheime internerings- of heropvoedingskampen. Daar worden ze gedwongen hun eigen taal en tradities af te zweren en de Chinese cultuur te omarmen.

Peking hield altijd vol dat het aan antiterreurbeleid doet als antwoord op een reeks aanslagen in de regio. China ontkende lang dat de kampen bestaan. Officieel luidt het nu dat de Chinese overheid in Xianjing ‘opleidingscentra’ opende waar Oeigoeren geheel vrijwillig een vak kunnen leren. Maar in de documenten staat dat China er op grote schaal mensen indoctrineert en opsluit achter meerdere lagen van beveiliging, onder totale controle en zo goed als zonder contact met de buitenwereld. Pas na hun ‘ideologische transformatie’ en na blijk van de vereiste discipline schuiven ze door naar andere kampen voor opleiding. Ex-gevangenen die hun verhaal naar buiten kregen, getuigden al van folteringen, verkrachtingen en ander misbruik.

Of de speelse en doorgaans van activistische inhoud gespeende videoapp TikTok, die in 2019 volledig is doorgebroken en wereldwijd al ruim 1,5 miljard keer werd gedownload, actief informatie over de situatie in Xianjing censureert, is niet bewezen. Het bedrijf onderstreepte in zijn reactie van niet en zegt dat het niet ingrijpt vanwege ‘politieke gevoeligheden’. De heisa van deze week doet de reputatie van de app op dit vlak allicht geen goed. Al had Feroza Aziz zich wellicht geen beter scenario kunnen bedenken, want haar boodschap kreeg alleen maar een grotere megafoon, en ze kreeg de internationale pers aan de lijn. ‘Ik zal erover blijven praten’, zei ze aan de BBC. ‘Ik ben niet bang van TikTok.’ De make-up/protestvideo werd op TikTok, Instagram, Twitter en Facebook al miljoenen keer bekeken.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect