nieuwsanalyse

Britse brexitregering rekent steeds meer op Trump

Een grafittikus van Donald Trump voor Boris Johnson in de Britse stad Bristol. ©REUTERS

Londen en Washington dromen van een vrijhandelsakkoord. Maar de vraag is of dat de Britten na de brexit snel een solide economische boei biedt.

Terwijl het Verenigd Koninkrijk onder zijn nieuwe premier Boris Johnson steeds harder aanstuurt op een vechtscheiding met de Europese Unie op 31 oktober, ontluikt de eeuwenoude ‘special relationship’ met de Verenigde Staten stilaan als een gloedvolle vrijage. Johnsons ‘bromance’ met Donald Trump resulteerde naar verluidt al in vijf telefoongesprekken in goed twee weken tijd.

De VS zullen een no-dealbrexit enthousiast steunen.
John Bolton
Amerikaanse nationale veiligheidsadviseur

De Amerikaanse president bewierookte zijn Londense partner in populistisch nationalisme zelfs met de ultieme eretitel van ‘Britse Trump’. En na de brexit, voorspelde Trump, zullen de bilaterale economische banden snel ‘drie tot vier, zelfs vijf keer groter’ worden.

Johnsons minister voor Internationale Handel Liz Truss en minister van Buitenlandse Zaken Dominic Raab trokken vorige week al naar de VS. Daar zei Raabs evenknie Mike Pompeo dat de Amerikanen klaar staan ‘met de pen in de hand om zo snel mogelijk een vrijhandelsakkoord te ondertekenen.’ Tijdens een tegenbezoek aan Londen bracht Trumps nationale veiligheidsadviseur John Bolton maandag en dinsdag dezelfde boodschap: ‘Het ultieme einddoel is een allesomvattende deal voor goederen en diensten.’

Ongelijke relatie

Trump outte zich al vaak als een groot voorstander van de brexit, die hij ziet als een manier om de EU te verzwakken. Zijn minachting voor multilaterale instellingen is bekend en de EU is samen met China ook de grootste concurrent van ’s werelds grootste economie.

683 miljard
Britse handel
De handel tussen tussen het VK en de overige 27 EU-lidstaten bedroeg 683 miljard euro in 2018. Die met de VS maar 233 miljard.

‘Inzake handelsgesprekken is de EU nog erger dan China’, liet een adviseur van Bolton zich deze week ontvallen. Bolton uitte zelfs openlijk zijn ‘enthousiaste steun’ voor een no-dealbrexit, die grote economische schade voor het VK maar ook Europa dreigt te veroorzaken.

De regering-Johnson ziet de VS dan ook als een stevige boei om zich tijdens die post-brexitstorm aan vast te klampen. Zeker nu vorige week bleek dat de Britse economie al in het tweede kwartaal een eerste krimp sinds 2012 liet optekenen. De vrees is echter dat de Britten hun Amerikaanse redding echt wel te rooskleurig inschatten.

Allereerst: de VS kunnen nooit meteen het verlies aan frictieloze Britse handel met de EU vervangen. 49 procent van de Britse export en import verliep vorig jaar met de overige 27 EU-lidstaten, goed voor 683 miljard euro. Met de VS was dat maar 20 procent, of 233 miljard euro. Hun ‘speciale relatie’ is er bovendien een van ongelijken: de Amerikaanse economie is zes keer groter.

Met de Amerikanen krijg je nooit iets voor niets. En al helemaal niet met Trump, die puur business is.
Jack Straw
Brits ex-minister van Buitenlandse Zaken

Nog een probleem: tijd. Vrijhandelsakkoorden onderhandelen duurt jaren, terwijl het VK over goed twee maanden al hulp behoeft. Bolton stelde daarom dinsdag voor om snel enkele sectoriële deelakkoorden te sluiten. Maar wie denkt dat Trump, wiens ‘America First’-beleid tot dusver vooral handelsoorlogen uitlokt, cadeautjes zal uitdelen, is echt wel naïef.

Met de Amerikanen, waarschuwde Brits ex-minister van Buitenlandse Zaken Jack Straw dinsdag, ‘krijg je nooit iets voor niets. En al helemaal niet met deze regering, die puur business is.’

Chloorkippen

In februari publiceerde Trumps handelsgezant Robert Lighthizer al een 18 pagina’s tellend document met ‘specifieke onderhandelingsdoelen’ voor de Britten. De VS eisen ongebreidelde toegang voor hun landbouwproducten. Dat impliceert dus dat het VK zijn Europese standaarden voor voedselveiligheid moet verlagen om bijvoorbeeld Amerikaans hormonenvlees en chloorkippen toe te laten.

Trump zinspeelde er eerder ook al op dat het VK zijn geliefde maar armlastige kroonjuweel - de staatsgezondheidsdienst NHS - moet openstellen voor Amerikaanse privébedrijven. Dat lijkt voor de Britten echt wel een ‘no go’.

Een ‘no go’ voor Trump is dan weer de digitale taks van 2 procent die het VK vanaf volgend jaar wil invoeren op techbedrijven als de Amerikaanse reuzen Facebook, Amazon en Google. Lighthizers blauwdruk verbiedt ook een ‘oneerlijk concurrentievoordeel’ via de respectieve munten, wat gezien de vrije val van het pond dezer dagen problematisch wordt.

In alle handelsverdragen die Trump tot dusver liet herzien, stoppen de VS voorts een clausule die de facto vergevorderde handelsdeals met China verbiedt. Het VK haalde de banden met Peking de voorbije jaren echter aan, door in te tekenen op de Nieuwe Zijderoute van president Xi Jinping. Zo werd een Brits-Chinees investeringsfonds opgericht, waarvan oud-premier David Cameron voorzitter is.

Bolton hamerde deze week ook andermaal op een boycot van Huawei, terwijl Johnsons voorganger Theresa May de deur opende voor het 5G-netwerk van de Chinese techgigant.

Wanhopig

En dan is er nog de paradox van de no-dealbrexit. Trump mag Johnson dan pushen in zijn dreigement met een harde brexit, zo’n ‘no deal’ dreigt ook de broodnodige ratificatie van een vrijhandelsakkoord door het Amerikaanse parlement in gevaar te brengen.

Bij een ‘no deal’ komt er immers weer een harde grens tussen Ierland en Noord-Ierland. En dat bedreigt de Goede Vrijdagakkoorden, het vredesplan uit 1998 waarvan de toenmalige Democratische president Bill Clinton een architect was. Een ‘no deal’ is een ‘no starter’, waarschuwde Nancy Pelosi, de Democratische voorzitster van het Huis van Afgevaardigden, al. Onderschat de electorale druk niet van de 32 miljoen Amerikanen - zo’n 10 procent van de bevolking - die zich beroemen op hun Ierse roots.

Het Verenigd Koninkrijk is wanhopig en heeft geen hefbomen. Het heeft veel minder te geven dan de EU als geheel. En een arme man doe je geen toegiften.
Larry Summers
Amerikaans ex-minister van Financiën

Kortom, dat het VK na de brexit geleidelijk van de EU zal wegdrijven naar de VS, lijkt duidelijk. Maar of het er ook beter van wordt? ‘Het VK is wanhopig en heeft geen hefbomen’, waarschuwde de Amerikaanse ex-minister van Financiën Larry Summers vorige week. ‘Het heeft veel minder te bieden dan de EU als geheel. En aan een arme man doe je minder toegevingen.’

Stellen dat het VK straks een 51ste Amerikaanse staat wordt, is overdreven. Maar waar het Brusselse juk afgeworpen wordt, zullen zeker Amerikaanse dictaten opduiken.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect