1
interview

'Geef elke 18-jarige cheque van 10.000 euro'

Branko Milanovic: 'Ongelijkheid zet de westerse politiek onder druk.' ©Patrick Post

Dring de ongelijkheid in het westen terug door elke jongere op zijn achttiende 10.000 euro te geven. Dat opmerkelijk voorstel doet de Branko Milanovic, de meest besproken econoom van het moment, in een gesprek met De Tijd.

Branko Milanovic wordt wel eens de nieuwe Thomas Piketty genoemd, omdat hij de ongelijkheid in het westen in kaart brengt. In zijn pas in het Nederlands vertaalde meesterwerk 'Wereldwijde ongelijkheid' legt hij uit dat de ongelijkheid op wereldvlak wel verminderd is, maar dat dat ten koste gegaan is van de middenklasse in het westen. Dat verklaart de opmars van Trump en Le Pen.

Om die ongelijkheid terug te dringen, stelt de voormalige hoofdeconoom van de Wereldbank voor om elke achttienjarige een cheque van 10.000 euro te geven. 'Het zou een manier kunnen zijn om iedereen extra kansen te geven,' legt hij uit in een gesprek met De Tijd. 'Ook hen die niet met een Ferrari, maar met een fiets aan de race van het leven begonnen zijn. Hoe je dat kan financieren? Door een verhoging van de erfenisrechten bijvoorbeeld, nog een manier om ongelijkheid tegen te gaan.’

Bent u dan ook voor een basisinkomen?

Milanovic: ‘Neen, omdat je in dat systeem werken niet stimuleert. Sociale zekerheid is belangrijk om welvaart te verdelen, maar indien mogelijk moet je uitkeringen in de tijd beperken. Een basisinkomen gaat compleet de andere richting uit.’

Is ongelijkheid per definitie slecht? Het kan toch net stimulerend zijn om minder te hebben en vooruit te willen? En het communistische model van complete gelijkheid is geïmplodeerd?

Milanovic: ‘Dat klopt, het is niet zwart-wit. Het is niet omdat ik op de perverse effecten van te veel ongelijkheid wijs, dat het totaal omgekeerde wel het na te streven model is. De ongelijkheid mag ook niet te laag zijn.

De superrijken worden steeds rijker, omdat kapitaal zich mondiaal verplaatst, de toplonen stijgen en de sociale mobiliteit vermindert: de rijksten trouwen steeds meer in de eigen klasse.
Branko Milanovic

Bestaat er in de wetenschap zoiets als een rechtvaardig niveau van ongelijkheid?

Milanovic: ‘De verzorgingsstaten in West-Europa benaderen dat niveau misschien. De beste manier is om te kijken uit welke factoren de ongelijkheid voortkomt: omstandigheden zoals ras, geslacht, vermogen of familie enerzijds of hard werk, opvoeding en geluk anderzijds. Als die eerste categorie te veel doorweegt, heb je een probleem. In het westen, en zeker in de VS, is die balans steeds meer aan het overhellen in die richting. De superrijken worden steeds rijker, omdat kapitaal zich mondiaal verplaatst, de toplonen stijgen en de sociale mobiliteit vermindert: de rijksten trouwen steeds meer in de eigen klasse. Komt daarbij dat ze er steeds meer in slagen het politieke beleid naar hun hand te zetten.’

In Europa leidt de groeiende ongelijkheid tot de opmars van populistische partijen. Bij de eerste van de reeks cruciale verkiezingen in Nederland viel dat toch mee: Geert Wilders brak niet door.

Milanovic: ‘Hij deed het slechter dan voorspeld was, dat is toch een verschil als niet doorbreken. En verder viel vooral de absolute vernietiging van de sociaal-democraten op. Links slaagt er duidelijk niet in een tegenmacht te creëren en in te spelen op de bezorgdheid van de verdwijnende middenklasse. Hoe dat komt? Omdat ze zich in het verleden te dicht bij het establishment in het centrum geschaard hebben. En misschien ook omdat hun boodschap nu te complex en genuanceerd is om goed over te komen, tegenover dat populistisch geweld.’

Als Macron nu wint in Frankrijk, zijn de onderliggende problemen, de onvrede en ongelijkheid, dan gestopt?
Branko Milanovic

Misschien is iedereen geschrokken van Trump, en zien de Europeanen nu dat het populisme in de praktijk niet werkt?

Milanovic: ‘Het is best mogelijk dat het het opkomende tij gestopt wordt. Maar als Macron nu wint in Frankrijk, zijn de onderliggende problemen, de onvrede en ongelijkheid, dan verdwenen?’

Lees het volledige interview dit weekend in De Tijd

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content